Chào các bạn,
Nếu chúng ta quan sát đời sống con người, ta có thể nhận ra ngay điều kiện cần thiết cho sáng tạo là “đối chọi” hay “đối phó.” Con người ở trong vùng bị lụt hàng năm chẳng hạn, sẽ phát minh ra nhiều cách để đối phó với lũ lụt, từ đê điều, đến hệ thống kinh rạch thoát nước, đến hệ thống thuyền bè di tản. Người ở vùng sa mạc, thì đương nhiên là sẽ biết cách tìm nước từ trong gốc cây kẻ đá, nơi mà không ai khác có thể biết, hoặc là cách nào chỉ uống một ngụm nước nhỏ mà đi cả chục cây số.

Đối phó với thử thách tạo ra phát minh mới, qui luật này ai cũng biết. Vì vậy, trong quản lý người ta tạo ra các tình huống đối chọi để tìm phát minh hàng ngày. Ví dụ, brainstorming, động não, dùng hầu như hàng ngày để tìm sáng kiến, là hình thức một nhóm người thảo luận vô giới hạn về tư tưởng. Hoặc cạnh tranh thi đua giữa các nhóm sẽ thúc đẩy các nhóm phát minh ra phương cách để chiến thắng. Hoặc devil’s advocate (biện hộ cho chúa quỷ) khi các nhóm viên chia thành hai phe tranh luận nhau để tìm ý mới.
Không có đối chọi, đối phó, thì rất khó để ý tưởng sáng tạo ra đời.
Bởi vì vậy, các nền kinh tế chính trị mạnh nhất thế giới ngày nay đều là các quốc gia rất trân trọng tranh luận trên mọi lãnh vực. Và chính nhờ sự trân trọng tranh luận này mà khối Âu Mỹ trở thành nền văn minh mạnh nhất thế giới ngày nay, vượt qua hẳn những nền văn minh lớn thời cổ đại nhưng không mở rộng thảo luận—như Trung quốc, Ấn Độ, Ai Cập.
Đây cũng là vấn đề đã kéo dài cả bao thế kỷ, và ngày nay vẫn còn tiếp diễn với dân Việt. Chúng ta chú trọng đến gọi dạ bảo vâng, cho nên óc sáng tạo của người Việt nói chung thì rất là khiêm tốn. Và các hệ thống quyền lực chính trị của Việt Nam, từ thời quân chủ cho đến ngày nay, cũng là nạn nhân của truyền thống đó—thích quản lý bằng gọi dạ bảo vâng hơn là tạo điều kiện để nhân dân tranh luận.
Và vì không quen tranh luận, nên mỗi khi tranh luận ta có khuynh hướng đánh nhau hơn là tranh luận.
Và “đánh nhau” lại là lý do để các hệ thống quyền lực hạn chế hay cấm tranh luận.
Nói chung là ta nằm trong vòng lẩn quẩn ngàn năm, không bước ra được, chung qui cũng chỉ vì văn hóa chống tranh luận, gọi dạ bảo vâng.
Đây là việc các nước tiền tiến trên thế giới đều đang làm để khuyến khích tranh luận:

1. Thầy cô khuyến khích các em phát biểu kiến riêng từ hồi mới vào vườn trẻ.
2. Năng lực đóng góp của một em vào thảo luận nhóm luôn luôn là điểm quan tâm số một của các giáo chức, cũng như của cha mẹ. Nếu các em có vấn đề ở trường là bố mẹ được thông báo ngay.
3. Bố mẹ dạy các em nói ra điều mình muốn từ lúc 2, 3 tuổi, chứ không tập các em chỉ vâng dạ điều bố mẹ muốn cho các em (Dĩ nhiên, là bên cạnh đó các em cũng được dạy vâng lời trong một số việc).
4. Trong học đường các em được dạy phân tích và thảo luận mọi vấn đề và tìm kết luận riêng cho mình thay vì chỉ nuốt các phân tích và kết luận có sẵn của thầy cô.
Và hệ thống xã hội thì:
1. Quyền tự do ngôn luận là một trong những quyền hiến định cao cả nhất. Từ đó đưa đến tự do báo chí, tự do hội họp, tự do lập hội, tự do biểu tình (trật tự) để phát biểu ý kiến với chính phủ…

2. Nhà nước áp dụng luật để bảo đảm sân chơi tự do cho nhân dân được tự do ngôn luận.
3. Nhà nước không rớ vào và xía vào tranh luận của nhân dân. Nhà nước chỉ hành xử luật khi có người phạm luật.
4. Các đại học có quy chế đại học tự trị và tự do nghiên cứu cũng như phát hành ấn phẩm.
Nói chung, toàn hệ thống xã hội, từ gia đình đến trường học đến guồng máy công quyền được tổ chức để khuyến khích và nâng cao khả năng mỗi cá nhân nói lên ý tưởng của mình, và tìm ý tưởng mới qua tranh luận thảo luận tự do.
Xã hội của ta thì ngược lại. Từ gia đình đến học đường đến guồng máy công quyền đặt trọng tâm vào gọi dạ bảo vâng.
Nếu chúng ta không tìm cách thoát ra khỏi vòng kim cô của cách sống thiếu sáng tạo này thì chúng ta sẽ tiếp tục nghèo đói vài ngàn năm nữa. Đây không phải là chuyện nhỏ.
Có ai quan tâm không vậy?
Mà ngay cả khi không quan tâm đến tổ quốc, thì có ai lo cho cái đầu của chính mình và của con cháu trong nhà mình không vậy?
Chúc các bạn một ngày vui.
Mến,
Hoành
© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com




Phần lớn mọi người là nô lệ cho những suy nghĩ và thói quen từ trước của họ. Chúng không xảy ra theo cách để để họ có thể thoát khỏi. Từ lúc mà họ ngủ dậy buổi sáng, cho đến lúc mà họ chìm vào giấc ngủ vào ban đêm, những suy nghĩ không ngừng vẫn cứ tiếp tục không lúc nào ngưng. Thói quen tư duy không ngừng về những suy nghĩ vô bổ khiến chúng ta không thể có được sự tĩnh lặng bên trong đã ăn sâu trong loài người. Tuy vậy, thói quen này có thể bị loại bỏ. Tâm trí là một công cụ tuyệt vời và hữu dụng, nhưng nó không nên được phép để kiểm soát cuộc sống của chúng ta. Nó cần phải tuân thủ chúng ta.
Chào các bạn,
Là một Kinh Doanh Xanh (Green Business), trang web bán những vật phẩm có trang trí Xanh rất đẹp, những tấm poster để gây ý thức về môi trường. Các giao dịch đều được thực hiện đơn giản qua Internet.
![river_view[1]](https://dotchuoinon.com/wp-content/uploads/2010/02/river_view1.jpg?w=300&h=214)








Nếu bạn yêu những nốt ruồi của mình, cớ gì những người khác phải ghét nó? Nếu bạn đánh giá cao những gì bạn đang có, cớ gì người khác xem nhẹ chúng nhỉ?
Bản thân mình từ khi học cấp 3 đã có những suy nghĩ nhen nhóm về việc du học, nhất là học Toefl. Tất cả những khái niệm đó tất nhiên ban đầu rất mơ hồ, nhưng đó là những hình ảnh cứ luẩn quẩn và rất rõ trong đầu mình. Khi lên ĐH (mình học Ngoại thương khóa 41) mình bắt đầu thực hiện ao ước học tốt tiếng Anh bằng khóa Toefl đầu tiên. Lúc đó chỉ học thôi còn chưa có ý định thi, mà quả là cũng chưa vào đầu được nhiều lắm, có chăng là hiểu được cách làm bài, cách thi. Trong thời gian học ĐH mình luôn dành nhiều thời gian học tiếng Anh, một phần vì thích và một phần nữa thấy nó cũng rất cần thiết cho công việc sau này. Và thêm nữa, mình bắt đầu tìm hiểu các cơ hội xin học bổng. Tất nhiên mình phải xin được học bổng, vì gia đình không thể chu cấp tài chính cho mình đi học nước ngoài dù có xin được 50% chi phí đi nữa.
Việc còn lại là lên kế hoạch thi Toefl. Mình dự định apply mùa Fall 2006, nên vào năm cuối Đại học mình đã tranh thủ tự ôn ở nhà 3 tháng và thi. Kết quả cũng không tệ lắm, 607 điểm (tháng 3/2006). Lúc đó mới học Toefl thôi mà đã thấy chông gai rồi, vì trong khi bạn bè xin đi làm thêm, tham gia nhiều hoạt động, mình là sinh viên tỉnh lẻ không có nhiều điều kiện, lại lo ôn thi nên hầu như không tham gia được việc gì ngoài ôn luyện ở nhà cả. Lúc đó mình đã nghĩ nếu mà không được trên 600 thì thôi luôn khỏi ao ước du học nữa cơ đấy :). Có lẽ số điểm mình đạt được là một cái mốc rất quan trọng, giúp mình tự tin vào khả năng và bước tiếp.
Và giờ thì mình là Graduate Assistant của Department of Economics, WSU. Một trường đại học qui mô trung bình, một môi trường học tập tốt với các giáo sư rất quí mến sinh viên, và những người bạn Mỹ rất tốt. Tất cả hiện ra như đã từng gặp ở đâu đó, trong giấc mơ của mình chăng.
Ngày hôm nay, ngày mới này, tôi là một sinh viên thành công. Qua một đêm tâm trí và cơ thể tôi đã sản sinh ra hàng ngàn tế bào mới để cho tôi những lợi thế lớn nhất có thể. Tôi được sinh lại, được tiếp thêm sinh khí và tràn đầy năng lượng.




