Chào các bạn,

Câu đầy đủ của Khổng tử là: “Biết thì nói biết, không biết thì nói không biết, ấy là biết vậy.” Vấn đề là chúng ta không thể biết ta không biết. Nếu ta đã không biết thì ta không biết ta không biết, mà cứ tưởng là ta biết. Nhìn các cô cậu vị thành niên thì hiểu. Vị thành niên là tuổi mà người Mỹ nói là tuổi “Knows it all” (biết mọi thứ trên đời). Các cô cậu vị thành niên luôn nghĩ rằng là mình biết hết mọi chuyện trên đời. Đợi lên tới 40 tuổi thì mới biết rằng mình biết rất ít chuyện trên đời.

Đã không biết thì thường là không biết mình không biết, thế thì làm sao mà “không biết thì nói không biết” được? Phải là “Không biết mà cũng nói là biết” thì mới thực tế.

Vì rất khó để biết mình không biết, cho nên chúng ta phải có cách tránh cái bẩy “không biết mà cứ tưởng mình biết.”

Bằng cách nào?

Bằng cách nghe. Khi nói chuyện thì lắng nghe người đối diện. Đặc biệt là khi người đối diện nói về một vấn đề mà có cái nhìn khác với cái nhìn của mình, thì đó là lúc bạn rất cần lắng nghe. Lắng nghe có thể cho bạn thấy nhiều điều bạn không biết, như là: Mình hiểu sai về vấn đề quá; mình rõ ràng là chưa nắm đủ thông tin; cái nhìn của mình đúng nhưng chỉ là một góc nhìn, còn có những góc nhìn khác, thấy vấn đề nhiều cách khác… Thế đó, lắng nghe người khác thường giúp bạn thấy được vấn đề rõ ràng hơn và chính xác hơn rất nhiều. Nghĩa là bạn thấy được những điều bạn chưa từng thấy, và từ đó bạn sẽ hiểu rằng có lẽ vấn đề còn nhiều góc cạnh nữa để nhìn và phân tích. Có lẽ mình hiểu chưa đủ.

Đó là cách rất giản dị để tìm ra những điều mình không biết.

Lắng nghe người khác, nhất là những người có cái nhìn khác mình.

Thiên hạ thường nghe người đồng ý với mình, và thích cãi nhau với, hoặc tránh xa, người có cái nhìn khác mình. Thế là dại, không biết cách học để mở mang kiến thức.

Những người bất đồng ý với mình luôn cho mình những cái nhìn từ những góc cạnh khác. Ai cũng có thể là thầy ta, đặc biệt là những người bất đồng ý với ta.

Người thông thái thì luôn thấy thầy và luôn học hỏi.

Chúc các bạn luôn học hỏi tốt.

Mến,

Hoành

© copyright 2023
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com