Chào các bạn,

Câu “Don’t put all your eggs in one basket” thường được dùng để nói là khi bạn đầu tư đừng bỏ hết tiền đầu tư vào một món hàng hay chứng khoán của chỉ một công ty, vì nếu thua thì bạn sẽ thua cháy túi. Rải đầu tư vào nhiều nơi khác nhau, để nhỡ một chỗ thua thì vẫn còn các chỗ khác vẫn tốt.

Nhưng hôm nay mình muốn dùng câu này để nói về một việc hơi khác. Mình muốn dùng liên hệ Việt Nam-Trung Quốc làm ví dụ. Liên hệ giữa hai nước đương nhiên là có rất nhiều thứ – hàng hóa mua bán qua lại, trao đổi văn hóa, hợp tác về một số vấn đề an ninh, quan hệ ngoại giao, đường biên giới, những vấn đề ở Biển Đông… Nói chung là mọi phương diện trong liên hệ giữa hai nước là những cái trứng khác nhau. Đừng bỏ mọi cái trứng này vô chỉ một giỏ – như là giỏ Biển Đông – rồi ứng xử như là tất cả mọi mối liên hệ giữa hai nước đều phải căng thẳng như Biển Đông.

Nói cách khác, vấn đề Biển Đông là vấn đề Điển Đông – đừng lấy vấn đề Biển Đông làm chỉ đạo cho tất cả mọi mối liên hệ khác giữa hai nước. Chuyện nào giải quyết chuyện đó riêng rẽ, không nhập chuyện này vào chuyện kia để làm liên hệ giữa hai nước trở thành rối rắm và tồi tệ hơn không cần thiết.

Điều này rất quan trọng vì liên hệ giữa các quốc gia luôn có nhiều mối giao hảo khác nhau rất tốt, thỉnh thoảng có một vài vấn đề lục đục, đừng để các vấn đề này làm hỏng những mối giao hảo tốt đang có.

Đương nhiên là đôi khi một chuyện xấu tự động ảnh hưởng nhiều chuyện tốt, ngoài tầm kiểm soát của ta. Ví dụ: Nếu ta đưa TQ ra tòa án quốc tế nhờ phân xử về Biển Đông, thì rất có thể TQ giận ta và làm cho các liên hệ khác xấu đi. Nhưng các nước trên thế giới vẫn giao hảo rất tốt với nhau trong khi có thể kiện nhau về một hai việc gì đó để nhờ tòa phân xử, không để chuyện nọ xọ chuyện kia. Thế giới thường cho rằng nhờ tòa phân xử những tranh chấp là cách tốt nhất và hòa bình nhất cho cả hai bên, chẳng phải là điều xấu. Cho nên ngày nay các nước vẫn thân nhau nhưng thỉnh thoảng vẫn kiện nhau đủ kiểu là chuyện thường, chẳng có gì đáng nói.

Điều này chúng ta cần học để ứng xử như những người trưởng thành trong thế giới hôm nay. Mình thấy ngày nay nhiều trí thức Việt lớn tuổi gạt Khổng tử ra ngoài danh sách các vị thầy lớn của họ, dù ngày xưa họ rất tôn trọng thầy Khổng, chỉ vì quý vị cáu TQ vụ Biển Đông. Mình thấy như thế thì một là chưa trưởng thành, hai là làm cho mình ngu đi.

Thầy Khổng chẳng ăn nhặp gì tới Biển Đông, đừng lấy Biển Đông vào thái độ của bạn đối với thầy Khổng. Nếu bây giờ bạn có vấn đề gì đó với hàng xóm, chẳng nên vì thế mà bạn ghét đám hoa hồng của hàng xóm mà trước đây bạn đã rất mê.

Hơn nữa, thầy Khổng là vị thầy lớn của thế giới, bạn gạt thầy Khổng ra ngoài đầu bạn thì đương nhiên là bạn tự làm cho bạn dốt thêm. Trí tuệ của các thầy lớn vượt thời gian và không gian, đi khắp nơi trên thế giới, trong suốt mọi chiều dài của mọi lịch sử. Không có giới hạn. Bạn sẽ làm mình dốt thêm nếu bạn tự động hạn chế trí tuệ của các thầy lớn, không cho đi vào đầu bạn.

Mọi lĩnh vực khác cũng thế: hàng hóa, âm nhạc, kịch nghệ, mọi loại hợp tác về kinh tế, chính trị, xã hội, y tế, giáo dục v.v… Những liên hệ đang tốt giữa hai nước, đừng làm hỏng chúng chỉ vì có vấn đề ở Biển Đông. Giữ các vấn đề tách bạch với nhau, vấn đề gì xử lý riêng vấn đề đó. Đừng bỏ tất cả mọi cái trứng của bạn vào một giỏ.

Thế giới ngày nay có rất nhiều liên hệ phức tạp giữa các quốc gia với nhau. Đừng vì chỉ một chuyện gì đó mà “nghỉ chơi” như trẻ em – mày không cho tao mượn xe đạp mày, tao nghỉ chơi với mày.

Và người trí thức chúng ta cần nắm vững những điều này để còn biết mà chỉ đường cho cả nước.

Chúc các bạn luôn bình tâm trước mọi vấn đề.

Hoành

© copyright 2023
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com