Chào các bạn,

Văn hóa là cách ứng xử của chúng ta trong xã hội (gọi là social behavior), các tập tục rộng rãi trong dân gian (gọi là customs, norms), kiến thức, tín ngưỡng, văn chương, nghệ thuật, lịch sử, luật lệ, và các định chế xã hội như nhà thờ nhà chùa, đình làng, các tổ chức làng xã phường khóm, các lễ hội dân gian, các tổ chức võ học, các tổ chức từ thiện… Nói tóm gọn, văn hóa là cách chúng ta sống. Người Việt phần đông sống kiểu người Việt, kiểu văn hóa Việt. Người Mỹ có văn hóa Mỹ.

Văn hóa của một quốc gia có từ lúc quốc gia mới thành hình, rồi phát triển cùng thay đổi và tích lũy liên tục trong cả tiến trình lịch sử. Văn hóa Việt Nam ngày nay đương nhiên là khác văn hóa Việt 100 năm trước rất nhiều.

Chúng ta sinh ra và lớn lên trong nền văn hóa của mình và học cách sống thế nào cho hợp với văn hóa. Người “có văn hóa” là người sống đúng với tập tục và luật lệ văn hóa của nước mình, người “vô văn hóa” là người sống kiểu ngược với văn hóa của nước mình.

Nhưng điều gì là gốc rễ của văn hóa Việt Nam? Điều giúp văn hóa Việt phát triển tốt và lành mạnh, và không bị những điều tồi tệ từ các nền văn hóa khác, hay ngay từ trong văn hóa mình, xâm lược hay tấn công, làm văn hóa mình bị yếu đi hay xấu đi?

Văn hóa thường không có cách bảo vệ văn hóa. Khi những nền văn hóa khác thâm nhập vào lãnh thổ VN – qua báo chí, TV, Internet, người nước ngoài – văn hóa Việt Nam không có cách tự bảo vệ. Người Việt phải bảo vệ văn hóa Việt – văn hóa không thể bảo vệ chính nó được.

Vậy chúng ta phải hiểu điều gì là sức mạnh của văn hóa, để chúng ta gìn giữ sức mạnh đó hầu văn hóa có thể đứng vững được trước những tấn công xâm lấn?

Sức mạnh của văn hóa Việt nằm trong người Việt. Người Việt là sức mạnh của văn hóa Việt.

Chúng ta chỉ cần ứng xử với nhau “có văn hóa”, thì tự nhiên văn hóa ta mạnh và sẽ đương đầu được với những luồng tư duy và tác phong xấu, từ bên trong sinh ra hay từ bên ngoài nhập vào.

Dù từ “có văn hóa” là từ rất chung chung và trừu tượng, chúng ta không cần phải bắt bẻ mỗi người định nghĩa “có văn hóa” là gì. Ta thấy một người sống tử tế, và nếu ta nói “Anh ấy sống rất có văn hóa” thì có lẽ mọi người đều đồng ý. Có nghĩa là mọi người đều đã ngầm đồng ý với nhau chung chung “có văn hóa” là gì rồi. Khỏi cần bàn thêm.

Nói chung người Việt sống có Trời Đất, chư Phật chư Thánh trên mình. Trọng lễ nghĩa kỷ cương. Nhân lễ nghĩa trí tín. Bao dung độ lượng, kể cả đối với kẻ thù thua trận. Sẵn sàng tiếp nhận văn hóa mới một cách cởi mở. Ít thù hằn lâu. Gì cũng cười (làm cụ Phạm Quỳnh nóng máu). Gì cũng “dạ” hay “vâng ạ” dù trong bụng thì bất đồng ý…

Đại loại là như thế. Sức mạnh của văn hóa Việt Nam đến từ chúng ta. Nếu ta sống có văn hóa trong ứng xử hằng ngày, thì văn hóa mạnh, và khó bị tấn công nhận chìm bởi những luồng văn hóa mới không tốt.

Ở Việt Nam chúng ta có phường văn hóa, thôn văn hóa, xã văn hóa, gia đình văn hóa… Đó là lý do rất tốt để nhắc nhở chúng ta nên sống có văn hóa mỗi ngày, giúp văn hóa Việt Nam cường thịnh.

Chúc các bạn luôn ứng xử có văn hóa.

Mến,

Hoành

© copyright 2023
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com