Chào anh chị em,

Hai câu của Nguyễn Công Trứ mà hầu như mọi chúng ta đều quen thuộc:

Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc
Tri nhàn tiện nhà đãi nhàn hà thời

Biết đủ thì đủ, đợi đủ bao giờ đủ
Biết nhàn thì nhàn, đợi nhàn bao giờ nhàn

Knowing enough is eough, waiting for enough when will it be enough?
Knowing leisure is leisure, waiting for leisure when will it be leisure?

Đây là hai câu trong bài Chữ Nhàn của Nguyễn Công Trứ.

Mình chỉ muốn tập trung vào “biết đủ” (tri túc) vì đó là đầu mối của an lạc trong tâm .

Nói thì dễ nhưng làm thì khó, các bạn.

Nhưng trước khi đi xa hơn, chúng ta hãy nói về Nguyễn Công Trứ. Ông không phải là thi sĩ đói, mà là quan văn đại thần và là danh tướng trong nhiều chiến trận.

Cuộc đời ông là những thăng trầm trong sự nghiệp. Ông được thăng thưởng quan tước nhiều lần vì những thành tích, chiến công trong quân sự và kinh tế, tới chức thượng thư, tổng đốc; nhưng cũng nhiều lần bị giáng phạt, nhiều lần giáng liền 3-4 cấp như năm 1841 bị kết án trảm giam hậu rồi lại được tha, năm 1843 còn bị cách tuột làm lính thú,…

Năm Tự Đức thứ hai 1848, ông nghỉ hưu với chức vụ Phủ doãn phủ Thừa Thiên. Trong sách Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Truyện các quan có nhận xét về ông:

Công Trứ là người trác lạc, có tài khí, có tài làm văn, càng giỏi về quốc âm, làm ra thi ca rất nhiều, khí hào mại, phổ đầy ở trong âm luật; đến nay hãy còn truyền tụng. Trứ làm quan thường bị bãi cách rồi được cất nhắc lên ngay; tỏ sức ở chiến trường nhiều lần lập được công chiến trận. Buổi đầu Trứ lĩnh chức doanh điền, sửa sang mới có trong một năm mà các việc đều có đầu mối, mở mang ruộng đất, tụ họp lưu dân, thành ra mối lợi vĩnh viễn. Khi tuổi già về nghỉ, tức thì bỏ qua việc đời, chơi thú sơn thủy, trải sơn 10 năm có cái hứng thú phớt thoảng ra ngoài sự vật. Đến người ta, phần nhiều tưởng đến phong độ khí thái của ông. Sau khi Trứ mất, các huyện ấp do ông lập ra đều đựng đền để thờ.

Là quan văn nhưng Nguyễn Công Trứ lại được làm tướng đánh nhiều cuộc chiến:

Năm 1827 dẹp Khởi nghĩa Phan Bá Vành
Năm 1833 dẹp Khởi nghĩa Nông Văn Vân
Năm 1835 dẹp giặc Khánh.

Ông cũng góp nhiều công lớn trong cuộc Chiến tranh Việt–Xiêm (1841-1845). Đến đời vua Tự Đức thứ 11 (1858), khi thực dân Pháp tấn công Đà Nẵng, thì ông đã 80 tuổi nhưng vẫn xin vua cho đi đánh giặc.
( Source)

Nghĩa là Nguyễn Công Trứ thực không phải là thi sĩ đói, nhưng là người biết đủ – khi làm quan làm tướng thì áo mũ xênh xang, đến khi về hưu thì “ngày ba bữa vỗ bụng rau bịch bịch.” (Hàn nho phong vị phú)

Trở lại với chúng ta, chẳng mấy người biết đủ. Thực sự là chúng ta có quá nhiều trách nhiệm để luôn thấy mình thiếu: Lo nhà cửa và con cái – có nhà rồi thì cần nhà lớn hơn để mọi người sống thoải mái hơn; con cái học trường Việt thì muốn cho học trường quốc tế để chúng có tương lai tốt hơn.

Ngoài những nhu cầu cần thiết thì còn những nhu cầu không cần thiết – có xe máy thì muốn xe hơi, có xe hơi thì muốn máy bay một chong chóng, có máy bay một chong chóng thì muốn máy bay phản lực. (Có thể trong giới kinh doanh có nhiều nhu cầu như thế để “có uy” làm kinh doanh).

Dù sao thì đa số mọi chúng ta không bao giờ thấy đủ.

Ngay cả các đại gia kinh tế, đã giàu nứt vách đổ tường nhưng luôn muốn có thêm, giành giật ưu quyền kinh tế, giành giật những dự án vĩ đại, và rất nhiều khi bị quá nhiều nợ nần nên lường gạt mọi người, để rốt cuộc có thể vướng vòng lao lý.

Lòng tham của con người vô giới hạn, chỉ vì chẳng ai biết đủ.

Cách tốt nhất để biết đủ là bạn cứ làm kinh doanh như bạn đang làm, nhưng đừng cố để kiếm thêm tiền; làm thong thả với mọi người, từ nhân viên đến khách hàng, hành động như là mình đã có tiền đủ sống rồi. Vì thế, mọi người quanh mình đều vui vẻ thoải mái, và rất có thể nhờ đó mà kinh doanh lên nhanh dù mình không cần, vì công ty của minh là một nơi thoải mái vui vẻ cho mọi người.

“No stress” là thần dược cho thành công.

Tóm lại, khi ta biết đủ thì đủ, không biết đủ thì không đủ. Nhưng điều chính là: Không biết đủ thì stress, và do đó dễ đưa đến thất bại và có thể là chết sớm. Biết đủ thì thoải mái, dễ thành công lớn (dù mình không cần) và sống lâu trăm tuổi.

Đủ hay không đủ là trong cái đầu của ta, chẳng vì ta đã có mấy ngôi nhà, bao nhiêu chiếc xe hơi xịn, và tàu thuyền đủ thứ.

Nếu bạn muốn sống lâu, thoải mái, mà vẫn thành công thì hãy biết đủ.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc – Knowing enough is enough, waiting for enough when will it be enough

Hello everyone,

Here are two lines by Nguyen Cong Tru that almost all of us are familiar with:

Knowing enough is enough, waiting for enough when will it be enough?
Knowing leisure is leisure, waiting for leisure when will it be leisure?

These are two lines from the poem The Word “Leisure” – Chữ Nhàn by Nguyen Cong Tru.

I just want to focus on “knowing enough” (tri tuc) because it is the key to inner peace.

It’s easy to say, but difficult to do, my friends.

But before going further, let’s talk about Nguyen Cong Tru. He wasn’t a starving poet, but a high-ranking civil official and a renowned general in many battles.

His life was marked by ups and downs in his career. He was promoted many times for his achievements and military and economic accomplishments, reaching the positions of Minister and Governor-General; but he was also demoted many times, sometimes by three or four ranks at once, such as in 1841 when he was sentenced to death but then pardoned, and in 1843 when he was stripped of his rank and demoted to a common soldier…

In the second year of Emperor Tự Đức’s reign (1848), he retired from his position as Governor of Thừa Thiên Province. In the book Đại Nam Liệt Truyện, Volume 3, *Biographies of Officials*, there is a comment about him:

Công Trứ was a brilliant man, talented and skilled in literature, especially proficient in the vernacular, composing many poems with a heroic spirit, full of musicality; these poems are still widely recited today. Trứ was often dismissed from his official position only to be immediately promoted again; he demonstrated his prowess on the battlefield, achieving many military victories. Initially, when Trứ took office as an oficial in charge of land reclamation and establishing villages, he managed to establish a system within a year, expanding farmland, gathering migrants, and creating lasting benefits. In his old age, he retired from worldly affairs, enjoying the beauty of nature, spending ten years in the mountains, with a spirit detached from everything. Many people remembered his demeanor and spirit. After Trứ’s death, temples were erected to worship him in the districts and towns he established.

Although a civil official, Nguyễn Công Trứ served as a general in many battles:

In 1827, he suppressed the Phan Bá Vành rebellion.

In 1833, he suppressed the Nông Văn Vân rebellion.

In 1835, he suppressed the Khánh rebels.

He also made significant contributions to the Viet-Siam War (1841-1845). During the 11th year of Emperor Tự Đức’s reign (1858), when the French colonialists attacked Da Nang, he was already 80 years old but still requested permission from the Emperor to fight.
(Source)

This means that Nguyen Cong Tru was not a starving poet, but a man who knew “enough” – as an official and general, he wore fine clothes and hats, but when he retired, “Three meals a day, I pat on my vegetarian belly boom boom.” (The Taste of Poor Mandarin Scholar)

Returning to ourselves, few people know when enough is enough. In reality, we have so many responsibilities that we always feel we need more wealth: We worry about houses and children – if we have a house, we want a bigger one for everyone to live comfortably; if our children attend Vietnamese schools, we want them to attend international schools for a better future.

Besides essential needs, there are also unnecessary needs – if we have a motorbike, we want a car; if we have a car, we want a single-rotor airplane; if we have a single-rotor airplane, we want a jet. (Perhaps within the business world, businesses people have the need to show wealth to “gain prestige” while doing business).

However, most of us are never satisfied.

Even economic tycoons, already incredibly wealthy, always want more, vying for economic power, competing for grand projects, and often becoming so heavily indebted that they deceive others, ultimately ending up in legal trouble.

Human greed is boundless, simply because no one knows when enough is enough.

The best way to know when enough is enough is to continue doing business as you are, but don’t try to make more money; work at a relaxed pace with everyone, from employees to customers, acting as if you already have enough to live on. Therefore, everyone around you will be happy and comfortable, and it’s very possible that your business will grow quickly even if you don’t need it, because your company is a comfortable and happy place for everyone.

“No stress” is the elixir of success.

In short, when you know when enough is enough, you have enough; when you don’t know when enough is enough, you don’t have enough. But The main point is: Not knowing when you have enough leads to stress, which can easily result in failure and possibly an early death. Knowing when you have enough leads to peace of mind, greater success (even if you don’t need it), and a long life.

Whether it’s enough or not is in our minds, not based on how many houses, fancy cars, or boats we own.

If you want to live a long, comfortable, and successful life, then know when you have enough.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2025
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com