Ngày 21.7.2025, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết 08/NQ-HĐND ngày 8.7.2025 của HĐND tỉnh Đồng Nai về chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác với 4 dự án. Trong đó có chuyển mục đích sử dụng 106,8 ha rừng phòng hộ (rừng tự nhiên 0,7 ha, rừng trồng 106,1 ha) để thực hiện dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan quy mô 107 ha.

Bốn ngày trước đó, UBND tỉnh Đồng Nai cũng đã có quyết định phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất khu đất dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan, chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường lập thủ tục xác định giá khởi điểm đấu giá khu đất, trình Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt theo quy định.

Di tích danh lam thắng cảnh núi Chứa Chan

Với chiều cao 837m so với mực nước biển, núi Chứa Chan được xem là nóc nhà của tỉnh Đồng Nai, là “đệ nhị thiên sơn” – ngọn núi cao thứ hai ở Đông Nam bộ (sau núi Bà Đen thuộc tỉnh Tây Ninh). Năm 2012 núi Chứa Chan được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Tại khu vực bảo vệ I có các công trình có giá trị tâm linh, văn hóa, lịch sử: chùa Bửu Quang, chùa Lâm Sơn, chùa Linh Sơn, nhà nghỉ toàn quyền Pháp, vườn trà Bảo Đại, mật khu Hầm Hinh… Khu vực bảo vệ II có hang Rắn, hang Én, cây da 3 gốc, miếu Sơn thần…

Ngoài tuyến cáp treo đã có từ chân núi Chứa Chan lên chùa Bửu Quang, sẽ xây mới 4 tuyến cáp treo. Ảnh: Nguyễn Luân

---

Một số khảo cứu cho biết núi Chứa Chan còn được gọi là núi Gia Lào, núi Gia Ray, đỉnh Miệng Rồng. Núi có hình vòng cung gồm 3 ngọn nối tiếp như hình bát úp với diện tích 1.400 ha, là nơi phát nguyên suối Gia Ui, suối Gia Miên, suối Gia Liêu, suối Gia Lào. Các mạch nước ngầm từ lòng đất không ngừng tuôn trào qua các khe đá, con suối trên núi rồi chảy xuống vườn rẫy của người dân dưới chân núi. Khí hậu mát mẻ, thiên nhiên hiền hòa, hệ động thực vật phong phú.

Nghiên cứu công bố năm 2022 ghi nhận 323 loài cây thuốc, trong đó có nhiều loài quý hiếm: cốt toái bổ, lệ dương, cốt toái Boni, dây lõi tiền rễ dài, hoàng đằng, bình vôi, thổ nhân sâm, quản trọng… Các loài động vật cũng rất đa dạng với nhiều loài đặc hữu quý hiếm: chà vá chân đen, tắc kè Chứa Chan, culi nhỏ, cu li lớn, khỉ đuôi lợn, khỉ đuôi dài… Năm 2022 xác định được một quần thể chà vá chân đen tại núi Chứa Chan với số lượng 159 – 192 cá thể…

“Mất” rừng phòng hộ, “được” khu du lịch sinh thái

Theo Quyết định ngày 3.3.2025 của UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tổng thể bảo quản, tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích danh lam thắng cảnh núi Chứa Chan đến năm 2030, phạm vi quy hoạch di tích là 1.749,86 ha (1.746,73 ha là tổng diện tích khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II; 3,13 ha phục vụ kết nối giao thông hiện trạng) nằm trên 5 xã: Xuân Thọ, Xuân Trường, Xuân Hiệp, Suối Cát, Xuân Lộc (thị trấn Gia Ray cũ). Trong đó, phạm vi điều chỉnh quy hoạch là 250 ha (khu vực bảo vệ I là 18,5 ha, khu vực bảo vệ II và khu vực kết nối giao thông hiện trạng là 231,5 ha).

Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan thuộc khu vực 231,5 ha với diện tích sử dụng đất 107 ha (đất thương mại dịch vụ 92,61 ha, đất giao thông 14,39 ha). Trong phạm vi lập điều chỉnh quy hoạch, khu vực này có các chức năng dịch vụ phục vụ các hoạt động du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, thương mại dịch vụ và phát huy giá trị di tích. Định hướng tổ chức không gian các chức năng:

Quảng trường lễ hội: tổ chức các quảng trường lớn đan xen với các chức năng dịch vụ thương mại để du khách có thể trải nghiệm những hoạt động văn hóa truyền thống của vùng Đông Nam bộ. Ngoài ra, có thể kết hợp tổ chức các hoạt động văn hóa ngoài trời đương đại như ca nhạc, múa, vẽ tranh… để tăng tính hấp dẫn cho không gian).

Khu dịch vụ ăn uống: đây là dịch vụ thiết yếu đối với khách du lịch khi tham quan và trải nghiệm núi Chứa Chan. Đề xuất xây dựng các mô hình nhà hàng tích hợp trong khách sạn, trung tâm ẩm thực, phố ẩm thực…, các công trình này sử dụng hình thức kiến trúc hiện đại, mái dốc và vật liệu địa phương.

Khu vui chơi giải trí: phát triển mô hình vui chơi giải trí mang đặc thù vùng núi. Đề xuất các khu vực vườn bách thảo, khu vực trò chơi mạo hiểm, phát triển các trò chơi cảm giác mạnh như: xe trượt dốc, đu dây, leo núi mạo hiểm, đu quay các loại, tàu lượn siêu tốc…

Khu vực cáp treo mới: ngoài tuyến cáp treo từ chân núi lên chùa Bửu Quang đã xây dựng, quy hoạch mới 3 tuyến cáp treo từ khu vực chân núi phía Đông Nam lên khu vực đỉnh núi Chứa Chan (gần nhà nghỉ toàn quyền Pháp và vườn trà Bảo Đại) và 1 tuyến cáp treo phục vụ nội bộ khu vực đỉnh núi. Các điểm cáp treo này là đầu mối giao thông phục vụ khách du lịch tiếp cận đỉnh núi. Ngoài ra, quy hoạch thêm các tuyến đường sắt leo núi phục vụ nhu cầu di chuyển, kết nối các khu vực đỉnh núi Chứa Chan.

Khu dịch vụ nghỉ dưỡng sinh thái: có những tính chất cơ bản như phục vụ mục tiêu du lịch nghỉ dưỡng với nhu cầu yên tĩnh; phục vụ mục tiêu chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe thông qua kết hợp nghỉ dưỡng với tham gia các chương trình tập thiền, yoga… gắn với không gian thiên nhiên đẹp, tĩnh lặng cùng các ngôi chùa thanh tịnh…

Lãnh đạo Tập đoàn Sun Group tại lễ khởi động dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan ngày 19.4.2025. Ảnh: CTV

---

Tổng mức đầu tư dự án khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan khoảng 18.000 tỷ đồng, dự kiến khởi công xây dựng vào quý IV.2025. Theo Quyết định của UBND tỉnh Đồng Nai ngày 25.6.2025 phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2.000 khu chức năng khu vực trên đỉnh núi Chứa Chan, mật độ xây dựng gộp của khu du lịch tối đa không quá 25%; tầng cao tối đa không quá 9 tầng (một số công trình điểm nhấn đặc thù lớn hơn 9 tầng sẽ được xác định trong quá trình thực hiện, thẩm định, phê duyệt dự án và phải được sự chấp thuận của các cơ quan có thẩm quyền).

Tại lễ khởi động dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan ngày 19.4.2025, mặc dù UBND tỉnh Đồng Nai cho biết đang hoàn thiện các thủ tục liên quan chủ trương đầu tư để mời gọi các thành phần kinh tế tham gia đầu tư theo quy hoạch được phê duyệt, nhưng nhiều động thái liên quan từ hơn hai năm qua đã cho thấy Tập đoàn Sun Group được lựa chọn làm chủ đầu tư dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí núi Chứa Chan. Các lãnh đạo tập đoàn này cũng đã có mặt tại vị trí quan trọng của lễ khởi động và tham gia nghi thức bấm nút khởi động dự án.

Phạm Tuấn

nguoidothi.net –  15:42 | Thứ hai, 09/10/2017 0

Từ năm 2003-2011, ngoài một số dự án như Intercontinental Da Nang, Biển Đông Resort… được xây dựng và đưa vào hoạt động đã lâu, thì ít nhất 10 dự án khu nghỉ mát, du lịch, biệt thự, trang trại,… gần đây cũng đã được cấp cho các doanh nghiệp xây dựng và tổ chức khai thác ở bán đảo Sơn Trà. Số dự án nói trên hiện đang xây dựng lở dở hoặc bỏ trống “chờ thời”. Trong đó, có doanh nghiệp được chuyển nhượng, giao rừng nguyên sinh đến bốn dự án, diện tích đến hơn 5,1 triệu m2. Trong ảnh: Dự án Intercontinental Da Nang nằm tại một trong những vị thế đẹp nhất ở bán đảo Sơn Trà.

“Vẽ” quy hoạch du lịch

Đi theo con đường quốc phòng mới có cách nay khoảng sáu năm, chúng tôi tới khu vực Hố Sâu. Một thung lũng núi – rừng – biển tuyệt đẹp hiện ra giữa ánh nắng chiều! Ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (Green Viet) cho biết, Hố Sâu là khu rừng nguyên sinh còn nguyên vẹn nhất của bán đảo Sơn Trà. Khu vực có độ cao 70m so với mực nước biển. Loài voọc chà vá chân nâu tập trung chủ yếu ở đây.

Tuy nhiên, theo thông tin chúng tôi có được, trong quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Sơn Trà được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cuối năm 2016, đã có dự án du lịch nghỉ dưỡng “cắm” vào khu vực rừng nguyên sinh này.

Cụ thể, tại Hố Sâu (thuộc bãi Bắc mở rộng) và bãi Ôm sẽ có 325 buồng khách sạn được xây dựng trên 269 ha; với dự kiến 56.000 khách lưu trú đến năm 2030. Theo quy hoạch, đây là cụm nghỉ dưỡng có tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ cao nhất, tập trung vào thị trường đặc biệt cao cấp, bên cạnh sáu cụm nghỉ dưỡng – trung tâm dịch vụ du lịch khác rải khắp Sơn Trà (gồm: Hồ Xanh – Bãi Bụt; bãi Trẹm; bãi Rạng; Ghềnh Đa – Mũi Nghê; Tiên Sa; Tây Nam Suối Đá; tuyến trục số 2 xuống bãi Bắc).

Cũng vậy, nằm trọn trong khu vực mặt biển phía Nam bán đảo Sơn Trà, dự án Công viên Đại dương Sơn Trà (tập đoàn Sun Group làm chủ đầu tư) sử dụng 100 ha kể cả mặt đất và mặt nước tại bán đảo Sơn Trà, đã từng được các nhà khoa học cảnh báo là “cần cẩn trọng”.

Báo cáo của Viện Hải dương học Nha Trang cho thấy, trong vòng 10 năm qua, khu vực xung quanh bán đảo Sơn Trà đã bị giảm 90% cỏ biển, 42% san hô bị biến mất, và có những vùng đã bị mất trắng hoàn toàn.

Theo các nhà khoa học, không thể cứ nói đến Sơn Trà là chỉ nói đến phần trên cạn, bởi hệ sinh thái từ rừng xuống biển phải liên tục. Trong quy hoạch tổng thể du lịch Sơn Trà, các công trình được phép xây dựng xung quanh chân núi Sơn Trà ở độ cao dưới 200m so với mực nước biển.

Gần đây, báo cáo Thủ tướng, chính quyền Đà Nẵng đã đề xuất hạ độ cao này xuống dưới 150m. Tuy nhiên không thấy đề xuất này dựa trên cơ sở nào. Ông Trần Hữu Vỹ cho rằng, các đề xuất dự án đều phải khẳng định trong dự án có chú trọng bảo tồn đa dạng sinh học hay không? Bởi đa dạng sinh học không có giới hạn về độ cao dưới hay trên 100m. Mỗi đai độ cao có tính đa dạng riêng, thành phần hệ động thực vật khác nhau.

Chưa kể, diện tích rừng cạn của bán đảo Sơn Trà không lớn (chưa tới 4.000ha), nên việc xây dựng các công trình xung quanh chân núi Sơn Trà sẽ chia cắt mạnh hệ sinh thái tự nhiên, mất đi đa dạng sinh học đặc thù tại khu vực giáp giữa rừng với biển, giữa hệ sinh thái giao thoa nước ngọt của các con suối với bờ biển, chia cắt tính kết nối giữa hệ sinh thái cạn với biển.

Đồng thời vùng đệm khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà bị tác động mạnh sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả bảo tồn vùng lõi (rừng đặc dụng). Vì vậy, diện tích, hình thức xây dựng, hình thức cung cấp dịch vụ… phải hài hòa, thân thiện với môi trường.

Trao đổi với Người Đô Thị, nhiều nhà khoa học nhận định, sở dĩ để Sơn Trà xảy ra tình trạng “nóng” trên, một trong những nguyên nhân là quy hoạch tổng thể du lịch Sơn Trà đã chiếm quyền đi trước các quy hoạch ngành lâm nghiệp và quy hoạch đa dạng sinh học, thay vì ngược lại. Quy hoạch của ngành lâm nghiệp giúp phân khu đâu là khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái (là để phục hồi rừng chứ không phải phá rừng), khu dịch vụ hành chính.

Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học với các phân vùng loài, xác định, khoanh vùng bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng; nâng cao chất lượng và tăng diện tích các hệ sinh thái tự nhiên được bảo vệ… Chỉ khi có hai quy hoạch chi tiết này, quy hoạch tổng thể du lịch mới được xây dựng. Tuy nhiên đến nay, cả hai quy hoạch này đều chưa có.

Mới hơn 10 tỉnh quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học

Trước bối cảnh đa dạng sinh học cả nước bị suy thoái nghiêm trọng, tháng 1.2014, Chính phủ ban hành Quyết định 45 phê duyệt quy hoạch tổng thể đa dạng sinh học cả nước đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Theo đó, các tỉnh thành cần lập quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học. Khi có dự án phát triển được đầu tư tại các khu rừng tự nhiên, thông qua các quy hoạch này, các dự án sẽ được chọn lọc kỹ càng hơn, tránh làm tổn hại, mất mát đa dạng sinh học.“Tại các vườn quốc gia, khu bảo tồn, bảo tồn đa dạng sinh học là hoạt động ưu tiên, vì vậy mọi hoạt động khác ở đây cần dựa trên ưu tiên này” – ông Lưu Hồng Trường, Viện Sinh thái học miền Nam nói.

Tuy nhiên, dù chưa có quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học, hàng loạt dự án du lịch nghỉ dưỡng, núp bóng dưới tên “sinh thái”, đã và đang được xây dựng trong nhiều khu bảo tồn, vườn quốc gia cả nước. Đa số dự án đã bị nhiều nhà khoa học, chuyên gia, dư luận lên tiếng phản đối. Quần thể du lịch nghỉ dưỡng vui chơi giải trí Fansipan đã được đặt chễm chệ trên đỉnh Fansipan – nóc nhà Đông Dương, nằm trong vườn quốc gia Hoàng Liên.

Dự án khác: một khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng rầm rộ khởi công với hàng loạt hạng mục trong vườn quốc gia Tam Đảo. Huế thì đang xin đầu tư dự án khu du lịch sinh thái tâm linh nghỉ dưỡng cáp treo tại vườn quốc gia Bạch Mã với quy mô 315 ha, đi thẳng vào giữa khu bảo tồn nghiêm ngặt. Dự án này do một nhà đầu tư “chưa lộ mặt” thực hiện, dự kiến khoảng 1.500 tỷ đồng, trong đó có mục tiêu “làm sống dậy” các biệt thự nghỉ dưỡng thời Pháp tại đây…

Việt Nam xếp thứ 16 trên thế giới về mức độ đa dạng tài nguyên sinh vật. Trong đó, các hệ sinh thái biển, rừng và đất ngập nước là một chỉnh thể thống nhất. Việt Nam còn có phần nội thủy và lãnh hải rộng khoảng 226.000km2, với hàng nghìn đảo lớn nhỏ và nhiều rạn san hô phong phú, là nơi sinh sống của hàng nghìn loài động vật, thực vật có giá trị.

Theo Cục Bảo tồn đa dạng sinh học, du lịch sinh thái đang trở thành ngành kinh tế đầy tiềm năng, thu hút đầu tư trong và ngoài nước. Điều này có được nhờ tính đa dạng về hệ sinh thái bao gồm rừng, biển, đất ngập nước; sự phong phú về các loài và nguồn gen sinh vật. Dịch vụ sinh thái – môi trường cùng các kiến thức truyền thống và văn hóa địa phương về quản lý và sử dụng tài nguyên, khiến đa dạng sinh học có vai trò và giá trị lớn trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế-xã hội.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Anh Cường, Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học, đến nay cả nước chỉ mới có “trên 10 tỉnh thành đã làm quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học, và hơn 10 tỉnh đang trong quá trình làm quy hoạch này”. Một trong các nguyên nhân là… không có kinh phí. “Chúng tôi muốn làm, nhưng không có tiền”, ông Vương Quảng Châu, Phó giám đốc vườn quốc gia Hoàng Liên, nơi có dự án quần thể du lịch cáp treo Fansipan, cho biết.

Trong khi đó, các dự án du lịch nghỉ dưỡng đang có xu hướng đầu tư mạnh vào các hệ thống có giá trị đa dạng sinh học này. Ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc Trung tâm Con người và thiên nhiên cho rằng, hơn nửa thế kỷ trước, các vườn quốc gia và khu bảo tồn bắt đầu được thành lập nhằm giữ lại những giá trị sinh thái, đa dạng sinh học và làm “của để dành” cho mai sau.

Vì vậy, cần nói lại cho rõ: hệ thống vườn quốc gia, khu bảo tồn được lập ra trước hết không phải phục vụ mục đích du lịch, nghỉ dưỡng. Các chức năng đó chỉ là phụ trợ với điều kiện không ảnh hưởng đến mục đích tối thượng của hệ thống này!

Bài và ảnh Lê Quỳnh