Chào anh chị em,

Khổng Tử nói trong Luận Ngữ, Thiên 16, bài 4:

Tử viết:“Ích giả tam hữu, tổn giả tam hữu. Hữu trực, hữu lượng, hữu đa văn, ích hĩ. Hữu tiện tịch, hữu tiện nhu, hữu biền nịnh, tổn hĩ.”

Dịch nghĩa tiếng Việt là:

Khổng Tử viết: Bạn có ích gồm ba loại: bạn ngay thẳng, bạn thành tín, bạn có kiến thức sâu rộng. Bạn có hại cũng ba loại: Bạn giả vờ trang nghiêm, bạn giả vờ nhún nhường, bạn nịnh hót.

Người Việt có câu “Chọn bạn mà chơi” và “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.”

Điều này phân biệt rõ ràng trắng đen, tốt xấu. Có vẻ như khác với Tâm Bình Đẳng (Không phân biệt) của nhà Phật và “Yêu tất cả mọi người” của nhà Chúa.

Chúng ta cần nhớ là Luận Ngữ phần lớn ghi lại lời Khổng Tử dạy các học trò của mình, vài họ trò gần lên mức thầy, đa số thì chưa. Đã là học trò, nội lực còn yếu kém, thì tìm người giỏi và tốt để làm bạn đặng học thêm điều tốt, đồng thời tránh xa người xấu để không học theo các thói xấu.

Khi mình đã giác ngộ thành thầy lớn, nội lực thâm hậu, không gì và không ai có thể làm mình xao động, thối chuyển, như Bồ tát Bất Thối Chuyển, tiền thân của Phật Thích Ca, thì mình có thể gần gũi người xấu thường xuyên, làm bạn với họ, để chuyển hóa họ. Chúa Giêsu ăn uống, làm bạn với kẻ thu thuế (phản quốc), gái làng chơi, và đủ thứ người tội lỗi. Lãnh đạo Do Thái cho là Giêsu đã phạm luật Do Thái. Ngài trả lời: “Người mạnh khỏe không cần thầy thuốc, nhưng người bệnh thì cần” (It is not the healthy who need a doctor, but the sick). (Matthew 9:12; Mark 2:17).

Thầy thì thế, nhưng trò thì khác. “Gẩn mực thì đen, gần đèn thì sáng.”

Tôn Tử Binh Pháp viết: “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng.”

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Three types of beneficial friends, and three types of harmful friends

Dear brothers and Sisters,

Confucius said in the Analects, Chapter 16, Lesson 4:

There are three kinds of beneficial friends: upright friends, trustworthy friends, and friends with profound knowledge. There are also three kinds of harmful friends: those who pretend to be dignified, those who pretend to be humble, and those who flatter.

 

The Vietnamese have sayings like “Choose your friends wisely” and “Proximity to ink makes one black, proximity to light makes one bright.”

This clearly distinguishes between good and bad, right and wrong. It seems different from the Buddhist concept of Equanimity (non-discrimination) and the Christian concept of “Love all people.”

We need to remember that the Analects largely record Confucius’ teachings to his disciples, some of whom were close to becoming Masters, but most were not. As disciples, with weak inner strength, one should seek out virtuous and good people to befriend and learn from, while avoiding bad people to avoid adopting their bad habits.

When one has attained Enlightenment and become a great master, with profound inner strength, nothing and no one can shake or sway them, like Non-Retrograding Bodhisattva, the previous incarnation of Buddha Shakyamuni, then one can frequently associate with bad people, befriend them, and transform them. Jesus ate and befriended tax collectors (traitors), prostitutes, and all sorts of sinners. Jewish leaders considered Jesus to have violated Jewish law. He replied, “It is not the healthy who need a doctor, but the sick” (Matthew 9:12; Mark 2:17).

That’s how it is for the teacher, but it’s different for the disciple. “Proximity to ink makes one black, proximity to light makes one bright.”

Sun Tzu’s Art of War states: “Know yourself, know your enemy — fight one hundred battles, win one hundred battles.”

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com