NSƯT Diệu Hiền ca bài Tần Quỳnh khóc bạn – Ảnh: H.K

Chào các bạn,

Tần Quỳnh khóc bạn là bài vọng cổ nổi tiếng. Thế hệ trẻ ngày nay nên quan tâm hơn đến vọng cổ, vì nghệ thuật, và quan trọng hơn, vì đạo đức. Nghe bài Tần Quỳnh khóc bạn là thấy nên sống với bạn như thế nào cho phải.

Dưới đây có 1 bài báo viết về người ca bài Tần Quỳnh khóc bạn và 2 clips. Mời các bạn cùng thưởng thức.

Chúc các bạn ngày vui

PTH

***

Những bài vọng cổ vang bóng – Kỳ 4: Hơn 40 năm ca Tần Quỳnh khóc bạn

TN – Hoàng Kim – 29/05/2015 07:37

NSƯT Diệu Hiền nay đã 70 tuổi, bị bệnh tim cùng nhiều bệnh khác, yếu đi nhiều lắm. Vậy mà không hiểu sao khi bà cất tiếng ca bài vọng cổ Tần Quỳnh khóc bạn thì giọng vẫn sang sảng, đầy dũng khí nhà tướng. Bài hát đã theo bà đi tận sang Mỹ chinh phục cả khán giả kiều bào.

NSƯT Diệu Hiền nay đã 70 tuổi, bị bệnh tim cùng nhiều bệnh khác, yếu đi nhiều lắm. Vậy mà không hiểu sao khi bà cất tiếng ca bài vọng cổ Tần Quỳnh khóc bạn thì giọng vẫn sang sảng, đầy dũng khí nhà tướng. Bài hát đã theo bà đi tận sang Mỹ chinh phục cả khán giả kiều bào.

NSƯT Diệu Hiền ca bài Tần Quỳnh khóc bạn – Ảnh: H.K

“Tác giả phải trả tiền cho nghệ sĩ”

Thật ra bài này soạn giả Viễn Châu viết cho nghệ sĩ Thanh Hải ca. Đó là nghệ sĩ được mệnh danh “vua Tao Đàn”, nghĩa là ông ngâm thơ điệu Tao Đàn rất hay. Thanh Hải một thời lừng lẫy, từng đoạt giải Thanh Tâm năm 1967, và lãnh cát sê khủng của đoàn Kim Chung, Kim Chưởng cao hơn cả nhiều ngôi sao đương thời như Út Trà Ôn, Thành Được, Hữu Phước, Minh Cảnh, Hùng Cường…

Nói như vậy để biết Diệu Hiền đã có một “đối trọng” cỡ nào. Bài này Thanh Hải thu đĩa phát hành rộng rãi. Nhưng một hôm, vào khoảng năm 1974, tình cờ Diệu Hiền nghe được, và bà lắng tai rất kỹ, thấy hình như Thanh Hải phát âm dấu sắc và dấu nặng chưa “đã” lắm. Bà tiếc quá. Thế là bà tự chép ra, tập ca một mình. Bà ca hoài cho tới lúc có phong trào mở quán nghệ sĩ thì bà vô đó ca luôn. Khán giả vỗ tay không tưởng tượng nổi. Đến mức soạn giả Viễn Châu nghe đồn cô đào Diệu Hiền ca bài của ông hay lắm, ông cũng tò mò đi coi. Bữa đó, ông cũng vô quán nghệ sĩ ngồi lắng tai “phúc khảo”. Diệu Hiền nói: “Tôi thấy ba Bảy ngồi ở hàng ghế nhìn lên là tôi run rồi. Ba Bảy hồi đó lừng lẫy tiếng tăm, mình ca bài của ba mà không đạt sợ ba rầy nữa à”.

Nghệ sĩ thường gọi soạn giả Viễn Châu (Bảy Bá) bằng tiếng “ba” âu yếm như thế. Nhưng khi Diệu Hiền vừa dứt bài, soạn giả Viễn Châu đã cầm một bông hồng bước lên sân khấu nói: “Từ trước tới nay nghệ sĩ mà ca thì phải trả tiền cho tác giả. Nhưng bây giờ ngược lại, tôi là tác giả phải trả tiền cho nghệ sĩ Diệu Hiền vì cô hát bài của tôi hay quá!”. Thật ra, ông có phần nói đùa cho vui không khí. Nhưng không, ông lại tặng tiền thật cho Diệu Hiền kẹp trong cái bông. Tặng đến 500 đồng. Thời ấy khán giả chỉ tặng chừng vài chục đồng thôi, mà Viễn Châu dám “xử đẹp” như thế chứng tỏ ông rất ưng ý Diệu Hiền khi hát lại bài của ông theo một cách khác, và ông coi trọng một tài năng thực sự.

Một tài năng lạ thường

Diệu Hiền đúng là một tài năng rất lạ. Bà có chất giọng sang sảng, ca rất mạnh mẽ, hào hùng, cho nên bà chuyên đóng kép võ. Nhưng dù có ca mạnh mẽ tới đâu thì bà vẫn đem tới sự ngọt ngào, rung động cho khán giả, chứ không khô khan, võ biền. Bà ca bài võ mà người ta khóc mới hay. Bài Tần Quỳnh khóc bạn là câu chuyện kết nghĩa giữa Tần Quỳnh, La Thành và Đơn Hùng Tín, sau đó La Thành xử trảm Đơn Hùng Tín, khiến Tần Quỳnh đau đớn vì nghĩa đệ huynh. Bài viết cho giọng nam, nhưng Diệu Hiền lại dám hát giọng nữ, vậy mà khán giả không hề thấy lượng sượng tí nào, lại còn mê mẩn, nghẹn ngào. Người sành vọng cổ sẽ thấy những nhấn nhá và rung ngân của bà khiến người nghe sởn cả gai ốc nhưng “đã” tận ruột gan.

Thế là từ quán nghệ sĩ, bài Tần Quỳnh khóc bạn đã theo chân Diệu Hiền bước ra sân khấu lớn, đi sô khắp cả nước. Diệu Hiền nói: “Tôi già rồi, không lẽ ca bài tình yêu coi sao được. Tôi thích bài này vì chất mạnh mẽ, bi hùng của nó hợp với giọng của tôi. Khán giả yêu cầu bài này hoài, tôi càng mừng. Tôi có xin phép soạn giả Viễn Châu cho tôi giảm bớt, bài này từ 6 câu tôi chỉ ca 4 câu thôi, vì có hai đoạn ý nghĩa hơi na ná nhau. Bởi bài chỉ có một người ca, mà dài quá thì khán giả ngán. Soạn giả Viễn Châu đồng ý tôi mới dám ca đó chứ. Ai nhìn vô nguyên tác 6 câu thì đừng ngạc nhiên”.

Và sau đó, Diệu Hiền được mời đi sô sang Mỹ hát đúng bài này. Nhưng hôm đó, bà bầu Thúy Uyển đã giật mình vì thấy Diệu Hiền bước ra với… chiếc áo dài. Bà tưởng Diệu Hiền đem theo áo giáp mặc vào để đúng với nhân vật Tần Quỳnh. Diệu Hiền nói: “Cô yên tâm, tôi mặc áo dài ca vẫn “ra” võ tướng mà”. Bà Thúy Uyển vẫn lo lắng: “Ở đây bọn trẻ không dám vậy đâu. Ca bài nào thì các em rất cần trang phục hỗ trợ để tăng hiệu quả với người xem”. Diệu Hiền cười trấn an, và kiên quyết bước ra sân khấu với chiếc áo dài. Nhưng khi bà cất tiếng, cả khán phòng hàng ngàn người im phăng phắc. Rồi vỡ òa một trận pháo tay. Lâu lắm rồi họ mới nghe lại Diệu Hiền. Và kinh ngạc vì chất giọng vang rền, vì cái bi hùng mạnh mẽ, vì sự ngọt ngào huynh đệ mà chưa chắc một giọng nam nào khác có thể diễn tả nổi. Giọng nam nhưng không có nội lực vẫn không ca ra bài này. Nhất là giọng nam của các diễn viên trẻ bây giờ, nghe vẫn thấy mỏng manh thế nào. Vì thế, biết bao lâu chưa thấy ai dám ca Tần Quỳnh khóc bạn. Thôi thì, sau nghệ sĩ Thanh Hải, Diệu Hiền cứ “độc cô cầu bại” với bài ca này chưa biết đến bao giờ.

***

Tần Quỳnh khóc bạn

Soạn giả Viễn Châu

Nghe hung tín Nhị Ca đà thọ khổn.
Hồng Đào San em quay ngựa trở về đây .
Kìa! Giữa pháp trường cát bụi mù bay,
Quân đao phủ sắp ra tay hành quyết.

Khoan khoan, hảy để anh cạn phân đừng giết oan một trang hào kiệt,
nghe lời anh đình thủ bớ La Thành. Thôi rồi một lưỡi gươm đưa đã dứt mạng anh hùng. Đơn Nhị Ca ơi còn đâu một đời ngang dọc, quyết vẫy vùng cho rõ mặt núi sông. Nhớ năm xưa cùng nhau thề câu chị ngã em nâng, dẫu tử sanh quyết vẹn nghĩa kim ba ngã. Thế mà hôm nay u hiển đôi phang, giữa pháp trường chia tay vĩnh viễn.

Thủ cấp đã rơi trên thảm cỏ xanh nhưng đôi ngươi còn mấp máy, có phải chăng oán Đường Vương và hận kẻ vong thề. Nghe hung tin em vội vã quay về. Trễ phút giây anh đã ra người thiên cổ. Lòng dạ nào em chẳng tái tê. La Thành ơi, em tệ làm chi nỡ xuống tay giết người bạn cũ. Dầu không thương em cũng đừng nên hạ thủ. Giết kẻ thù chứ giết bạn đành sao…

Nhị Ca ơi, chén rượu đoan thề hơi men còn phảng phất đầu môị. Trên lối hoạn đồ muôn nẻo ngược xuôi, anh mang chí cả mong đạp thành phá lũỵ.
Nhưng trời không tựa lòng người dũng sĩ, nên giữa trận tiền, anh phải chịu sa cơ. Ai còn bày ra chi cuộc tống tửu đau thương, lễ đưa tiễn rượu đào pha nước mắt. Chén rượu năm xưa kết giao tình bạn hữu, chén rượu ngày nay dứt đọan nghĩa kim bằng.

Hùm dầu thác danh thơm còn chói rạng,
Sá chi điều mũi đạn lằn tên.
Ơn Nhị Ca bảo bọc mấy năm trường,
Công hoạn dưỡng chưa báo đền muôn một.

La Thành ơi, anh trách em sao ở ăn quá nghiệt, nỡ vung gươm giết thác bạn anh hùng. Chữ đồng tâm em bẻ gãy cho đành. Không nhớ năm xưa nơi Tam Hiền Quán khắc máu ăn thề, kết nghĩa đệ huynh. Thế rồi Nhị Ca bỏ ra đi theo Thập Bát Phản Vương. Không cùng chí hướng nên ai lo thờ chúa nấỵ. Người sao đặng trọn trung trọn hiếu, còn người phải cam chịu án bêu đầu.

Nhớ năm xưa khi sang nhà em chúc thọ, cũng tại Trình Giảo Kim mới có chuyện căm hờn. La đệ tuổi thanh xuân nên tánh khí cang cường. Trong khi ăn thề thích huyết, máu của hai người chẳng chịu trào tuôn. Đó là điềm trời xui trong nhóm đệ huynh, có hai kẻ tính tình không hòa hợp. Thế rồi khi lên Hồng Đào San chiêu an Tam Kiệt, em về đến nơi thì sự thế muộn màng.

Đơn Nhị Ca ơi, ôm thây anh máu thắm nhuộm chinh y. Lòng tiểu đệ thêm não nùng chua xót. Nhớ đến câu “Tiền đồng tịch, kim bằng cộng lạc, hậu lâm nguy bất kiến đệ huynh”. Đấng anh hùng đâu ngại lẽ tồn vong, nhưng chết tức tưởi ngàn thu còn di hận. Em cầu chúc hương hồn anh sớm tiêu diêu miền lạc cảnh, bởi có câu “Sanh vi tướng, tử vi thần”. Kiếp này đây mộng đồ vương, anh không được đắc kỳ sở nguyện, em tin tưởng sau này, anh sẽ trả hận thù trong kiếp lai sinh.

Vọng Cổ – Tần Quỳnh Khóc Bạn – Nghệ sĩ Diệu Hiền

Tần Quỳnh Khóc Bạn | Vua ngâm tao đàn NS Thanh Hải