Còn rừng, còn điểm nóng

Theo Cục Kiểm lâm, trong 10 tháng đầu năm 2014, cả nước có trên 21.000 vụ vi phạm pháp luật về quản lý và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, chỉ có 195 vụ được đưa ra xử lý hình sự, trong đó, 10 vụ được đưa ra xét xử, chiếm 5%. Chính vì vậy, có đến 2.000 vụ phá rừng trái phép với diện tích trên 600ha; 10.345 vụ vi phạm lâm luật về khai thác, chế biến vận chuyển và mua bán trái phép gỗ rừng, tịch thu trên 22.600m3 gỗ; gần 400 vụ vi phạm về quản lý, mua bán vận chuyển tiêu thụ động vật hoang dã với trên 5.000 cá thể động vật bị xâm hại… Từ năm 2012, Bộ NNPTNT đã ban hành thông tư về việc buộc các dự án phá rừng phải trồng bù, như các dự án thủy điện phải trồng bù tới 11.000ha, nhưng đến nay các dự án chỉ trồng được 4.000ha…

Theo ông Đỗ Trọng Kim – Phó Tổng cục trưởng Lâm nghiệp, phụ trách Cục Kiểm lâm – việc khai thác lâm sản trái phép vẫn diễn ra ở những địa phương còn nhiều diện tích rừng tự nhiên, còn nhiều gỗ thương mại cao, những vùng rừng giáp ranh giữa các địa phương. Điểm nóng là Đắc Nông, Đắc Lắc, Quảng Nam, Quảng Bình, Sơn La, Bắc Cạn… Đây cũng chính là những địa phương có “điểm nóng” về các vụ phá rừng phòng hộ, rừng sản xuất để chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng.

Ngoài ra, tình hình phá rừng để lấy đất trồng rừng, trồng cây công nghiệp, chiếm dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đang diễn biến phức tạp tại các địa phương. Báo cáo của các tỉnh nêu trên cho thấy, diện tích rừng bị phá cả trăm hécta ở mỗi địa phương. Vấn đề này, Thứ trưởng Bộ NNPTNT – ông Hà Công Tuấn – cho biết, dù đã có nhiều tiến bộ, số vụ vi phạm lâm luật giảm, song diện tích và lâm sản bị triệt hạ, buôn bán lại gia tăng. Đặc biệt, vụ việc chiếm đất rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng diễn ra ở các lâm phận, các nông trường, các chính quyền cơ sở được nhà nước giao đất để quản lý.

Rừng bị mất do chủ rừng không đủ năng lực!

Theo Thứ trưởng Tuấn, hiện các Cty lâm nghiệp, Ban quản lý rừng phòng hộ, lâm trường… quản lý trên 2 triệu hécta đất rừng. Nhưng phần lớn các chủ rừng này không đủ năng lực bảo vệ rừng được giao. Tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng xảy ra khá gay gắt thời gian qua. Nhất là ở các tỉnh Tây Nguyên và Bình Phước. Số vụ chống người thi hành công vụ, ngăn cản lực lượng chức năng… diễn ra nhiều, phức tạp và tồn đọng kéo dài. Thứ trưởng Tuấn thừa nhận, đây là những bất hợp lý trong việc giao đất, giao quyền quản lý rừng còn tồn tại. Sắp tới, Bộ NNPTNT kiến nghị Chính phủ sắp xếp lại việc giao đất, giao rừng, rà soát, sắp xếp lại hợp lý, dành phần đất cho dân để đảm bảo họ không phải làm thuê trên chính mảnh đất rừng cha ông từng canh tác, sắp xếp giao lại cho dân để hạn chế việc phá rừng để lấy đất sản xuất.

Cục Kiểm lâm cũng thừa nhận việc chỉ đạo về quản lý và bảo vệ rừng chưa quyết liệt, thiếu các biện pháp đồng bộ tại các địa phương. Thậm chí một số cán bộ cấp huyện, xã còn có biểu hiện vi phạm pháp luật, tiếp tay phá rừng, tiêu thụ lâm sản trái phép… Ông Đỗ Trọng Kim còn đưa ra nguyên nhân, lực lượng kiểm lâm mỏng, thiếu trên 3.000 nhân sự. “Quy định 1 kiểm lâm viên quản lý 500ha rừng tự nhiên, 1.000ha đối với rừng sản xuất đã rất khó đối với việc quản lý, bảo vệ rừng, song thực tế chưa đáp ứng đủ nhân lực theo quy định này”- ông Kim phân trần.

Mới đây, tại vùng rừng giáp ranh Đà Nẵng, Quảng Nam đã xảy ra vụ phá rừng lớn với số lượng gỗ quý phát hiện trên 50m3. Kiểm lâm Đà Nẵng đã phải đình chỉ 7 cán bộ quản lý bảo vệ rừng và kiểm lâm liên quan, khởi tố vụ án để điều tra. Vụ việc chưa có kết quả cụ thể. Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Kiểm lâm, phần lớn các vụ phá rừng đều không có kết quả điều tra tốt, không bắt được đối tượng chủ mưu phá rừng.