Chào các bạn,

Có lẽ mỗi chúng ta đã nghe câu giản dị “Làm điều đúng” cả nghìn lần trong đời. Nhưng câu giản dị này lại có thể rất phức tạp và rối rắm trong đầu óc con người. “Đúng” nghĩa là sao? Cái gì là đúng? Đúng theo ý ai? Đúng theo tiêu chuẩn nào?

Người Công giáo ăn thịt thả giàn, nhưng người Phật giáo thì nhiều người ăn chay trường, không ăn thịt cá để tránh sát sinh. Thế thì ăn kiểu nào là đúng, kiểu nào là sai. Nhuộm tóc năm bảy màu và xâm đầy mình như vẩy cá, trong khi mình đang làm thầy giáo, thì đó là đúng hay sai?

Đúng sai thực sự là rất khó, và đúng sai thường là nguồn gốc của chiến tranh, từ chiến tranh trong làng ra đến chiến tranh thế giới – mọi thứ người Hồi giáo làm đều đã từng được người Ki tô giáo cho là sai và hai bên giết nhau ì đùng.

Cho nên nói đến đúng sai là nói đến vấn đề phức tạp, và có thể là nhạy cảm, nhất thế giới.

Chính vì vậy mà triết lý chính của nhà Phật là vượt lên trên đúng sai thiện ác – sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc. Đúng chẳng khác sai, sai chẳng khác đúng, đúng tức là sai, sai tức là đúng. (Bát Nhã Tâm Kinh).

Tuy nhiên, mình muốn nói với các bạn đúng sai về phương diện chính trị xã hội. Thông thường các tổng thống Mỹ đương nhiên là muốn người của mình làm gì thì cũng quan tâm đến báo chí, đừng để báo chí hiểu sai, không thích, hoặc tấn công mình. Đừng làm gì khác với đường hướng của tổng thống. Không chắc thì hỏi tổng thống trước khi làm. Luôn tỏ ra trung thành với tổng thống mọi nơi mọi lúc. Không làm gì tạo scandal… Đại khái là như thế.

Tuy nhiên, để mình kể cho các bạn nghe câu chuyện về tổng thống Reagan. Câu chuyện này là do Ed Meese, Bộ trường Tư Pháp của Reagan, kể lại cho mình, mình chẳng biết mọi người khác có biết không. Ed Meese kể lại cuộc họp nội các (chính phủ) đầu tiên sau khi Reagan thắng cử tổng thống lần đầu. Đây là nội các mới toanh do Reagan mời vào. Vài người đã biết nhau, vài người chưa biết nhau mà chỉ nghe tiếng nhau. Ngày họp nội các đầu tiên, Reagan nói: “Anh em mình phần lớn đã biết nhau rồi, hoặc ít ra là nghe tiếng của nhau. Giờ mình ngồi lại làm việc chung. You do what you feel is right. And I will support you. (Các bạn làm điều gì các bạn cảm thấy đúng. Và tôi sẽ hỗ trợ/ủng hộ các bạn).

Wow, đây là chữ “right” lớn nhất mà mình từng nghe qua. Chẳng nói gì về báo chí, đường hướng, chiến lược… Chỉ có một chữ “right” – điều gì các bạn cảm thấy đúng. Nghĩa là, mỗi bạn hãy lấy chính mình làm chuẩn, bạn thấy đúng và bạn làm, thì tôi sẽ ủng hộ bạn.

Thứ nhất, đó là một lòng tin rất lớn vào các đàn em của mình, và sẽ ủng hộ đàn em điều gì đàn em làm mà đàn em cảm thấy đúng (dù có thể điều đó không đúng đối vói chính mình).

Thứ hai, chẳng nói gì về báo chí, chiến lược, nhân dân, kẻ thù… Cứ “đúng” là được.

Thứ ba, chữ “đúng” đứng một mình như thế có ý nghĩa rất sâu sắc, đến mức đạo đức của một người. Nếu bạn thấy điều gì đúng với lương tâm và đạo đức của bạn, thì bạn cứ làm và tôi sẽ ủng hộ. Đây là mức độ sâu thẳm nhất của hai từ “đúng, sai’ – đúng so với lương tâm và đạo đức của chính mình.

Nghĩa là, Reagan đang dùng chuẩn đạo đức của mỗi người để cho người đó tự do làm việc và theo đó mà quản lý họ.

Buổi họp nội các đầu tiên của Reagan chỉ ngắn ngủi vài phút như thế. Và từ thời Reagan cho đến nay chưa có tổng thống nào có thể so sánh được với Reagan.

Đó là bài học quản lý cực lớn cho mình. Khi mình nghe Ed Meese kể như vậy, mình hiểu tại sao Reagan rất thành công trong việc lãnh đạo – tin tưởng mỗi người dưới quyền mình, tin tưởng họ có chuẩn mực đạo đức và họ sẽ làm việc với chuẩn mực đạo đức của họ, và mình chỉ cần ủng hộ họ trong quyết định và việc làm của họ.

Reagan được gọi là “The Great Communicator”. Communicate với người khác bằng lòng tin và tiêu chuẩn đạo đức của chính họ, thì không great sao được.

Các bạn, hãy làm điều gì mà bạn cảm thấy là đúng. Và đó là điều để bạn dùng trái tim linh thiêng của bạn để sống và làm việc mỗi ngày.

Chúc các bạn luôn làm đúng.

Mến,

Hoành

© copyright 2023
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com