Chào anh chị em,

Bát Nhã Tâm Kinh là bài kinh ngắn, nhưng là trung tâm và toàn bộ của Phật triết Đại thừa. Hiểu Bát Nhã Tâm Kinh là hiểu toàn bộ Phật học Đại thừa. Các bạn dù đạo nào cũng nên hiểu Bát Nhã Tâm Kinh, vì đó là văn hóa sâu sắc của Việt Nam nhiều ngàn năm nay.

(Mình có ba bài tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh để các bạn có thể học nguyên bài kinh: bản tiếng Việt”, bản Việt và Anh để học tiếng Anh, bản tiếng Anh)

Câu căn bản thu gọn mọi ý của Bát Nhã Tâm Kinh là câu: “Sắc bất dị Không, Không bất dị Sắc; Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc.”

Sắc là màu sắc, là tất cả mọi thứ ta có thể thấy bằng mắt, nên gọi là Form (hình dáng).

Không là điều không thể thấy, không thể biết, và là bản chất thật của mọi sự ta thấy hay không thấy, gọi là Void (gần như là Emptiness, nhưng không là Emptiness).

Sắc là những con sóng trên mặt đại dương có đó và mất đó; Không là đại dương, là mẹ của mọi lượn sóng, luôn có đó.

Sắc và Không dường như là hai, nhưng thực sự là một.

Không thường bị mọi người nghĩ là “không có,” nhưng thực sự có nghĩa là có, nhưng chẳng thể mô tả được, vì Không là tuyệt đối, là nền của mọi thứ khác, chẳng thấy được, chẳng thể bàn luận được  – cũng như God là tuyệt đối, chẳng thấy được, chẳng bàn luận được, và là nền tảng của vũ trụ. Nhà Phật gọi là “không thể nghĩ bàn – bất khả tư nghị.”

Vậy câu nói trên có thể tạm dịch nghĩa là “Thấy chẳng khác Không thấy, Không thấy chẳng khác thấy; Thấy chính là Không thấy, Không thấy chính là Thấy.

Đó là nền tảng của mọi tư duy tương tự khác:

– Thiện chẳng khác ác, ác chẳng khác thiện; thiện chính là ác, ác chính là thiện.

– Đúng chẳng khác sai, sai chẳng khác đúng; đúng chính là sai, sai chính là đúng.

Hay nói một cách khác:

– Đúng mà là sai, sai mà là đúng.

– Có mà không, không mà là có.

Nghĩa là sao?

Nghĩa là mọi thứ trên đời là có, cho nên ta nên nghiêm chỉnh với chúng – đúng, sai, thiện, ác đều có, nên ta cần nghiêm chỉnh với chúng. Nhưng chúng cũng không có, nên cũng chẳng nên quá gắt gao bám cứng vào chúng.

Hãy cố gắng thiện, nhưng đừng ép người khác thiện như mình. Hãy cố gắng đúng, nhưng đừng ép người khác đúng như mình.

Điều gì cũng phiên phiến, uyển chuyển thôi.

Đó là Bát Nhã Tâm Kinh.

Với yêu thương,

Hoành

Sắc bất dị không, không bất dị sắc – Sắc bất dị không, không bất dị sắc – Form does not differ from void; void does not differ from form

Dear brothers and sisters,

The Heart Sutra is a short sutra, but it is the center and the whole of Mahayana Buddhist philosophy. Understanding the Heart Sutra is understanding all of Mahayana Buddhism. Regardless of your religion, you should understand the Heart Sutra, because it is the profound culture of Vietnam for thousands of years.

(I have three essays on the Heart Sutra so you can learn the whole sutra: Vietnamese version”, Vietnamese and English versions for learning English, English version)

The basic sentence summarizes all the ideas of the Heart Sutra is: “Form is not different from void, void is not different from form; Form is void, void is form.” ( “Sắc bất dị Không, Không bất dị Sắc; Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc.”)

Sắc means color – everything we can see with our eyes. Therefore, sắc (color) indicates everything we can see with our eyes or our mind, and is called Form – shape.

Không (Void) cannot be seen, cannot be known, and is the true nature of everything seen or unseen. (Sometimes peope call void “emptiness,” but it is not really emptiness).

Form is the waves on the ocean that are there and disappear. Void is the ocean, the mother of all waves, always there.

Form and Void seem to be two, but actually are one.

Void is often thought of as “not being,” but it actually means being; however it cannot be described, because Void is the absolute, the foundation of everything, invisible, indescribable – just as God is absolute, invisible, indescribable, and the foundation of the universe. Buddhism says the absolute is “inconceivable.” (Bất khả tư nghị).

So, the above saying can be roughly translated as “The seen does not differ from the unseen, the unseen does not differ from the seen; the seen is the unseen, the unseen is the seen.”

That is the foundation of all other similar thoughts:

– Good is not different from evil, evil is not different from good; good is evil, evil is good.

– Right is not different from wrong, wrong is not different from right; right is wrong, wrong is right.

Or to put it another way:

– Right but wrong, wrong but right.

– Existing but not-existing, not-existing but existing.

What does that mean?

That means everything in the world exists, so we should be serious with everything – right, wrong, good, evil… all exist, so we need to be serious with them. But they also do not exist, so we should not cling too tightly to them.

Try to be good, but do not force others to be as good as you. Try to be right, but do not force others to be as right as you.

Everything is moderate and flexible.

That is the Heart Sutra.

With love,