Quán lòng từ – Meditate loving-kindness

Chào anh chị em,

Quán lòng từ, hay quán tình yêu, là nhìn tình yêu trong tim mình, làm cho trái tim của mình yêu ai đó khó yêu, hay yêu tất cả mọi người.

Luận sư Phật Âm (Buddhaghosa) viết trong cuốn Thanh tịnh đạo (Visuddhimagga) vào đầu thế kỷ thứ 5 sau công nguyên, cách để tạo lòng từ trong tâm mình.

Từ là metta trong tiếng Pali, maitri trong tiếng Sanskrist, loving-kindness trong tiếng Anh. Từ là yêu người, mang đến cái vui cho người.

Bi là Karuna trong cả Pali và Sanskrist, compassion trong tiếng Anh. Bi là yêu người, đau cái đau của người, muốn làm cho người bớt khổ.

Nói vắn tắt, từ bi là “ban vui, cứu khổ.”

Luận sư Buddhaghosa chỉ cho chúng ta cách thực tập lòng từ từng bước một, bằng cách chia mọi người thành bốn nhóm: Chính ta, người ta rất yêu mến, người ta không thương không ghét, người ta ghét hay thù.

Trước hết ta “khởi lòng từ” bằng cách hướng lòng từ về chính mình — tôi mong hạnh phúc và không đau khổ; tôi mong không có thù hận, đau đớn, lo lắng và sống hạnh phúc.

Sau đó ta “hướng lòng từ” bằng cách nhớ lại những gì làm ta tăng thêm thương mến (như các món quà hay lời nói dịu dàng), những gì làm ta tăng kính trọng (như đạo đức hay trí tuệ), mà ta đã thấy trong một người nào đó, ví dụ như một vị thầy giáo của ta. Rồi ta hướng lòng từ của ta về người đó: “Tôi mong thầy được hạnh phúc và không đau khổ.” Cứ định tâm như vậy cho đến khi ta cảm thấy đầy ắp lòng từ trong tâm ta đối với người ấy.

Sau đó ta từ từ “phá bỏ rào cản” giữa các nhóm người. Ta hướng lòng từ về một người thầy hay một người bạn rất thân, cho đến khi thấy đầy ắp lòng từ. Xong rồi ta lại hướng lòng từ về một người không thương không ghét, cứ như là bạn thân của mình, cho đến khi thấy đầy ắp lòng từ. Xong rồi ta lại hướng lòng từ về một người ta thù, cứ như người ta không thương không ghét, cho đến khi thấy đầy ắp lòng từ.

Dập tắt sân hận

Nhưng lòng từ chỉ phát triển khi lòng ta không có sân hận. Nếu ta thấy khó có lòng từ với một người mà ta đang có nhiều sân hận, thì chúng ta phải làm cho sân hận đó dập tắt trước. Luận sư Buddhaghosa khuyến cáo những phương cách theo thứ tự sau đây:

1. Trước hết là ta khởi lòng từ cho chính ta, rồi hướng lòng từ của ta về những người ta gần gũi và yêu mến nhất, như là một người bạn thân, một người trong gia đình, một người thầy khả kính. Khi lòng từ đã đầy trong ta, ta hãy hướng lòng từ đó đến người ta không thương không ghét, rồi sau đó mới hướng lòng từ về người ta có sân hận, theo cách đã nói trên.

2. Nhưng khi bị sân hận cản trở, thì hãy nhớ lời Phật dạy: “Tỳ kheo, nếu có kẻ cướp dùng cái cưa cưa tay cưa chân ngươi, ai mà mang thù hận trong lòng vì điều đó, người đó không mang giáo pháp của ta.” Và, “Lấy sân hận trả sân hận thì còn tệ hơn là nổi sân hận trước. Đừng dùng sân hận trả sân hận. Hãy thắng cuộc chiến khó thắng.”

Đức Phật nói có 7 điều làm cho kẻ thù của ta rất thỏa mãn và lợi lộc. Kẻ thù ta muốn ta (1) xấu xí, (2) đau khổ, (3) thiếu may mắn, (4) nghèo khổ, (5) không danh tiếng, (6) không bạn bè, (7) không đến được cõi trời hạnh phúc sau khi chết. Khi mà ta sân hận thì kẻ thù của ta sẽ được cả 7 điều ước này.

3. Nếu vẫn còn thấy sân hận, thì hãy nghĩ đến những điều tốt đẹp trong tác phong của người mình đang giận. Người này có thể có vài tác phong đáng ghét, nhưng cũng có vài tác phong cao đẹp. Hãy nghĩ đến những tác phong cao đẹp của họ.

4. Nếu vẫn còn thấy giận, thì hãy nhớ (1) nếu kẻ thù ngươi đã dùng quyền năng của hắn để làm cho ngươi giận, tại sao bây giờ ngươi lại cố hành cái đầu của mình, trong khi hắn không còn quyền năng đó nữa. (2) Ngay cả gia đình thân yêu, ngươi cũng rời bỏ để xuất gia, tại sao không rời bỏ cái giận đang làm hại ngươi? (3) Người ta làm bậy, cho nên ngươi giận, tại sao vậy? Chẳng lẽ ngươi cũng muốn bắt chước làm bậy hay sao? (4) Có người làm bậy để chọc giận ngươi, chẳng lẽ ngươi muốn nổi giận đúng ý họ muốn hay sao? (5) Ngươi nổi giận thì không chắc là ngươi có làm cho kẻ thù đau đớn được không, nhưng chắc chắn là ngươi bị đau đớn vì cơn giận đó. (6) Kẻ thù của ngươi bị cơn giận làm mù quáng, chẳng lẽ ngươi cũng muốn mù theo hay sao? (7) Nếu vì ngươi giận dữ mà kẻ thù ngươi làm ngươi đau đớn, thì hãy bỏ cơn giận đi. Tại sao ngươi phải đau khổ không lý do? (8) Những cơn phẫn nộ thường chỉ kéo dài trong giây phút, những ngông cuồng gây ra những hành động tai ác đã qua hết rồi, vậy thì ngươi giận cái gì đây? (9) Khi ta muốn gây khổ đau cho một người vắng mặt, thì ta làm ai đau? Ngươi đang có mặt và ngươi làm ngươi đau, tại sao ngươi nổi giận với người vắng mặt đó?

5. Nếu buồn giận vẫn chưa hết, thì hãy nhớ rằng mỗi người là sở hữu chủ của hành động của mình. Việc gì tôi phải nổi giận với anh ta? Anh ta làm bậy thì anh ta sẽ nặng nghiệp tội. Tại sao tôi phải nổi giận, để rồi tôi phải mang nghiệp tội?

6. Nếu buồn giận vẫn chưa hết, thì hãy nhớ đến khi Đức Bổn Sư là Bồ tát trong vô lượng kiếp thực hành lục độ, ngài đã không cho phép oán ghét làm ô nhiễm tâm ngài, kể cả những khi ngài bị người ta giết hại.

• Khi một vị vua thù địch xâm lăng nước của ngài vì bị một vị tướng của ông ta xúi giục (do nghĩ rằng vợ vua không ưa mình), ngài không cho phép các bạn của ngài chống trả. Cho đến khi ngài và một ngàn quân bị chôn sống đã ngập đến cổ, ngài cũng không oán hận. Nhờ đàn chó sói xới đất cứu. Sau đó ngài vẫn xem vị vua hiểu lầm kia như là bạn của mình.

• Khi bị vua Kasi dốt nát hỏi: “Ông thầy tu, ông dạy gì?” Ngài trả lời: “Tôi dạy nhẫn nhục.” Vua bèn sai lính đánh đập ngài với roi gai và cắt đứt tay chân của ngài, ngài vẫn không hề oán hận.

• Không phải chỉ là người lớn, mà khi còn là chú bé con tên Dhammapala, tay chân ngài bị ba của mình là vua Mahapatapa gọt như là búp măng, mẹ ngài đau đớn vô cùng, nhưng vua cha chưa hả giận còn ra lệnh cắt đầu ngài. Dù như vậy, lúc đó ngài vẫn không oán hận và còn tự nhủ: “Bây giờ chính là lúc phải định tâm. Dhammapala, hãy xử với cả 4 người bình đẳng như nhau: cha mình đang ra lệnh cắt đầu mình, người lính đang cắt đầu mình, mẹ mình đang đau khổ, và chính mình.”

• Không những chỉ là người, mà khi đang làm loài thú ngài cũng như vậy. Khi ngài là chú voi tên Chaddanta, ngài bị một mũi tên bắn xuyên rốn, ngài không oán hận người bắn. Và khi nghe người thợ săn cho biết ông ta vâng lời hoàng hậu đi săn ngà, ngài đã tự cắt ngà của mình cho người thợ săn.

• Khi ngài là Khỉ Chúa, ngài cứu một người kẹt trong hốc đá, nhưng người này lại nghĩ: “Con khỉ này là thực phẩm rất tốt cho con người. Vậy thì sao ta không giết nó. Thịt nó sẽ giúp ta qua được quãng đường hoang vu mênh mông.” Người đó bền lấy hòn đá đập đầu Khỉ. Nhưng Khỉ nhìn người ấy với đôi mắt đẫm lệ và nói: “Ông ơi, đừng nên làm thế, vì nghiệp báo ông phải trả sẽ rất lớn, đến nỗi không ai dám làm điều như ông làm hôm nay.” Sau đó, bất kể đau đớn, Khỉ hướng dẫn người đó đi đến nơi an toàn.

• Khi ngài là Rắn Chúa Buridatta, đang nằm trên một ụ kiến, ngài bị một đạo sĩ bà la môn rắc thuốc và phun lửa, rồi bắt ngài, đem đi làm trò giải trí khắp nơi, nhưng ngài không hề oán hận.

• Khi ngài là Rắn Chúa Campeyya, ngài bị người bắt rắn bắt và hành hạ đủ điều, nhưng ngài không hề oán hận.

• Khi ngài là Rắn Chúa Sankhapala, ngài bị 16 đứa bé trong làng bắt, dùng giáo đâm 8 chỗ, đút dây gai vào 8 vết thương, xỏ dây vào mũi ngài và kéo ngài lê lết, vô cùng đau đớn, ngài cũng không một lòng oán hận các cậu bé.

7. Nếu đã nhớ đến gương lành của Đức Bổn Sư mà vẫn còn sân hận vì ta đã là nô lệ cho ô nhiễm quá lâu rồi, thì ta hãy nhớ đến các đoạn kinh về vô lượng luân hồi, như “Này các tỳ kheo, rất khó để gặp một chúng sinh mà trong tiền kiếp không phải là cha, mẹ, anh, em, con trai, con gái… của mình.” Vậy thì ta hãy hướng lòng về người ta đang hờn giận và nghĩ rằng người này trong quá khứ là mẹ của ta, mang nặng đẻ đau, ôm ấp chìu chuộng nuôi nấng ta. Người này trong quá khứ là cha của ta đã làm việc cực nhọc cả đời để nuôi ta. Người này là anh, em, con trai ta, con gái ta… trong quá khứ, đã giúp ta rất nhiều điều như…

8. Nhưng sau đó nếu vẫn còn buồn giận thì hãy nghĩ đến những lợi lộc mà lòng từ mang lại. Đức Phật đã dạy là khi ta thành tâm thực tập lòng từ như là nền tảng của đời sống, ta sẽ được mười một điều lợi lộc: (1) Thoải mái khi ngủ, (2) thoải mái khi thức, (3) không có ác mộng, (4) được mọi người thương mến, (5) được loài vật thương mến, (6) thánh nhân phù hộ, (7) lửa, thuốc độc và vũ khí không làm hại, (8) tập trung tư tưởng dễ dàng, (9) mặt nhìn lúc nào cũng thanh tịnh, (10) khi chết không hoảng loạn, và (11) nếu không được tái sinh vào các cõi cao hơn, thì ít ra cũng được tái sinh vào cõi trời Phạm thiên.

9. Nhưng nếu làm vậy mà vẫn còn hờn giận, thì hãy nghĩ đến những thành tố làm nên một con người. Khi tôi giận anh chàng này thì tôi giận cái gì vậy? Tóc anh ta? Hay thân anh ta? Hay móng tay? Hay là Nước? Lửa? Đất? Gió? Hay là tôi giận Sắc? Thọ? Tưởng? Hành? Thức? Hay tôi giận Mắt của anh ta? Hay là giận Tai? Mũi? Lưỡi? Thân? Ý? Hay tôi giận Sắc của anh ta? Thanh? Hương? Vị? Xúc? Pháp? Hay tôi giận nhãn thức của anh ta? Ý thức của anh ta? Hay Nhãn giới của anh ta? Sắc giới? Nhãn thức giới? Hay là ý giới? Pháp giới? Ý thức giới? Khi ta đi vào các thành tố tạo nên con người như thế này, cơn giận của ta không còn đất đứng, cứ như là vẽ tranh trên không.

10. Nhưng nếu đến lúc này mà vẫn không hết giận, thì hãy dùng quà tặng, hoặc là ta tặng quà cho người ta đang giận, hoặc là nhận quà tặng của người ấy.

Khi cơn giận đã bắt đầu nguôi, ta phải hướng lòng từ về người này, cứ như là chính ta, người thân, người không thương không ghét. Và ta phải lập đi lập lại thực tập lòng từ, phá bỏ rào cản, cho đến lúc trong tâm ta bốn nhóm người đều bình đẳng như nhau: ta, người thân của ta, người không thương không ghét, người có thù hận.

– END –

Chúc các bạn luôn tinh tấn.

Với yêu thương,

Hoành

(*) Bản tiếng Việt này đã đăng trước đây ngày 16 tháng 2, 1914.

Quán lòng từ – Meditate loving-kindness

Dear Brothers and Sisters,

To meditate metta, or meditate loving-kindness, is to see love in your heart, to make your heart love someone who is difficult to love, or to love everyone.

Sastra-writer Buddhaghosa wrote in his Visuddhimagga (The Path of Purification) in the early 5th century AD, how to create loving-kindness in our heart.

Loving-kindness is metta in Pali, and maitri in Sanskrit, từ in Vietnamese. Metta is to love people, to bring joy to people.

Compassion is Karuna in both Pali and Sanskrit, bi in Vietnamese. Karuna is to love people, to feel the pain of people, to want to reduce their suffering.

In short, loving-kindness compassion (Metta Karuna, từ bi) mean “giving joy, reducing suffering.”

Buddhaghosa shows us how to practice loving-kindness step by step, by dividing people into 4 groups: ourselves, people we love very much, people we neither love nor hate, people we hate or deplore.

First we “generate loving-kindness” by directing loving-kindness toward ourselves — I wish for happiness and freedom from suffering; I wish for freedom from hatred, pain, and worry and a happy life.

Then we “direct loving-kindness” by recalling what increases our affection (like gifts or kind words), what increases our respect (like virtue or wisdom), that we have seen in someone, for example, a teacher. Then we direct our loving-kindness toward that person: “I wish you happiness and freedom from suffering.” Keep focusing like this until we feel full of loving-kindness in our heart.

Then we slowly “break down the barriers” between groups of people. We direct loving-kindness toward a teacher or a very close friend, until we feel full of loving-kindness. Then we direct loving-kindness toward someone who is neither loved nor hated, as if s/he were our close friend, until we feel full of loving-kindness. Then we direct loving-kindness to someone we hate, as if s/he were neither loved nor hated, until we are filled with loving-kindness.

Extinguishing Anger

But loving-kindness can only develop when there is no hatred in our hearts. If we find it difficult to have loving-kindness towards someone towards whom we have much hatred, we must first extinguish that hatred. Buddhaghosa recommends the following methods in order:

1. First we generate loving-kindness for ourselves, then direct loving-kindness towards those we are closest and most fond of, such as a close friend, a family member, a respected teacher. When loving-kindness is full in us, we direct loving-kindness towards someone we neither love nor hate, and then direct loving-kindness towards someone towards whom we have hatred, in the way described above.

2. But when anger hinders you, remember the Buddha’s teaching: “Bhikkhu, if a robber were to saw off your arms or legs with a saw, whoever harbors hatred in his heart for that, he does not carry my teaching.” And, “Returning hatred with hatred is worse than giving rise to hatred first. Do not return hatred with hatred. Win the battle that is difficult to win.”

The Buddha said that there are seven things that make our enemies very satisfied and profitable. Our enemies want us to be (1) ugly, (2) miserable, (3) unlucky, (4) poor, (5) unpopular, (6) friendless, (7) not to go to the happy heavens after death. When we are angry, our enemies will get all seven wishes.

3. If we still feel angry, think of the good things in the behavior of the person we are angry with. This person may have some hateful behaviors, but also some noble behaviors. Think of their noble conduct.

4. If you are still angry, remember (1) if your enemy has used his power to make you angry, why do you now try to harm your own head, when he no longer has that power? (2) Even your beloved family, you have left to become a monk, why don’t you leave the anger that is harming you? (3) People do wrong, so you get angry, why is that? Do you want to imitate them? (4) Someone does wrong to anger you, do you want to get angry the way they want? (5) When you get angry, you are not sure whether you can hurt your enemy, but you are definitely hurt by that anger. (6) Your enemy is blinded by anger, do you want to be blinded too? (7) If your enemy hurts you because of your anger, then give up your anger. Why do you suffer for no reason? (8) Anger usually lasts only a moment, the madness that caused the evil deeds is over, so what are you angry about? (9) When we want to cause suffering to someone who is not present, who do we hurt? You are present and you hurt yourself, why do you get angry at that absent person?

5. If your anger is not gone, remember that each person is the owner of his own actions. Why should I get angry with him? He did wrong and he will have heavy karma. Why should I get angry, and then I will have to bear the karma?

6. If your anger is not gone, remember that when the Master was a Bodhisattva for countless lifetimes practicing the six paramitas, he did not allow hatred to pollute his mind, even when he was killed.

• When a hostile king invaded his country at the instigation of one of his generals (because he thought the king’s wife did not like him), he did not allow his friends to fight back. Even when he and a thousand soldiers were buried alive up to their necks, he did not resent. Thanks to the pack of wolves digging up the ground to save him. After that, he still regarded the king who misunderstood him as his friend.

• When the ignorant king Kasi asked him: “What do you teach, monk?” he replied: “I teach tolerance.” The king then ordered his soldiers to beat him with thorny whips and cut off his limbs, but he did not hold a grudge.

• Not only as an adult, but also when he was a little boy named Dhammapala, his limbs were cut off like bamboo shoots by his father, King Mahapatapa, his mother was in great pain, but the king was not satisfied and ordered his head to be cut off. Even so, at that time he still did not hold a grudge and even said to himself: “Now is the time to be calm. Dhammapala, treat all four people equally: your father who is ordering your head to be cut off, the soldier who is cutting off your head, your mother who is suffering, and yourself.”

• Not only as a human, but even when he was an animal, he was the same. When he was an elephant named Chaddanta, he was shot through the navel by an arrow, but he did not resent the person who shot him. And when he heard that the hunter had obeyed the queen and went hunting for ivory, he cut off his own tusks for the hunter.

• When he was the Monkey King, he saved a man stuck in a cave, but the man thought: “This monkey is very good food for humans. So why don’t I kill it? Its meat will help me cross the vast wilderness.” The man grabbed a rock and hit the Monkey on the head. But the Monkey looked at the man with tearful eyes and said: “Sir, you should not do that, because the karma you will have to pay will be so great that no one will dare to do what you have done today.” Then, despite the pain, the Monkey guided the man to safety.

• When he was the Snake King Buridatta, lying on an anthill, a brahmin priest sprinkled him with drug and breathed fire, then captured him, and took him everywhere to entertain himself, but he did not resent it.

• When he was the Snake King Campeyya, he was captured by a snake catcher and tortured in all sorts of ways, but he did not resent it.

• When he was the Snake King Sankhapala, he was captured by 16 village boys, stabbed in 8 places with spears, inserted thorns into 8 wounds, put a rope through his nose and dragged him around, in great pain, but he did not resent the boys.

7. If, having remembered the good example of the Master, we still feel resentment because we have been slaves to defilements for too long, then we should remember the passages of the suttas about the countless samsara, such as “Monks, it is very difficult to meet a being who in a previous life was not our father, mother, brother, sister, son, daughter, etc.” Then we should turn our hearts to the person we are angry with and think that this person in the past was my mother, who bore, cherished me, and raised me. This person in the past was my father who worked hard all his life to raise me. This person was my brother, sister, son, daughter… in the past, who helped me in many ways such as…

8. But then if we are still angry, think of the benefits that loving-kindness brings. The Buddha taught that when we sincerely practice loving-kindness as the basis of our lives, we will gain eleven benefits: (1) Comfort in sleeping, (2) comfort in waking, (3) no bad dreams, (4) love from people, (5) love from animals, (6) protection from saints, (7) no harm from fire, poison, or weapons, (8) easy concentration, (9) a face that is always serene, (10) no panic when dying, and (11) if not rebirth in the higher realms, at least rebirth in the Brahma heaven.

9. But if you do that and you are still angry, then think about the elements that make up a person. When I am angry with this guy, what am I angry with? His hair? Or his body? Or his nails? Or Water? Fire? Earth? Wind? Or am I angry with his Form? Feeling? Perception? Mental Formation? Consciousness? Or am I angry with his Eyes? Or are I angry with his Ears? Nose? Tongue? Body? Mind? Or am I angry with his Form? Sound? Smell? Taste? Touch? Dharma? Or am I angry with his Eye Consciousness? His Mind Consciousness? Or his Eye Realm? Form realm? Eye Consciousness Realm? Or Mind Realm? Dharma realm? Mind Consciousness realm? When we enter the elements that make up a person like this, our anger has no place to stand, it is like painting in the air.

10. But if at this point the anger is still not gone, then use gifts, either we give gifts to the person we are angry with, or we accept gifts from that person.

When the anger has begun to subside, we must direct loving-kindness toward this person, as if it were ourselves, our loved ones, those we neither love nor hate. And we must practice loving-kindness over and over again, breaking down barriers, until in our hearts the four groups of people are all equal: ourselves, our loved ones, those we neither love nor hate, those we hate.

– END –

Wishing you all continued diligence.

With compassion,

Hoành

© copyright 2025
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com

2 thoughts on “Quán lòng từ – Meditate loving-kindness”

  1. Mười mấy năm trước, khi đọc phần viết về lòng từ của Luận sư Phật Âm trong tập Tứ Vô Lượng Tâm của anh, em đã thực hành ngay tối đó. Cảm giác lòng từ dâng tràn bên trong là trải nghiệm đặc biệt, nhiều cảm xúc, đến giờ em vẫn nhớ.

    Từ đó mỗi lần ngồi thiền, trong nhà hay trong chùa, em thường thực hành quán lòng từ.

    Và em thấy rằng, Phật pháp và lời Chúa như đôi đũa, cần có cả hai chiếc đũa ta mới dễ gắp đồ ăn. Phật pháp và lời Chúa cũng vậy, cần có cả hai để dễ dàng gần Chúa và Phật hơn.

    Thank you, anh, for teaching us.

    Em Hương

    Liked by 2 people

Leave a comment