Chào anh chị em,

Nhiều người giải thích rằng “Trăm hay không bằng tay quen” có nghĩa là biết hàng trăm lý thuyết không bằng thạo việc, thực hành giỏi. Tuy nhiên, mình đã đọc lâu rồi một giải thích về ngôn ngữ hợp lý hơn, mà nay mình gặp lại trên trang Facebook Tiếng Việt Giàu Đẹp:

““Đại Nam quốc âm tự vị” (tome II, 1896) của Huỳnh-Tịnh Paulus Của giảng ‘trăm’ là ‘nói trết trác, líu lo’. Ngoài ra, ‘Việt Nam tự điển’ của Khai Trí Tiến Đức (Hà Nội, 1931) cũng giảng ‘trăm’ là ‘nói líu-lo, dấp-dính’. Việt Nam tự điển của Lê văn Đức (Khai Trí, Sài Gòn, 1970), cũng khẳng định ‘trăm’ là ‘nói lăn-líu và tía-lia'”.

Như vậy, hàm nghĩa đích thực của câu này là “Nói nhiều không bằng quen làm” chứ không phải là “Một trăm cái hay” không bằng “Quen tay”.
(Có tham khảo tài liệu của học giả An Chi).
(Xem thêm Câu đố Tiếng Việt: Vì sao nói “trăm hay không bằng tay quen”? trên Báo Phụ Nữ).

Vậy câu Trăm hay không bằng tay quen có nghĩa là đừng nói nhiều, đừng lảm nhảm nhiều, hãy chăm chú làm việc.

Điều này cũng rất phù hợp với nhà Phật, không xem trọng lời nói và văn tự. Phật Thích Ca nói: “Thầy giảng thuyết 49 năm mà chẳng giảng lời nào.”

Việt Nam đã là cái nôi của Phật giáo hơn 2 nghìn năm rồi. Phật giáo bắt đầu du nhập vào Việt Nam vào khoảng thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên (TCN), sớm hơn cả Trung Quốc. Thời điểm này, Phật giáo được du nhập trực tiếp từ Ấn Độ qua các thương nhân và các tăng sĩ. Một số nghiên cứu cho rằng Phật giáo xuất hiện ở Giao Châu (tên gọi cũ của Việt Nam) trong khoảng thế kỷ 2-3 TCN. Truyền thuyết về Chử Đồng Tử học đạo từ nhà sư Phật Quang là một minh chứng cho điều này, theo  Wikipedia.

Cho nên văn hóa “đừng nói nhiều, đừng lảm nhảm nhiều” đã có trong văn hóa Việt Nam (Giao Châu) từ rất sớm. Đừng nói, hãy lặng yên thực hành Thiền định.

Vậy các bạn đừng líu lo, trết trác, lăn líu và tía lia. Hãy tập trung vào “làm” việc.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Trăm hay không bằng tay quen – Nói nhiều không bằng quen làm

Hello brothers and sisters,

Many people explain that “Trăm hay không bằng tay quen” means knowing hundreds of theories is not as good as being proficient in work and good at action. However, I read a long time ago a more reasonable linguistic explanation, which I now see again on the Facebook page Tiếng Việt Giàu Đẹp:

“Dai Nam National Language Dictionary (tome II, 1896) by Huynh-Tinh Paulus Cua explains ‘trăm’ as ‘talking nonsense, chattering’. In addition, Vietnamese Dictionary by Khai Tri Tien Duc (Hanoi, 1931) also explains ‘trăm’ as ‘chattering nonsense, babbling’. Vietnamese Dictionary by Le Van Duc (Khai Tri, Saigon, 1970) also affirms ‘trăm’ as ‘nonsesense talking, babbling’”.

Thus, the true meaning of this sentence is ‘Talking a lot is not as good as doing, not “A hundred good theories ” are not as good as “working”.
(Referring to the documents of scholar An Chi).
(See more Vietnamese Riddle: Why is it said “Trăm hay không bằng tay quen?” on Women’s Newspaper).

So the saying Trăm  hay không bằng tay quen means don’t talk too much, don’t babble, don’t chatter; focus on your work.

This is also very consistent with Buddhism, which does not attach importance to words and languages. Buddha Shakyamuni said: “The teacher preached for 49 years without preaching a word.”

Vietnam has been the cradle of Buddhism for more than 2,000 years. Buddhism began to enter Vietnam around the 3rd to 2nd century BC, earlier than China. At this time, Buddhism was introduced directly from India through merchants and monks. Some studies suggest that Buddhism appeared in Giao Chau (the old name of Vietnam) around the 2nd-3rd century BC. The legend of Chu Dong Tu learning from the monk Phat Quang is a testament to this, according to Wikipedia.

Therefore, the culture of “don’t talk too much, don’t babble too much” has existed in Vietnamese (Giao Chau) culture since very early times. Don’t talk, just practice Zen meditation quietly .

So don’t be so chatty,  so gibberish, so nonsensical, and so babbly. Just focus on “doing” the work.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2025
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com