Chào anh chị em,

Người Việt có câu chửi rất thú vị: “Tiên sư cha mày” – dịch ra tiếng Anh thì đó là câu vô thưởng vô phạt. Câu này đôi khi thân thiện, như bà đùa với đứa cháu yêu, nhưng cũng có thể là câu chửi nặng lời khi hai hàng xóm chửi nhau.

Dù là nói yêu hay chửi lộn thì câu hỏi là câu đó có ý nghĩa gì, nhất là khi chửi nhau ì đùng?

Đây là vài lý giải theo logic:

1. Rất ít khi thiên hạ chửi “tiên sư mẹ mày,” thưởng thì chỉ chửi “Tiên sư cha,” có nghĩa là tao chửi cả dòng tộc của mày từ ngàn xưa đến nay, nhưng phía mẹ mày thì “Nữ nhi ngoại tộc” nên tao không thèm tính vào – chỉ chửi dòng chính thức mà thôi.

2. Mày tồi tệ thì tao chửi cả dòng tiền nhân nhà mày, vì họ sinh ra mày – họ phải chịu trách nhiệm.

3. Nhưng chửi gì?

Chẳng có gì cả, chỉ lôi tên ra “tiên sư” (tiền nhân) nhưng chẳng nói tội gì xấu – ý thì rõ là tiền nhân nhà mày phải chịu nghe tao chửi, nhưng tao cũng chẳng biết tao chửi gì, ngoại trừ ông tiên, ông tổ, ông tằng, ông cố nhà mày, có đứa cháu tồi thì phải về đây chịu tránh nhiệm cho nó.

4. Nói chung, đó là một câu chửi rất lịch sự, tỏ lòng tôn trọng tiền nhân của bao thế hệ đi trước. Giống như câu chửi tiếng Mỹ: “God damn!” ý là “Chúa phạt,” tệ lắm thì có nghĩa là “Chúa phạt mày” (God damn you!), nhưng trên nguyên tắc vẫn là lịch sự.

5. Chúng ta không từ trên trời rơi xuống. Mỗi chúng ta mang theo trong máu lịch sử của dòng tộc, bộ lạc, từ nghìn năm trước. Sống thì cần nhớ đến dòng lịch sử dài ta mang trên vai.

6. Kết luận: Thiên hạ cố tình dùng những câu chửi lịch sự trong những tình huống rất tồi tệ – dó cũng là rất văn minh và tử tế.

7. Nhưng “Tiên sư cha nhà mày” vẫn là đổ tội cho bố và phía bố, không phải là “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà.” Wow, gốc rễ “tội cha” từ ngàn xưa vẫn còn đây, dù ngày nay cố tình đổ lỗi cho mẹ thì cũng chỉ là hai thế hệ mẹ và bà – không đi ngược lại đến tiền nhân phía mẹ.

Vậy bài học cho ta là gì?

Thưa, “Bố và nhánh bố xưa này đòi làm chủ gia dinh và dòng tộc, thì cũng nên chịu khó mở tai nghe chửi” – vậy thì mới là đúng người đúng việc.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Tiên sư cha mày – Your dad’s ancestors

Dear Brothers and Sisters,

Vietnamese people have a very interesting curse: “Your father’s ancestors!” – translated into English, it’s a harmless phrase. Sometimes it’s friendly, like a grandmother joking with her grandchild, but it can also be a harsh curse when two neighbors are arguing.

Whether it’s an affectionate remark or a heated argument, the question is, what does it mean, especially when there’s a big fight?

Here are some logical explanations:

1. It’s rare for people to curse “Your mother’s ancestors.” Usually they only curse “Your father’s ancestors.” Meaning, I’m cursing your entire lineage from ancient times to the present, but since your mother’s side is “Woman are outside the clan,” I’m not counting your mother’s side – I’m only cursing the official lineage.

2. If you’re so terrible, I’m cursing your entire ancestry, because they gave birth to you – they have to bear the responsibility.

3. But what exactly are they cursing?

Nothing at all, just bringing up the name “ancestors” but not mentioning any bad deeds – the implication is clear: your ancestors should listen to my insults, but I don’t know what I’m insulting them about, except that your great-grandfather, great-great-grandfather, and great-great-grandfather, if they have a bad grandson, they should come here and take responsibility for him.

4. In general, it’s a very polite insult, showing respect for the ancestors of many generations before. Like the American insult: “God damn!” meaning “God punish,” or at worst, “God punish you!” (God damn you!), but in principle, it’s still polite.

5. We didn’t fall from the sky. Each of us carries in our blood the history of our lineage and tribe from thousands of years ago. Living means remembering the long history we carry on our shoulders.

6. Conclusion: People intentionally use polite insults in very bad situations – that’s also very civilized and kind.

7. But “Your father’s ancestors!” still blames the father and his side of the family, not “A child’s bad behavior is the mother’s fault, a grandchild’s bad behavior is the grandmother’s fault.” Wow, the root of “father’s fault” from ancient times is still here; even if today they intentionally blame the mother, it’s only the mother’s and grandmother’s generations – not going against the mother’s ancestors.

So what’s the lesson for us?

Well, “If the father and his branch of the family want to be the head of the household and lineage, then they should be prepared to listen to the insults” – that’s “right people, right jobs.”

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com