Dân ca dân nhạc VN – Ca Trù

Updated Feb. 23, 2025

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây >>

Chào các bạn,

Tiếp theo “Hát Chèo”, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn bộ môn “Ca Trù”, một bộ môn dân ca cổ truyền độc đáo. Tháng 10. 2009 cùng với “Hát Quan Họ”, “Ca Trù” được UNESCO công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại”.

Lịch sử lớp 10 – Di sản văn hóa Việt Nam – Ca trù

Ca Trù, còn được gọi là: Hát Ả Đào, Hát Cô Đầu, Hát Nhà Trò, Hát Cửa Đình, Hát Cửa Quyền, Hát Nhà Tơ, là bộ môn nghệ thuật mang tính hàn lâm, được nuôi dưỡng giữ gìn trong dân gian suốt 10 thế kỷ qua. Nhiều làng quê ở các tỉnh, thành thuộc đồng bằng Bắc bộ như Hà Nội (Phường Thái Hà), Hà Tây, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc… là những cái nôi của các làn điệu Ca Trù. Làng Lỗ Khê (Đông Anh – Hà Nội) dân cả làng làm nghề hát Ca Trù, kể cả khu vực Bắc miền Trung là làng Cổ Đạm – Hà Tỉnh.

Ca trù – Tống biệt – thơ Tản Đà – Trích phim Mê Thảo thời vang bóng” – NS thể hiện: NSND Thanh Hoài, Nhà hát chèo Viêt Nam -Văn Hóa oficial

Continue reading Dân ca dân nhạc VN – Ca Trù

Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (12)

Bài cùng chuỗi Tiểu luận về BNTK:
(1)(2)(3)(4)(5)(6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13), (14). Done.

Vô khổ tập diệt đạo. 

(Chẳng có khổ, nguyên nhân khổ, sự diệt khổ, và con đường diệt khổ.) 

(There is no suffering, no cause of suffering, no extinction of suffering, no path to extinction of suffering.) 

Đây là sự phủ nhận những giáo lý cơ bản quan trọng nhất trong tất cả các giáo lý Phật pháp: Tứ Diệu Đế (The Fourth Noble Truths) và Bát Chánh Đạo – the Noble Eightfold Path. 

Tứ diệu đế (The Four Noble Truths) là bốn sự thật cơ bản về đời sống: khổ tập diệt đạo (khổ, nguồn gốc của khổ, chấm dứt khổ, con đường dẫn đến chấm dứt khổ). Tứ Diệu Đế là giáo lý đầu tiên Đức Phật giảng dạy sau khi Người đạt giác ngộ, được viết trong Kinh Chuyển Pháp Luân (Dharma-Wheel Turning Sutra). 

  1. Khổ (Suffering): Đời chất chứa khổ đau. Một cách tổng quát, chúng ta có thể phân chia khổ thành khổ về thể xác và khổ về tinh thần. (a) Khổ về thể xác bao gồm sinh ra, già, bệnh, và chết (sinh lão bệnh tử). (b) Khổ về tinh thần bao gồm mất đi những gì ta thương yêu, gặp phải những gì ta ghét, và muốn những gì không có được. (c) Tuy nhiên, cũng có cái khổ gồm tất cả các nỗi khổ khác gộp lại – đó là cái khổ đến từ “chấp vào bản ngã” như một bản thể thường hằng vĩnh cửu. Tất cả chúng ta có thể tưởng tượng được một người sống như không bao giờ chết thì sẽ đau khổ như thế nào. 
Continue reading Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (12)

Phép lạ hằng ngày 33

Chào anh chị em,

Trong một năm mình sẽ vài ba lần bị cảm cúm. Đó là phép lạ của Chúa làm cho mình, để nhắc cho mình biết là mình đang kiệt sức.

Virus gây cúm thì thường xuyên có mặt ở quanh ta. Chỉ khi mình bị xuống sức, sức đề kháng kém đi, thì mới bị nhiễm virus và bị các triệu chứng như sốt, ho, đờm, viêm mũi, viêm họng…

Khi bị cảm cúm vậy thì mình mới chịu nằm yên để nghỉ ngơi, để tìm cách phục hồi cả thể chất và tinh thần. Khi nằm yên vậy, mình mới nhìn ra được nguyên nhân sức đề kháng giảm là do mình làm việc quá sức, đầu óc căng thẳng, tập luyện không đủ… Đó là Chúa mở mắt cho mình. Từ đó giúp mình điều chỉnh lại lối sống sau đó như ngủ sớm hơn, làm việc thong thả hơn, tập luyện nhiều hơn. Chúa chăm sóc mình thật tài tình và kịp thời.

In Christ,

Nguyễn Bảo Ngọc

Heaven & Earth (1993)

Wikipedia – Heaven & Earth is a 1993 American biographical war drama film written and directed by Oliver Stone, and starring Tommy Lee Jones, Haing S. Ngor, Joan Chen, and Hiep Thi Le. It is the third and final film in Stone’s Vietnam War trilogy, following Platoon (1986) and Born on the Fourth of July (1989).

The film was based on the books When Heaven and Earth Changed Places and Child of War, Woman of Peace, both authored by Le Ly Hayslip about her experiences during and after the Vietnam War. It received mixed reviews and performed poorly at the box office. Continue reading Heaven & Earth (1993)

Dân ca dân nhạc VN – Ca Huế

Updated Feb. 21, 2025

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây >>

Chào các bạn,

Tiếp theo “Hát Ru Con Huế”, mình giới thiệu đến các bạn bộ môn “Ca Huế” truyền thống của vùng đất thần kinh.

Giới thiệu Ca Huế

Ca Huế hình thành từ dòng ca nhạc dân gian và dòng ca nhạc cung đình, nhã nhạc trang trọng uy nghi nên có thần thái của ca nhạc thính phòng, thể hiện theo hai dòng lớn điệu Bắc (Khách) và điệu Nam, với trên 60 tác phẩm thanh nhạc và khí nhạc.

Giới thiệu Ca Huế trên Sông Hương – Sao Media

Continue reading Dân ca dân nhạc VN – Ca Huế

Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (11)

Bài cùng chuỗi Tiểu luận về BNTK:
(1)(2)(3)(4)(5)(6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13), (14). Done.

Nếu không có bản ngã thường hằng (vô ngã, non-self, no permanent self), vậy thì cái gì sẽ tái sinh nhiều lần, sống qua nhiều kiếp sau khi chết? 

Luân hồi (samsara) và tái sinh (reincarnation) được giảng dạy trong Ấn giáo (Hinduism) trước khi Phật giáo xuất hiện. Trong Ấn giáo, mỗi con người có một linh hồn bất tử hay Tiểu ngã (tự ngã, Atman). Linh hồn này vẫn tồn tại sau cái chết và lại tái sinh vào kiếp sống mới, tùy theo nghiệp của người đó (karma). Nghiệp là kết quả những hành động của mỗi người và là nguồn lực quyết định tái sinh. Vòng tuần hoàn sinh-chết-tái sinh là luân hồi  (samsara). Khi một người đạt được tâm linh tinh khiết, người đó có được sự cứu rỗi và sẽ không bị tái sinh nữa. Khi đó, Tiểu ngã (linh hồn, Atman) của người đó hòa nhập cùng với Đại ngã (Brahman, Cái Toàn Thể, Một, Thượng Đế, the One, God) vĩnh viễn. 

Continue reading Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (11)

Phép lạ hằng ngày 32

Chào anh chị em,

Mình làm huấn luyện viên yoga. Mình luôn cố gắng tìm cách để biết được các vấn đề sức khỏe của học viên rõ ràng nhất, cụ thể tới từng ngày, để dựa vào đó đưa ra phương pháp tập luyện, ăn uống và nghỉ ngơi đúng nhất cho từng người.

Sau nhiều năm mình thấy được một điều là: Cứ học trong sách vở, trường lớp về vấn đề và bệnh nào thì thường ngày sau đó sẽ gặp được những điều đó ngoài thực tế ở trên học viên, người thân của mình, để mình học được từ đó. Lúc đó kiến thức mới là kiến thức thật. Đó là phép lá Chúa thường xuyên làm với mình. Continue reading Phép lạ hằng ngày 32

Ánh sao thiền

Di sản Hòa thượng Tuệ Sỹ để lại cho hậu thế là không nhỏ…

Han Dam Duy

Ánh sao thiền quá đỗi xa xăm
Qua những thiên hà mấy vạn năm
Ngày đổ nắng phơn vàng áo Phật
Đêm tràn mưa lạnh sáng trăng tâm
Cội đề bão gió càng xanh lá
Bản nhạc thông tùng mãi vọng ngân
Giọt mắt đêm trời khuya lặng lẽ
Ánh sao thiền quá đỗi xa xăm 

Bài thơ, bài hát: Mục hạ vô nhân

Chào các bạn,

Mình đang tìm hiểu bài thơ bài xẩm này để có thể chia sẻ vài dòng với các bạn nhưng chưa biết khi nào xong. Thôi thì trong khi chờ đợi footnotes theo sau, mời các bạn thưởng thức âm nhạc trước nhé.

Đây là một bài xẩm chợ theo phong cách world music với hai kiểu hòa âm phối khí khác nhau nhưng đều có điểm chung là đều có tiếng đàn nhị (đàn cò) và giọng hát của Ngô Hồng Quang. Quang là một nghệ sĩ đa năng, anh có thể hát, chơi đàn bầu, đàn nhị, bộ gõ…, sáng tác và hòa âm phối khí.

Xẩm: Mục Hạ Vô Nhân – NS Ngô Hồng Quang, NSND Thanh Hoài, NSƯT Xuân Diệu

Continue reading Bài thơ, bài hát: Mục hạ vô nhân

Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (10)

Bài cùng chuỗi Tiểu luận về BNTK:
(1)(2)(3)(4)(5)(6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13), (14). Done.

Vô vô minh, diệc vô vô minh tận; nãi chí vô lão tử, diệc vô lão tử tận. 

(Chẳng có vô minh, cũng chẳng có chấm dứt vô minh; cho đến chẳng có già chết, cũng chẳng có chấm dứt già chết.) 

(No ignorance or ending of ignorance, up to and including no old age and death or ending of old age and death.) 

Ở đây, một giáo lý Phật giáo quan trọng khác bị phủ nhận —Thập Nhị Nhân Duyên (mười hai nhân duyên, the twelve links of cause and effect, or Law of Causation). Như chúng ta đã đề cập trước đây, mọi thứ đến và đi do nhân duyên. Thập nhị nhân duyên liệt kê mười hai nhân duyên để giải thích làm sao mà vô minh gây ra tuổi già, bệnh tật và cái chết, những cốt lõi của khổ đau. Thập Nhị Nhân Duyên cũng còn được gọi là duyên khởi hay duyên sinh (birth from law of causation, hay là dependent origination). 

Continue reading Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (10)

Phép lạ hằng ngày 31

Chào anh chị em,

Bé nhà mình đang học trượt patin. Hôm rồi, bé nói thầy bảo là sắp học kỹ thuật trượt khó hơn, cần đổi loại giày khác để dễ học hơn và an toàn hơn.

Mình tới hỏi trực tiếp thầy thì thầy nói chỉ cần thay 8 cái bánh của giày trượt là được, không cần mua giày mới. Việc này giúp tiết kiệm được 1/3 chi phí so với việc mua giày mới, và đỡ tốn công đi kiếm loại giày mới nữa vì thầy có bán mấy cái bánh này luôn.

Vậy là mình đặt nhờ thầy thay luôn. Đó là phép lạ của Chúa giúp mình tiết kiệm tiền và công sức. Quan trọng hơn là giúp con gái học trượt patin an toàn và dễ hơn.

Cảm ơn Chúa đã chăm sóc hai cha con mình.

In Christ,

Nguyễn Bảo Ngọc

Dân ca dân nhạc VN – Nhạc Chương và Lễ Tế Nam Giao

Updated Feb. 19, 2025

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây >>

Chào các bạn,

Tiếp theo “Hát Bội/Tuồng Huế”, mình giới thiệu đến các bạn “Nhạc chương – Lễ tế Nam Giao”.

Lễ tế Nam Giao là một quốc lễ được tổ chức hàng năm, nhưng đến năm 1891 thì tổ chức ba năm một lần, vào các năm Tý, Mão, Ngọ và Dậu, đầu mùa Xuân, trong tháng hai âm lịch, một trong những ngày có chữ “Tân”, như Tân Dậu, Tân Hợi… Lễ tế Nam Giao, do chính nhà vua làm chủ tế, có đầy đủ nghi thức triều đình với dàn Đại Nhạc và hệ thống Nhạc chương.

Nhạc chương thuộc về một thể loại hát lễ thuần túy chốn triều đình – Nhã ca, chủ yếu để phục vụ lễ lạc, triều nghi. Trong 7 loại nhạc lễ cung đình triều Nguyễn, thì hơn 5 loại đã là nhạc lễ nghi, mà bản thân tên gọi của chúng đã bao hàm nội dung ý nghĩa, gắn liền với từng cuộc lễ : như Giao nhạc là nhạc dùng trong lễ tế Nam Giao, Miếu nhạc là nhạc dùng trong lễ Tế Miếu v.v…

Khâm Định Đại Nam Hội điển Sử lệ gọi những khúc hát quy định trong các loại nhạc lễ cung đình là Nhạc chương. Mặc dù có dàn nhạc tấu theo, nhưng thực chất, đây là thể nhạc Hát, dàn nhạc chỉ giữ vai trò đệm. Mỗi chương có một số bài bản riêng cho một cuộc lễ đặc biệt

Hệ thống Nhạc chương của Giao nhạc (nhạc tế lễ Nam Giao) được bộ Lễ quy định là Thành chương, các chi chương đều mang chữ Thành. Lễ tế Nam Giao dưới thời vua Minh Mạng, 9 chi chương được diễn tấu trong 9 lễ thức sau:

1. Hiển thành chi chương, tấu trong lễ Phần Sài.
2. Cảnh thành chi chương, tấu trong lễ Thượng hương
3. An thành chi chương, tấu trong lễ Nghinh thần
4. Gia thành chi chương, tấu trong lễ Dâng ngọc, lụa
5. Mỹ thành chi chương, tấu trong lễ Sơ hiến
6. Thụy thành chi chương, tấu trong lễ Á hiến
7. Vĩnh thành chi chương, tấu trong lễ Chung hiến
8. Tuy thành chi chương, tấu trong lễ Tống thần
9. Hựu thành chi chương, tấu trong lễ Vọng liệu

Lễ tế Nam Giao – phần 1

Continue reading Dân ca dân nhạc VN – Nhạc Chương và Lễ Tế Nam Giao

Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (9)

Bài cùng chuỗi Tiểu luận về BNTK:
(1)(2)(3)(4)(5)(6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13), (14). Done.

Thị cố không trung, vô sắc, vô thọ, tưởng, hành, thức; vô nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; vô sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp; vô nhãn giới, nãi chí vô ý-thức-giới. 

(Cho nên, trong không chẳng có sắc, chẳng có thọ, tưởng, hành, thức; chằng có mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; chẳng có màu sắc, âm thanh, hương thơm, vị nếm, xúc cảm, các pháp; chẳng có nơi để nhìn, cho đến chẳng có nơi để ý thức.) 

(Therefore, in emptiness there is no form, feeling, cognition,  formation, or consciousness; no eyes, ears, nose, tongue,  body, or mind; no sights, sounds, smells, tastes, objects of  touch, or dharmas; no field of the eyes, up to and  including no field of mind-consciousness). 

Từ câu này trở đi, Bát Nhã giới thiệu một bản liệt kê tất cả những giáo lý cơ bản mà chính Đức Phật đã thuyết giảng. Những lời giảng này là nền tảng của Phật giáo, tạo nên Phật giáo. Tuy nhiên, Bát Nhã Tâm Kinh bắt đầu phủ nhận mọi lời giảng, từng lời một.

Tại điểm này, chúng ta cần lưu ý những điểm sau:

Continue reading Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh – A brief exposition on the Heart Sutra (9)

Phép lạ hằng ngày 30

Chào anh chị em,

Cuối ngày, mình thường ngồi nhìn lại những phép lạ mà Chúa làm cho mình trong ngày. Việc này ngoài giúp mình gần gũi Chúa hơn còn giúp mình thấy được chính mình sống như thế nào trong ngày đó. Thường thì làm mình thấy thương cho bản thân hơn, vì biết trong ngày, mình đã cố gắng như thế nào trong việc này việc kia, dù đôi khi tâm bị xung động, bực bội, khó chịu.

Ngoài việc rút kinh nghiệm, mình cũng an ủi và động viên mình một chút, vì mình cũng là người thường, trên con đường luyện tâm, cũng có lúc sẩy chân, cần biết tự nâng đỡ mình vậy để lòng mình được tưới tắm và hồi phục lại. Đó là phép lạ của Chúa làm cho mình. Continue reading Phép lạ hằng ngày 30