Chào anh chị em,

Làm thế nào để học được rất nhiều điều mà tốn rất ít công sức?

Điều này thì mình có kinh nghiệm rất nhiều. Mình chẳng biết bắt đầu từ lúc nào mình nhìn đâu cũng thấy thầy – người ăn xin, người lãnh đạo ngân hàng, người già, em bé, người bán hàng rong, lá rơi, mây bay, bông hoa, chim hót, chó sủa, bảng hiệu… Nhìn thấy điều gì, gặp bất kì ai, mình cũng đều học được một điều gì đó. Cho nên vận tốc học của mình rất nhanh và rất lớn, nhưng lại chẳng tốn công học chút nào. Cả ngày đi chơi, nhưng vẫn gặp đủ loại thầy, và học đủ loại bài học.

Khi người học trò đã sẵn sàng, thì thấy thầy khắp nơi quanh mình.

Nhiều năm trước, mình có cô bé láng giềng 3 tuổi, tên Jennifer. Cô bé này chỉ nói (hay chỉ biết nói?) một chữ “Why?”. Đối thoại điển hình giữa mình với Jennifer như thế này:

– “Jennifer, you like to eat this strawberry?”
– “Why?”
– “Because it tastes good?”
– “Why?”
– “Because God makes it taste good.”
– “Why?”
– “Because God wants to give us tasty food.”
– “Why?”
– “Because God loves us?”
– “Why?”
…

Các bạn có thể thấy Jennifer đang dẫn mình đến những câu hỏi triết lý và thần học hóc búa nhất cho mọi triết gia kim cổ. Đó là lúc mình nhận ra: “Nếu mình nghiêm chỉnh thì em bé 3 tuổi cũng có thể là thầy của mình. Socrate, dạy học trò bằng cách hỏi, cũng lợi hại đến thế là cùng.” Và từ đó mình biết rằng ai trên thế giới cũng đều là thầy của mình.

Và mình học với tất cả mọi thầy mình gặp như thế. Nói chuyện với một nông dân 15 phút, nếu mình không học được điều gì thì mình sẽ thắc mắc: “Cái đầu mình không hoạt động nữa hay sao vậy?”

Mình học như thế cả ngày, mỗi ngày, liên tục không ngừng, cho nên mình thực sự là biết rất nhiều điều trong đời sống. Nhưng kiến thức chỉ là một chuyện, chuyện quan trọng hơn là mình thấy tất cả mọi người đều là thầy của mình, nên tự nhiên mình có tâm bình đẳng, tâm không phân biệt của nhà Phật, trước khi rành Phật pháp.

Và tâm không phân biệt không chỉ là không phân biệt người này với người kia, mà cả không phân biệt kiến thức này với kiến thức kia. Nếu các bạn cho rằng mình chỉ cần có kiến thức A, B, C này để sống, mọi thứ khác không cần biết, thì cái đầu của bạn sẽ tập trung vào A, B, C và đóng cửa đối với hàng nghìn kiến thức khác trong đời sống. Thực sự là mọi kiến thức trong đời sống có giá trị như nhau, kiến thức nào cũng làm cho bạn biết sống hơn và quán xuyến hơn trong mọi vấn đề, vì nếu kiến thức của bạn là một hồ nước thì đương nhiên bạn sống và làm việc giỏi hơn kiến thức của một nồi nước.

Mình hay nói với các học trò của mình: “Nếu you thích học, thì you sẽ thấy bài học khắp nơi và thầy khắp nơi, và you sẽ rất giỏi, mà không phải học mệt một chút nào.”

Đó là kinh nghiệm cả đời mình như thế các bạn. Nếu các bạn biết học, thì thực sự là chẳng tốn công học, bài học và thầy dạy cứ đến liên tục như một dòng suối mát mà mình đứng cả ngày trong đó.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Học – Learning

Dear Brothers and Sisters,

How to learn a lot with very little effort?

I have a lot of experience with this. I don’t know when I started to see teachers everywhere – beggars, bank managers, old people, children, street vendors, falling leaves, flying clouds, flowers, singing birds, barking dogs, signs… I learn something from everything I see, from anyone I meet. So my learning speed is fast and high, but it doesn’t take me any effort to learn. I go out pleasurably all day, but I still meet all kinds of teachers, and learn all kinds of lessons.

When the student is ready, he sees teachers everywhere around him.

Many years ago, I had a 3-year-old neighbor named Jennifer. This little girl only said (or could only say?) one word “Why?”. A typical conversation between me and Jennifer was like this:

– “Jennifer, do you like to eat this strawberry?”
– “Why?”
– “Because it tastes good?”
– “Why?”
– “Because God makes it taste good.”
– “Why?”
– “Because God wants to give us tasty food.”
– “Why?”
– “Because God loves us?”
– “Why?”
…

You can see Jennifer is leading me to the most difficult philosophical and theological questions for all philosophers, past and present. That’s when I realized: “If I’m serious, a 3-year-old baby can also be my teacher. Socrates, who taught his students by asking questions, was at most only as powerful as Jennifer.” And from then on I knew that everyone in the world is my teacher.

I learn from all the teachers I meet like that. If I talk to a farmer for 15 minutes and don’t learn anything, I would wonder: “Is my brain not working anymore?”

I learn like that all day, every day, continuously, so I really know a lot of things in life. But knowledge is only one thing, the more important thing is that I see everyone as my teacher, so I naturally have a Buddhist equanimity mind, a non-discriminating mind, before I really understand Buddhism.

And a non-discriminating mind is not only non-disciminating between this person and that person, but it also is non-discriminating between this knowledge and that knowledge. If you think that you only need knowledge A, B, C to live, and that you don’t need to know anything else, then your mind will focus only on A, B, C and close the door to thousands of other knowledges in life. In fact, all knowledge in life has the same value – every piece of knowledge helps you know how to live better and be more in control of all issues, because if your knowledge is a lake of water, then of course you will live and work better than having just a pot of water.

I often tell my students: “If you like to learn, you will see lessons everywhere and teachers everywhere, and you will be very good, without having to study hard at all.”

That is my whole life experience, my friends. If you know how to learn, then it really doesn’t take much effort to learn – lessons and teachers just come continuously like a cool stream that you stand in all day.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2025
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com