Nguyên hỏa – Lửa gốc

Chào các bạn,

Nguyên Hỏa là tên một bài thiền thi của đại sư Khuông Việt (Ngô Chân Lưu, 930-1011), sống vào thời Đinh Tiên Hoàng – Lý Công Uẩn. Bài này mới được đăng gần đây trong slideshow Thiền Thi. Hôm nay mình sẽ giải thích về bài này một tí, nhấn mạnh đến khía cạnh tư duy tích cực của bài thơ.
flame
Lời dịch tiếng Việt của bài thơ như sau:

Lửa gốc

Trong cây đã có lửa
Có lửa nên sinh lửa
Nếu cây không có lửa
Cọ xát sao thành lửa

    TDH dịch

Lời nguyên thủy Hán Việt là:

Nguyên hỏa

Mộc trung nguyên hữu hỏa
Nguyên hỏa phục hoàn sanh
Nhược vị mộc vô hỏa
Toàn toại hà do manh?

Đây là lấy ý từ việc tạo lửa bằng cách dùng hai thanh củi khô cọ vào với nhau. Các bạn trong quân đội, hướng đạo (boy or girl scouts), hay các đoàn thể thanh niên, học môn mưu sinh thoát hiểm, đều biết cách tạo lửa này.

Bài thơ rất giản dị rõ ràng, chẳng có gì bí hiểm cả. Nhưng, đại sư Khuông Việt muốn chuyển tải điều gì, ngoài việc tạo lửa nấu… mì vằn thánh chay? 🙂

Trong Phật học, dĩ nhiên “lửa” ở đây là nói về đích điểm cuối cùng của tu học, tức là giác ngộ, trí tuệ, hay Bát Nhã.

(Một chú thích nhỏ ở đây: Tất cả các từ này—trí tuệ, Bát Nhã, giác ngộ– hơi khác nhau một tí về khái niệm, nhất là khi chúng ta suy nghĩ theo luận lý Tây phương–mỗi từ phải có một nghĩa rõ ràng, khác các từ khác. Ví dụ: Bát Nhã là trí tuệ tối thượng, nhờ đó ta có thể đi đến giác ngộ. Bát Nhã là phương tiện và giác ngộ là mục tiêu. Tạm thời trong bài này, ta có thể cứ suy nghĩ theo kiểu Tây như thế. Nhưng theo cách suy tư triết lý của Phật gia, thì phương tiện và mục đích là một, Bát Nhã và giác ngộ là một. Nhưng tạm thời ta không cần quan tâm đến điểm rất tế nhị đó trong bài này).
light
Chúng ta thường nghĩ rằng trí tuệ hay giác ngộ là cái ta phải cố gắng để đạt, từ bên ngoài, từ sách vở kinh kệ, từ thầy cô. Mỗi ngày ta đạt thêm một tí, đi xa hơn một tí, lên cấp cao hơn một tí. Cho đến một ngày nào đó ta đạt đủ trí tuệ, và ta giác ngộ. A! Qua rồi, qua rồi, qua bờ rồi, qua bờ hết rồi, giác ngộ rồi, sướng quá! 🙂

Thế là ta ngỡ rằng ta đạt được trí tuệ và giác ngộ bằng cách gặt hái kiến thức và giác ngộ từ bên ngoài vào.

Nhưng, lửa đã có sẵn trong cây. Lửa không vào từ bên ngoài. Lửa có sẵn trong cây, và sẽ bùng ra khi có đủ điều kiện bùng ra, như là khi cây cọ sát vào nhau hay khi gặp sức nóng của mặt trời.

Khổng tử nói, Nhân chi sơ tính bản thiện. Thánh kinh nói, con người do Thượng đế tạo ra theo hình ảnh của Ngài với hơi thở của Ngài.

Nghĩa là, trí tuệ và giác ngộ–tức là con tim thiện hảo—của ta đã có sẵn trong ta từ nguyên thủy, khi gặp đủ điều kiện tốt, thì trí tuệ đó, giác ngộ đó, con tim thiện hảo đó, sẽ lộ diện. Trí tuệ, giác ngộ, con tim thiện hảo, không phải là cái ta lấy được từ bên ngoài, mà là cái ta đã có sẵn, nhưng ta không thấy, đến lúc ta hội đủ điều kiện thì chúng tự nhiên hiện ra (và ta “hốt nhiên đại ngộ”!).

Vậy nghĩa là sao?

Nghĩa là nếu bạn tin rằng bạn xấu xí, bẩn thỉu, tội lỗi, ngu dốt, số con rận, sinh ra đời dưới một ngôi sao xấu… tức là bạn không thấy được chân tướng thiện hảo sáng láng của bạn. Chỉ cần vén được bức màn “vô minh” che mắt bạn, thì chân tướng thiện hảo sáng láng đó sẽ hiện ra.

Bức màn vô minh đó là gì?

Đó là suy tư tiêu cực về chính mình, tiêu cực về người khác, và tiêu cực về cuộc đời.yourselfthelight
Là kiêu căng,
Là tham lam,
Là dối trá,
Là sân hận,
Là sợ hãi,
Là chỉ tin vào con mắt mà không suy xét sâu hơn,
Là con tim dao động không ngừng bởi tất cả những điều trên.

Chân tướng thiện hảo sáng láng của bạn sẽ hiện ra khi bạn chấm dứt được những điều trên–khi con tim bạn thanh tịnh tinh khiết.

Phúc cho những người có con tim tinh khiết, vì họ sẽ thấy được Thượng đế–tức là sẽ thấy được “hình ảnh và hơi thở của Thượng đế trong chính ta.”

Mỗi chúng ta là một viên kim cương. Bạn không thấy được điều đó sao?

Đừng mong cầu kim cương ở ngân hàng, hay ở các đại sư đại ni, hay ở những rừng sách vở kinh điển. Chính ta đã là viên kim cương sáng láng.

Hãy vén bức màn vô minh, thì trí tuệ hiện ra sáng láng, thì ta sẽ thấy được những điều ta đã không thấy và nhiều người đang không thấy. Và tâm ta sẽ điềm nhiên tự tại, không dao động với bao nhiêu khổ đau và stress do con tim dao động gây ra.

Chúc các bạn một ngày thiện hảo.

Mến,

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Thứ bảy, 24 tháng 10 năm 2009

Bài hôm nay

Ella Fitzgerald—Giọng Jazz số 1 của mọi thời đại , Nhạc Xanh, Văn Hóa, Video, anh Trần Đình Hoành.

Vì sao yêu nhỉ? , Danh ngôn,song ngữ chị Zen.

Bạn tiến bao xa , Danh ngôn, song ngữ, chị Thùy Trang.

Tay trong tay , Danh ngôn , song ngữ, Hà Vi .

Thăm lăng Khải Định, Thơ, anh Đinh Đức Dược.

Anh đừng , Thơ, chị Tôn Nữ Ngọc Hoa.

Cảm thức yêu!, Teen Talk, chị Thảo Vi.

Con đường đã chọn, (lịch sử Buôn Ma Thuột), Nước Việt Mến Yêu, Văn, Văn Hóa, chị Linh Nga Niê Kdăm.

Tình yêu là gì? , Chuyện Uyên Ương, song ngữ, chị Huỳnh Huệ.

Đau khổ và trưởng thành, Trà Đàm, anh Trần Đình Hoành.
.

Tin sáng quốc tế, chị Kiêm Yến tóm tắt và nối links.

Hội nghị cấp cao ASEAN 15 khai mạc. Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 15 khai mạc hôm nay ở khu nghỉ mát Hua Hin của Thái Lan.

Tiết lộ 2 tàu chiến cao tốc mới của Hải quân Mỹ. (Dân trí) – “Khát vọng” về tốc độ của Hải quân Mỹ đã được trả lời khi cặp tàu chiến mới đạt được tốc độ cao trong cuộc thử nghiệm trên biển trong tháng này.

Bắt giữ tàu ngầm chở 10 tấn cocaine. (TNO) Không lực Guatemala và Hải quân Mỹ đã bắt giữ một tàu ngầm chở khoảng 10 tấn cocaine với giá chợ đen ở Mỹ lên đến 200 triệu USD, hãng tin BBC cho biết hôm 22.10.

Thái Lan: 36.000 quân bảo vệ cho Hội nghị thượng đỉnh ASEAN. (Dân trí) – Thái Lan đã triển khai hơn 36.000 binh sĩ và cảnh sát để bảo vệ cho hội nghị thượng đỉnh ASEAN trong nỗ lực ngăn chặn mọi khả năng như đã xảy ra với một hội nghị khác hồi đầu năm nay – một quan chức chính phủ hôm qua cho biết.

Trùng Khánh: câu kết mafia + quan tham + luật sư. TT – Những khu đô thị phát triển mạnh về kinh tế ở Trung Quốc đang đối mặt với một vấn nạn mới: tội phạm có tổ chức kiểu mafia Ý. Chúng thách thức dư luận nhờ những cái ô theo công thức: quan tham + luật sư.

Đột nhập đường hầm buôn lậu ở Gaza. (Dân trí) – Hệ thống hàng trăm đường hầm dưới lòng đất từ Gaza nam tiến vào Ai Cập, với trung tâm là ở thị trấn Rafah gần như là con đường duy nhất hàng hóa được tiếp cận với người dân trên lãnh thổ nhỏ bé này từ năm 2002.

Quốc vương Thái Lan xuất hiện sau hơn 1 tháng nằm viện. (Dân trí) – Sau hơn một tháng nằm viện, Quốc vương 81 tuổi của Thái Lan hôm nay đã lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng, trong sự chào đón của hàng trăm người khi ông tới thăm tượng đài của cha mẹ trên xe lăn.

Đánh bom căn cứ không quân, xe cưới, 24 người chết. (Dân trí) – Một kẻ đánh bom liều chết đã cho nổ tung mình gần một khu quân sự ở tây bắc Pakistan, khiến 7 người thiệt mạng, trong khi một vụ nổ xe chở khách tới đám cưới ở cùng khu vực khiến 17 người chết.

“Cậu ấm Sarkozy” bỏ tham vọng làm lãnh đạo. (Dân trí) – Trước những chỉ trích dữ dội từ các đảng phái trên chính trường Pháp, Jean Sarkozy, người con trai 23 tuổi của Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, đã tuyên bố rút lui sự ứng cử vào vị trí chủ tịch EPAD – cơ quan quản lý quận kinh tế La Defense.

Mải tranh luận, phi công bay quá đích đến 240km. (Dân trí) – Một vụ việc hi hữu đã xảy ra khi hai phi công của hãng hàng không Mỹ Northwest Airlines không liên lạc với các nhân viên kiểm soát mặt đất trong hơn 1 giờ và bay quá đích đến 240km trước khi nhận ra sự cố và quay trở lại.

Nghệ thuật thách thức trọng lực. (Dân trí) – Một nghệ sỹ người Trung Quốc đã có “phép” biến hóa vạn vật trở nên nhẹ hơn không khí trong loạt ảnh gây kinh ngạc, khiến người có thể bay, đứng trên không trung hay lộn người một cách dễ dàng (chùm ảnh).

Martin Strel, người của sông lớn. (TNTT&GT) Big River Man đoạt giải vàng thể loại phim tài liệu tại LHP Sundance cuối tháng 9 vừa qua là dịp để khán giả xem lại Martin Strel lập kỳ tích có một không hai, bơi dọc sông Amazone.

Ảnh đẹp động vật trong tuần. Sóc chạy như bay cố gắng thoát khỏi anh vuốt diều hâu. Hàng nghìn con chim sáo như đám mây đen kịt trên bầu trời. Dưới đây là những ảnh đẹp về thế giới động vật tuần qua (chùm ảnh).
.

Tin sáng quốc nội, chị Kiêm Yến tóm tắt và nối links.

Xăng dầu đồng loạt tăng giá. Liên bộ Tài chính – Công Thương vừa cho phép các doanh nghiệp đầu mối tăng thêm 300 đồng mỗi lít xăng và 500 đồng với mỗi lít dầu diezel từ 0h ngày 24/10.

Hơn 1.100 người có nguy cơ thiếu đói nghiêm trọng. (Dân trí) – Lũ ống, lũ quét cuối tháng 9 vừa qua đã cuốn phăng cây cầu treo duy nhất dẫn vào xã A Rooi, huyện Đông Giang (Quảng Nam), vùi lấp nhiều nhà cửa, ruộng vườn. Bị cô lập gần một tháng nay, hơn 1.100 người dân đang đối mặt với nguy cơ thiếu đói nghiêm trọng.

Đúc tượng Thánh Gióng 85 tấn vào ngày ‘cửu trùng’. Đúng thời khắc được coi là đẹp nhất năm, 9h9 ngày 9/9 năm Kỷ Sửu (26/10/2009), mẻ đúc đầu tiên pho tượng bằng đồng nặng 85 tấn sẽ được tiến hành.

Nạn tham nhũng vẫn nghiêm trọng và phức tạp. (Dân trí) – Báo cáo của Chính phủ cũng như các báo cáo giám sát, thẩm tra của các cơ quan Quốc hội đều có chung nhận định trên. Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cán bộ và nhân dân vẫn rất bức xúc, bất bình về tình hình tham nhũng hiện nay…

Siết quy định biên soạn sách giáo khoa nhằm tránh quá tải. Chiều 23/10, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng Đào Trọng Thi đã đề nghị luật giáo dục sửa đổi cần quy định chặt chẽ quy trình biên soạn sách giáo khoa, chế tài xử lý trách nhiệm, nhằm khắc phục tình trạng “quá tải” nội dung chương trình và nhiều sai sót trong sách.

Phát triển thủy điện miền Trung: Được gì, mất gì? Sự phát triển thủy điện ở miền Trung cần được đánh giá một cách sòng phẳng, muốn có điện phải mất rừng. Nếu chọn điện thì cần thiết có một chính sách cải thiện diện tích và nâng cao chất lượng rừng đầu nguồn ngay từ bây giờ.

TPHCM: Lô cốt “chạy” từ trung tâm ra ngoại thành. (Dân trí) – Năm 2010, TPHCM vẫn sẽ là đại công trường với hơn 100km đường phải đào để lắp đặt cống thoát nước và ống cấp nước. Tuy nhiên, phạm vi đào sẽ dời ra các quận vùng ven và ngoại thành.

Khổ vì ao “mọc” giữa đường. (Dân trí) – Con đường Nguyễn Chánh nối trục đường chính Nguyễn Lương Bằng với Nguyễn Tất Thành (thành phố Đà Nẵng) cứ mùa mưa là “mọc” lên một cái… ao, bao lâu nay trở thành nỗi khiếp đảm của người dân.

1.500 trẻ có máy trợ thính. TT (TP.HCM) – 1.500 trẻ em khiếm thính từ 6-16 tuổi của các tỉnh, TP từ Thừa Thiên – Huế đến Cà Mau được trao tặng và hướng dẫn sử dụng máy trợ thính tại Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM trong hai ngày 22 và 23-10.

Phát hiện cây xăng gắn chip điện tử để “móc túi” khách hàng. (Dân trí) – Cửa hàng xăng dầu số 7 ngõ 64 phố Kim Giang (Thanh Xuân) bị phát hiện sử dụng chíp điện tử gắn vào cột bơm để “móc túi” khách hàng. Ngay khi lực lượng liên ngành tiến hành lập biên bản, hàng chục người dân đã có mặt để… “tố khổ”.

3 tấm gương dũng cảm cứu bạn trong vụ đắm đò chở 16 học sinh. (Dân trí) – Thấy đò đã đông, 3 em Thắng, Nhất và Tình ở lại bờ đợi chuyến sau. Đò đi tới gần bờ bên kia bất ngờ lật úp, 16 học sinh khác ngoi ngóp dưới dòng sông. Không ngần ngại, 3 học sinh lao mình xuống cứu bạn.

Con đường “dành riêng” cho chích ma túy (!?) Nằm sát khu ký túc xá Đại học Công nghiệp Hà Nội, đoạn đường cụt dẫn vào làng Nguyên Xá từ lâu đã bị nhiều con nghiện biến thành điểm chích ma túy.

Học sử trực quan. “Một trong những mục đích lớn nhất của chúng tôi là giới thiệu, quảng bá về ý nghĩa lịch sử các khu di tích, từ đó khơi dậy ý thức giữ gìn bảo vệ bằng những hành động thiết thực nhất” – Anh Tạ Dương Anh Tuấn, chủ nhiệm CLB Trường An tourist cho hay.

Những lời tỏ tình chằng chịt trên di tích cổ. Không chỉ những di tích cổ của Hà Nội như tháp Hòa Phong, Tháp Bút mà cả nơi vui chơi cho trẻ em cũng chi chít những lời tỏ tình, yêu thương của giới trẻ.
.

Bài hôm trước >>>

Chúc các anh chị một ngày tươi hồng !

🙂 🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

Đọt Chuối Non

Ella Fitzgerald – Giọng Jazz số 1 của mọi thời đại

Chào các bạn,

Ella Jane Fitzgerald (April 25, 1917 – June 15, 1996), sinh tại Newport News, Virginia (khoảng 2 giờ rưỡi lái xe từ Washington DC), còn được gọi là Lady Ella (công nương Ella), First Lady of Songs (công nương số một của các ca khúc), là ca sĩ nhạc Jazz được xem như là giọng ca Jazz số một của mọi thời đại.

Ella Fitzgerald, ảnh do Carl Van Vechten chụp, 1940
Ella Fitzgerald, ảnh do Carl Van Vechten chụp, 1940

Với giọng ca 3 quãng tám (3 octaves), trong trẻo và mềm dịu, Ella có thể làm những bài hát khó nhất nghe thật nhẹ nhàng thoải mái. Chị được xem như là ca sĩ scat singing nổi tiếng nhất trong lịch sử nhạc Jazz. Scat singing là một cách hát nhạc Jazz khi người ca sĩ chỉ dùng những âm thanh vô nghĩa để hát, và như vậy biến giọng hát thành âm thanh của một nhạc cụ. Scat singing cho phép người ca sĩ tự do sáng tạo (improvisation) trong khi hát, như là các nhạc sĩ nhạc Jazz sáng tạo các đường nhạc tự do với nhạc cụ của mình.

Ella cũng thiết lâp truyền thống Great American Songbooks với sự ra đời của 1 chuỗi các “song book”, mỗi song book là một albumn nhạc của một nhạc sĩ nào đó, như là Ella Fitzgerald Sings the Cole Porter Songbook (1956), Ella Fitzgerald Sings the Duke Ellington Songbook…

Trong sự nghiệp ca hát 59 năm, Ella thắng 13 giải Grammy, được Huy Chương Quốc Gia về Nghệ Thuật do tổng thống Ronald Reagan trao tặng, và Huy Chương Tự Do của Tổng Thống do tổng thống Bush (cha) trao tặng.
ella-fitzgerald-louis-armstrong
Sau đây mời các bạn nghe vài bản nhạc của Ella Fitzgerald:

1. Blue moon: Đây là bản nhạc hát với dàn hòa tấu lớn. Dù là có âm hưởng Jazz, nhưng được hát với cách hát nhạc Pop êm dịu.

2. The man I love. Hát theo thể điệu nhạc Blues, tức là nhạc Jazz buồn, với ban nhạc Jazz truyền thống, trong một phòng ghi âm ở Đức 1974.

3. It don’t mean a thing: Blues, hát cùng lúc với bản “The nam I love” trên. “It don’t” dĩ nhiên là sai văn phạm. Đây là nhại cách nói của người da đen thất học.

4. Summer time: Gershwins. Đây là một bản nhạc pop của Gershwins, nhưng Ella hát theo cách hát Blues.

5. Stomping at the savoy: Hát cùng với Louis Armstrong, cả hai cùng scat singing, và Louis Amstrong chơi Saxophone.

6. One note samba: Đây là bản scat singing từ đầu đến cuối và là bản nhạc bất hủ vể tài năng scat singing phi thường của Ella Fitzgerald.

Mỗi bản nhạc đều có lời theo sau video, dĩ nhiên ngoại trừ bản scats singing 🙂

Mời các bạn thưởng thức.

.

1. Blue moon

Blue Moon
You saw me standing alone
Without a dream in my heart
Without a love of my own
Blue Moon
You know just what I was there for
You heard me saying a prayer for
Someone I really could care for

And then there suddenly appeared before me
The only one my arms will hold
I heard somebody whisper please adore me
And when I looked to the Moon it turned to gold

Blue Moon
Now I’m no longer alone
Without a dream in my heart
Without a love of my own

And then there suddenly appeared before me
The only one my arms will ever hold
I heard somebody whisper please adore me
And when I looked the Moon had turned to gold

Blue moon
Now I’m no longer alone
Without a dream in my heart
Without a love of my own

Blue moon
Now I’m no longer alone
Without a dream in my heart
Without a love of my own

.

2. The Man I love (1974)

Emission of television on a meeting of recording in studio in Germany (1974). Ella Fitzgerald of the duet to the big band with according to pieces’ Joe Pass (G), Tommy Flanagan (p), Keeter Betts (b), Bobby Durham (Dr.), Roy Eldridge (tp), Eddie Lockjaw Davis (ts), Peter Herbolzheimer Rhythm Combination & Brass (Herb Geller, Art Farmer…)

Someday he’ll come along
The man I love
And he’ll be big and strong
The man I love
And when he comes my way
I’ll do my best to make him stay

He’ll look at me and smile
I’ll understand
And in a little while
He’ll take my hand
And though it seems absurd
I know we both won’t say a word

Maybe I shall meet him Sunday
Maybe Monday, maybe not
Still I’m sure to meet him one day
Maybe Tuesday will be my good news day

He’ll build a little home
Just meant for two
From which I’ll never roam
Who would, would you?
And so, all else above,
I’m waiting for the man I love
.

3. It Don’t Mean a thing (1974)

What good is melody, what good is music
If it ain’t possessin’ something sweet
It ain’t the melody, it ain’t the music
There’s something else that makes the tune complete
It don’t mean a thing, if it ain’t got that swing
It don’t mean a thing, all you got to do is sing
It makes no diff’rence if it’s sweet or hot
Just give that rhythm ev’rything you got
It don’t mean a thing, if it ain’t got that swing

.

4. Summer time (Ella Fitzgerald sings Gershwins “Summertime” at a concert in Berlin/Germany )

Summertime and the livin is easy
Fish are jumpin and the cotton is high
Oh your daddys rich and your ma is good lookin
So hush little baby, dont you cry
One of these mornings
Youre goin to rise up singing
Then youll spread your wings
And youll take the sky
But till that morning
Theres a nothin can harm you
With daddy and mammy standin by

.

5. Stomping at the saboy (Ella Fitzgerald & Louis Armstrong)

Savoy, the home of sweet romance,
Savoy, it wins you with a glance,
Savoy, gives happy feet a chance to dance.

Your old form just like a clinging vine,
Your lips so warm and sweet as wine,
Your cheek so soft and close to mine, divine.

How my heart is singing,
While the band is swinging,
I’m never tired of romping,
And stomping with you at the Savoy.
What joy – a perfect holiday,
Savoy, where we can glide and sway,
Savoy, let me stomp away with you;

The home of sweet romance,
It wins you at a glance,
Gives happy feet a chance to dance.
Just like a clinging vine,
So soft and sweet as wine,
So soft and close to mine, divine.

How my heart is singing,
While the band is swinging,
I’m never, never, never tired of romping,
And stomping with you at the Savoy.
What joy – a perfect holiday,
Savoy, where we can glide and sway,
Savoy, let me stomp away with you;
.

6. One note Samba (scat singing) 1969. (June 22, 1969 jazz vocalist Ella Fitzgerald with accompaniment by Ed Thigpen on drums, Frank de la Rosa on bass, and Tommy Flanagan on piano)

Bạn Tiến Bao Xa

how-far-you-goBạn đã tiến bao xa trong cuộc sống phụ thuộc vào việc bạn đã dịu dàng với trẻ em, yêu thương người già,
đồng cảm với những người đấu tranh và khoan dung với người yếu cũng như kẻ mạnh như thế nào,
bởi vì ngày nào đó trong cuộc sống bạn cũng sẽ là tất cả trong số họ.


Thùy Trang dịch

How far you go in life depends on you being tender with the young, compassionate with the aged,
sympathetic with the striving and tolerant of the weak and the strong,
because someday in life you will have been all of these.

George Washington Carver

Thăm Lăng Khải Định

khải định lăngĐây chốn yên nằm đấng đế vương
Đền đài lộng lẫy ánh hoa cương
Non bao nước bọc pha linh khí
Ngọc dát vàng tô lẫn máu xương.
Một thuở uy quyền bao ước vọng,
Ngàn năm phước ấm mấy tang thương?
Thinh không ướm hỏi con trời tiếng
Có tiếc ngai vàng ở cõi dương?

Đinh Đức Dược

Anh Đừng

em xưa
Anh đừng nhìn mà em mắc cỡ
Áo cất lâu giờ mặc lạ ghê
Quen gọn gàng bây giờ tha thướt
Nên vụng về đến cả dáng đi
Anh đừng nhìn mà em mắc cỡ
Còn đâu một thưở má hồng
Cuộc sống bộn bề, thời gian vun vút
Đã cướp của em nét xuân giòn
Anh đừng nhìn mà em mắc cỡ
Bận bịu nhiều ít dip soi gương
Phút ngắm mình sau tà áo mỏng
Nhớ xa xưa
Bất chợt nụ cười duyên
Anh đừng nhìn
Thôi đừng nhìn nữa
Đừng bắt tim em đập nhịp khác thường
Em biết nói sao với bầy trò nhỏ
Khi chúng nhận ra cô giáo… thẹn thùng

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Cảm thức Yêu!

Hôm nay em muốn nói đến một điều rất vô hình, nhưng dường như sức mạnh và tầm quan trọng của nó trong cuộc sống này là vô hạn. Và con người mãi mãi chẳng bao giờ có đủ khả năng để khám phá hết được những vẻ đẹp và những điều kỳ diệu mà nó mang lại, cũng như chẳng bao giờ có thể lí giải tại sao nó lại xuất hiện và tồn tại trên thế giới này…

Và người ta gọi đó là tình yêu! 🙂
teenHN
Em vừa đi qua tuổi 17! Đúng vậy, cái tuổi mà nhiều người bĩu môi chê bai rằng “trẻ con vắt mũi chưa sạch”, nhưng cũng không ít người đã sống gần một nửa cuộc đời muốn quay trở lại quãng thời gian đẹp đẽ này!

Em biết họ cho rằng thế hệ tụi em nếu yêu đương cũng chỉ lăng nhăng này nọ, chưa biết gì, chưa hiểu gì về cái gọi là tình yêu. Nhưng theo em họ không hoàn toàn đúng khi suy nghĩ như thế! Họ nghĩ gì, làm gì là quyền của họ, còn em, cũng như bao bạn khác nghĩ gì, làm gì là quyền của tụi em.

Ở tuổi này đúng là em chưa thể biết được hương vị thực sự của tình yêu, nhưng em đã và đang có những rung động đầu đời với bạn khác giới.

Và em thấy chẳng việc gì phải xấu hổ hay giấu giếm những tình cảm hết sức chân thật đầu đời đó cả. Tuổi mới lớn với bao vui buồn ngây thơ, với những kỉ niệm đẹp và những giây phút đáng nhớ khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường là giai đoạn thật đẹp và đáng trân trọng trong cuộc đời mỗi con người.

Em cho rằng tình yêu là một thứ cảm xúc được biểu hiện dưới nhiều trạng thái, mức độ khác nhau. Mỗi chúng ta đừng nên chối bỏ, trốn tránh nó mà hãy đến với nó bằng tất cả sự chân thành và sâu sắc của mình, và phải dựa trên hoàn cảnh của bản thân mình. Điều đó là quan trọng nhất!

Em không phủ nhận mình đã từng đôi lần “cảm nắng”, nhưng em thẳng thắn mà nói rằng em chưa sẵn sàng cho tình yêu. Em đã từng “rung rinh” trước một cậu bạn trai dễ thương, học hành nghiêm túc và rất hết mình vì bạn bè, luôn giúp đỡ mọi người xung quanh.
girlpainting
Em cũng cứ ngỡ mình đã có tình cảm sâu sắc với bạn ấy, thế nhưng theo thời gian em hiểu rằng tình cảm của em chỉ là cảm xúc bất chợt của tuổi mới lớn, chưa đủ mãnh liệt, chưa đủ chín chắn để em gọi đó là tình yêu.

Em tự nhận thấy mình là một người thật kỳ lạ, hay kỳ cục thì em cũng chẳng rõ, rằng phải chăng cảm xúc của em luôn được biểu lộ bằng mắt, nhưng lại lắng nghe bằng tâm hồn. Em thích bạn đó không phải vì bề ngoài ưa nhìn của bạn ấy, mà chính là những vẻ đẹp tâm hồn của chính bạn ấy. Vì vậy cũng chẳng có gì ngạc nhiên khi em sẵn sàng từ bỏ tình cảm của mình khi bạn ấy thay đổi tính cách, thay đổi tâm hồn dù vẻ bề ngoài luôn luôn là như thế!

Cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên vì dù đã 17 tuổi, đủ nhận thức về tầm quan trọng của bề ngoài nhưng em vẫn thế, không thay đổi. Em biết nhiều người xung quanh luôn nhìn em với một ánh mắt ngại ngùng và không khỏi thắc mắc tại sao em lại không giảm cân hay chăm chút cơ thể hơn một chút để mình đẹp hơn, được nhiều người chú ý hơn?

Xin nói rằng, em cũng như bao bạn gái đồng trang lứa khác, luôn hi vọng mình đẹp trong mắt mọi người, nhưng với em vẻ đẹp tâm hồn mới là tất cả. Em vẫn muốn mình thon thả hơn, ưa nhìn hơn chứ, thế nhưng em sợ như thế em dễ sa ngã vào việc ăn chơi đua đòi cho bằng bạn bằng bè về mọi thứ (quần áo, đồ trang điểm, bạn trai…).

Em không muốn mình đánh mất đi những vẻ đẹp tự nhiên của bản thân, vì dù nó không hoàn hảo, nhưng nó là chính con người mình chứ không phải là “một con ngựa vằn khoác lên mình bộ lông báo đốm” (Phạm Lữ Ân). Em hiểu rằng rồi một ngày khi ai đó phát hiện ra bên trong bộ lông đẹp đẽ đó là một tâm hồn xấu xí luôn muốn che giấu bản thân thì còn kinh khủng hơn nhiều.

Em không tự cao khi nói rằng mình cũng có những vẻ đẹp riêng mà không thể tìm thấy ở người khác, vì đơn giản trên thế giới này, chỉ tồn tại một em duy nhất mà thôi, dù khoa học có phát triển đến mấy, công nghệ nhân bản có hoàn hảo đến mấy thì cũng chẳng bao giờ có người thứ hai giống y hệt mình! 🙂
silhouette-boy-girl-love
Tình yêu nó cũng kì lạ lắm cơ, đôi khi phải có tất cả nó mới xuất hiện, nhưng đôi khi chẳng cần gì cả nó cũng chủ động tìm đến mình.

Đôi khi có ai đó tự nhủ rằng “Tại sao lại là người đó chứ không phải người khác?” hay “Tại sao lại gặp anh ấy (cô ấy) ở nơi này (thời gian) này chứ không phải nơi (thời gian) khác?”…, tất cả cũng do cái duyên mà thành.

Thế giới có biết bao điều khó hiểu không ai giải thích nổi, và tình yêu cũng vậy thôi! :X

Cũng nên bàn một chút về việc “yêu hơn một người”. Hãy khoan xem đó là điều xấu xa, tồi tệ. Phạm Lữ Ân, cho rằng “yêu hơn một người” không xấu, thậm chí nó còn có ý nghĩa rất lớn đối với mỗi người để họ tìm thấy một “tình yêu đích thực” giữa biển cả tình yêu cho mình. Chỉ có điều hiếm ai có thể làm tốt được sứ mệnh đó, thế nên nhìn nhận bản thân mình mà thấy có khả năng thì hãy làm, còn không nên chỉ tâm huyết dành trọn trái tim mình cho một người đặc biệt nhất mà thôi! 😛

Nếu ai đó đang phân vân với lòng mình, thì đừng ngại ngần lắng nghe trái tim mình một cách thực sự bằng một lí trí tỉnh táo chứ không phải chỉ lắng nghe lí trí của mình. Nhưng cũng đừng để tình cảm lấn át hết lí trí vì điều đó sẽ chẳng bao giờ đem đến tình yêu đích thực đâu!

Em, cũng như bao người khác mong muốn tất cả mọi người ai cũng được sống, được hạnh phúc với người mà mình yêu thương. Đơn giản mà cũng ý nghĩa như thế! 🙂

Thảo Vi

Con đường đã chọn

Cha mẹ Y Blum vốn là nô lệ của tù trưởng Âe Thuột, bị bệnh khó chữa nên sớm theo nhau đi về bến nước ông bà .Sống nhờ những người nô lệ khác, ai kêu làm việc gì thì làm,đương nhiên Y Blum thuộc quyền sở hữu của Ama Thuột, vì ăn cơm trong nhà người buôn ông , ở trong đất của buôn ông chứ sao nữa.Y Blum Không giống với một số bạn như Y Ngôn, Y Za, Y Wu,Y Tla …bị ngưòi Pháp cưõng bức, bắt đi học tập trung ở trưòng tiểu học Pháp – Đê từ năm mới bảy tuổi.Mấy người đó đã có vài lần trốn về,bị Pháp bắt nhốt cha mẹ , nên phải trở lại học tiếp.Tù trưởng Ama Thuột thấy mặt mũi sáng sủa, lanh lẹn, nên gửi luôn cả Y Blum, cùng với mấy đứa nhỏ khác cháu ông, cùng ở trong buôn, tới trường Pháp – Đê để học chữ.
bmt1
Lớn hơn một chút so với bạn bè đồng niên,biết thân phận mình chỉ là đứa không cha mẹ, học ké, nên những ngày theo học trong trường, Y Blum tuy vẫn thèm thuồng,lặng lẽ theo dõi những cuộc chơi của các bạn, nhưng ít khi nào dám hoà chung.Ngày nghỉ, mấy trò không có gia đình ở thị xã kéo nhau về chơi với đám con cháu nhà Ama Thuột, trèo hái cam trong rừng , tát cá, bẫy chim,tắm suối Ea Siăr…cũng có kêu cùng đi, nhưng trong đầu YBlum vẫn hiểu rất rõ mình chỉ là đứa trẻ mồ côi mồ cút, như con chồn non lạc mẹ thôi. Thày giáo Y Jút có nhắc lắm, mới dám tham gia một vài cuộc chơi ở trường, nhưng cũng không nói năng gì.Một lần cả lớp đi dã ngoại, thấy có rất nhiều những người đầu cạo trọc, mặc áo quần sọc như nhau,đang quét đường.Về tới trường, Y Blum nghe Y Ngôn và các bạn xúm lại nhao nhao hỏi thày Y Yut :

– Họ là ai vậy thầy giáo ?

Thày Y Jút nói :

– Đó là những người cộng sản, bị Pháp nhốt tù ở nhà đày Buôn Ma Thuột.

– Vì sao họ lại bị tù hả thày giáo ?

– Vì họ chống lại người Pháp, đòi người Pháp trả lại nước An nam cho người An nam. Người Pháp không muốn vậy, nên đày họ từ miền xuôi lên đây.

– Sao gọi họ là cộng sản ?

– Vì trên thế giới cũng đang có những người cộng sản đấu tranh đòi quyền lọi cho người nghèo giống như họ, nên người Pháp gọi họ như vậy.

– Vậy họ đòi quyền cho người Joăn thôi à? Có đòi cái gì cho người Êđê mình không ?

– Bây giờ thì chưa biết,nhưng nếu chúng ta đi theo họ, chắc chắn họ cũng sẽ đấu tranh với người Pháp đòi quyền lợi cho người Êđê chúng ta chứ .

Y Blum nghe thày giáo nói thì biết vậy, nhưng cũng không dám hùa theo các bạn để hỏi thêm chuyện của thày Y Jút.

Rồi bữa thày Y Jút vận động cả hàng trăm người dân thị xã Buôn Ma Thuột tập trung ở toà nhà công sứ , đưa kiến nghị đòi đổi công sứ Sa-Ba-Chie vì ông này ác quá , Y Blum cũng không chạy theo các bạn đi xem. Anh rất sợ bị người Pháp đuổi ra khỏi trường, sợ ông Ama Thuột bực mình vì chuyện gì đó mà không cho đi học nữa.

Năm tốt nghiệp tiểu học Pháp – Đê , các bạn khác cùng lớp xin đi học trường y sỹ Đông Dương, hoặc sư phạm hết. Riêng Y Blum đăng lính khố xanh. Có chút văn hoá, biết tiếng Pháp nên có vẻ nhanh nhẹn hơn ,Y Blum nổi bật lên trong đám lính người Êđê cùng đi một lần,lại là người do tù trưởng Ama Thuột đỡ đầu, nên được cử ngay giữ chức cai đội.Ama Thuột hài lòng lắm. Một hôm ông gọi Y Blum về buôn, hỏi thăm nhiều chuyện không có đầu có đuôi, rồi nói :

-Tui rất mừng thấy mày được người ta tin cậy. Tui muốn mày lấy vợ cho có người dệt áo, nấu cơm, gùi củi , cho thành cái nhà có nóc, có cây cột cái. Mày có ưng không ?

Nãy giờ từ lúc vô nhà vẫn ngồi khoanh chân, hai tay đặt trên đùi yên lặng lắng nghe Ama Thuột nói, bây giờ Y Blum mới mở lời :

– Tui từ nhỏ sống trong buôn của khua (*), ăn cơm nhà khua, uống nước bến khua làm chủ . Được khua thương cho đi học biết cái chữ, nay lại muốn cho có mái nhà trên đầu, có người đàn bà của mình mỗi đêm trên chiếu. Ý tốt của khua sao tui không nghe được kia chớ.
bmt2
Vậy là lễ cưới của Y Blum và H’Nuai ,con gái một người nô lệ khác của Ama Thuột đã được chuẩn bị nhanh chóng.Người mối mang vòng đến gặp gia đình H’Nuai hỏi :

– Nếu theo tục lệ , H’Nuai cưới chồng kpi ung mố đều do nhà gái đứng ra chi phí,phải lần lượt qua bốn lễ . Đầu tiên là lễ hỏi, tiếp theo sẽ là lễ thoả thuận đồ dẫn cưới, nhà trai có quyền được đòi hỏi. Sau đó là lễ gọi chồng iêo ung và rước rể về nhà gái. Cuối cùng là lễ trở lại nhà trai để mẹ chồng trao một số vật dụng cần thiết như dao, cuốc và chén bát cho chú rể mang về nhà vợ. Thế nhưng Y Blum mồ côi cả cha lẫn mẹ, cũng không có cậu em mẹ dăm dei làm trụ ,mà do Ama Thuột đứng ra lo , nên sẽ bỏ hết các lễ đó, chỉ còn rước rể và gọi chồng thôi. Vậy nhà H’Nuai có ưng chịu không ?

– Chúng tôi ưng , vì đã có ông chủ bến nước khua pin ea chịu lo cho Y Blum.

– Nếu ưng thì cầm vô vòng đồng này để tui về nói lại với khua buôn.

Thấy Ama, Ami H’Nuai đã cầm vòng ưng chịu, ông mối bàn tiếp việc để cho Y Blum sẽ ở tạm nhà người bà con xa, đợi nhà H’Nuai tới rước theo đúng tục lệ. Việc này cũng được nhà gái bằng lòng và hẹn ngày đem đồ lễ đến .Dù là mồ côi, không có đánh chiêng, cột nhiều rượu ghè,nhưng được sự chăm sóc của chủ bến nước, nên phần lễ vẫn diễn ra chu đáo, theo đúng lệ của buôn sang.Sáng sớm, đoàn rước rể đã rời nhà,mang theo một ghè rượu , một con gà và hai chiếc vòng đồng.Ông mối trịnh trọng trong bộ áo khố mới, bước vô nhà người bà con của Y BlumTừ lâu, H’Nuai đã dệt xong tấm váy, áo đẹp cho mình, bộ áo knuky và khố kpin cho người sẽ làm chồng,nghĩa là chỉ còn chờ đợi đến đám cưới này. Bây giờ Ama,Amí cô chỉ cần lo heo gà, gạo …đãi khách, chứ nhà Y Blum không còn ai, nên đâu phải đền trâu, bò cho cha mẹ, không cần nhiều vòng đồng mua đường đi của bọn trẻ con.Còn những người họ xa của anh, làm gì dám đòi hỏi nhà chủ bến nước mà họ vốn là nô lệ chứ ?

Con trai Êđê ở nhà mình chỉ là ở tạm, khi có người con gái nào chịu bắt về, nhà vợ mới là nơi là nơi ở vĩnh viễn. Ngày đầu tiên , Y Blum thấy lạ lẫm làm sao với cảm giác đây chính thức là nhà của mình.Từ ngày ama,ami đi về “ đất nước ông bà ”, anh chưa bao giờ dám ước mong mình có lúc được có một gia đình như thế này.Bởi chẳng ai dại gì mang của cải đi cưới một người mồ côi. Không có gốc cội, cái rễ cây biết bám vô đâu mà lớn lên, đẻ nhánh,mọc cành?

Đám cưới xong đã lâu. Ai ở nhà nào đã về nhà đó hết.Nãy giờ ngồi miết nơi bếp lửa ngòai gian khách đing gar cho đến khi mọi người trong nhà đã chìm trong giấc ngủ, Y Blum mới dám khe khẽ nhẹ chân bước vô phía đinh ok bên trong ngăn nhà dài, mới được nối thêm cho cô con gái vừa bắt chồng. H’Nuai trùm lên người anh tấm apăn còn thơm mùi nước vỏ cây nhuộm chỉ, sợi vải ram ráp cọ trên những tấm thân trần. Cả người cô quấn tròn trong tấm váy m’yêng không dắt chặt một đầu.Y Blum nắm góc váy,từ từ gỡ ra, cho đến lúc siết chặt trong vòng tay tấm thân trần nóng hôi hổi của người vợ trẻ, hít hửi mùi da thịt con gái trinh nguyên vừa lạ lẫm vừa gần gũi, thèm khát vục đầu trên gò ngực vun đầy nâu bóng của H’Nuai,chòng chành như đang cưỡi trên ngọn sóng con sông Sê Rê pôk.Thân hình H’Nuai cong như con sâu đo, rướn sát vào Y Blum.Nhấn sâu sự run rẩy ham mê của mình vô niềm sung sướng nóng bỏng của vợ, anh thấy sao mình được các yang yêu chiều quá nhiều.Một lần, hai lần, ba lần…Mồ hôi hết ướt lại khô.Sàn nhà thì thầm kẽo kẹt. Đêm sao ngắn quá.

Chứ sao nữa, nhà Ama Thuột bỗng dưng chẳng mất gì mà có người thân làm tới cai đội trong chính quyền, gia đình ama H’Nuai bỗng chốc trở thành thân cận với chủ bến nước – khua pin ea. Còn Y Blum, đi làm về không còn phải thui thủi một mình giữa căn chòi vắng ngoaì bìa rẫy. Ngày đầu tiên trong bữa ăn, chỉ nghe tiếng mắng bọn trẻ con của Aduôn, nhìn ami H’Nuai đi qua đi lại coi sóc, chia bôi từng bầu nước, tô cơm canh, anh đã sững sờ vì một cảm giác ấm áp rất lạ dâng lên đến cay xè trong mắt.
bmt3
H’Nuai tuy không phải là cô gái xinh đẹp, nhưng khoẻ mạnh, có duyên ngầm,lại biết đảm đang việc nhà và tính tình dịu dàng, đêm đến rất nồng nàn say đắm trong việc làm chồng vợ, sẵn sàng đáp trả cũng mạnh mẽ không kém .Y Blum còn muốn gì hơn?

Anh biết ơn Ama Thuột lắm lắm và nguyện không bao giờ có ý định phản lại ông.Anh biết ,ông không xấu bụng như người ta nghĩ. Hồi còn nhỏ,trong những lúc lặng lẽ phục vụ trầu thuốc, đổ nước rượu cần cho các tù trưởng quanh vùng sình sịch ghé voi lên sàn,vô nhà, anh đã nghe ông tranh cãi với họ rất nhiều. Hồi Pháp mới đóng đồn ở Buôn Đon, các tù trưởng như ông Ama Jao tóc bạc, bà Yă Wam vừa cao lớn vừa xinh đẹp… đã nhiều lần ghé voi lên hiên nhà dài của Ama Thuột, bàn cách ngăn không cho họ lấn ra ngoài này, ngăn mấy lão già mặc tấm choàng apăn đen len lỏi đi các buôn sang tuyên truyền đạo gì gì đó, còn cố tình lần lữa không chịu giúp lão cha cố xây nhà sàn giống nhà dài Êđê. Có người cho rằng Ama Thuột đem con rắn về cắn con gà trong chuồng mình, khi đồng ý cho người Pháp chuyển trung tâm đại lý hành chính Đăk lăk từ Buôn Đon về đây. Nhưng khi ông hỏi, ai biết cách gì ngăn không cho Pháp thực hiện ý muốn chuyển tỉnh lỵ ra ngoài này thì cho biết,thậm chí nghe hay, ổng còn đãi heo cho ăn nữa, vậy mà có ai nói được phải làm thế nào đâu ? Người Pháp có xe bay, súng nhỏ, súng to…không làm theo ý họ, liệu cả Ama Thuột lẫn buôn sang có được yên ?Huống chi Pháp còn bằng lòng vẫn để cho thị xã mang tên Ama Thuột,lại còn miễn cho người buôn ông khỏi phải đi xâu làm đường hai mùa rẫy . * *

Tháng 5-1954. Không hiểu vì sao hồi này không khí trong thị xã Ban Mê và cả cao nguyên Trung phần sôi lên sùng sục, cứ như có một cơn sóng ngầm nào đó đang trỗi dậy trong mỗi góc phố. Ngay cả ở mấy buôn người Êđê như Păn Lâm, Lê A, Kó Siêr quanh đây lẫn ngoài vườn rẫy, trên phố, thường có nhiều người tụ tập , thì thào bàn tán.

Đội lính khố xanh của Y Blum không còn giây phút nghỉ ngơi nào, lần lượt thay nhau lùng sục khắp nơi. Y Blum cắt cử và kiểm tra một vòng các điểm gác xong, đã quá chín giờ tối.Anh vừa tắm rửa ngoài bến nước dành cho đàn ông về, còn đang vừa bước lên sàn vừa lau tóc, thì nghe có tiếng ai đó gọi :

– Ơ Y Blum ! Wit ka ? ( Về chưa ?)

– Ơh ! Kâo wit leh. Hlei iêo ? ( Tui về rồi, ai đó?)

– Kâo ! Y Ngun !

Rồi thấy Y Ngun bước theo lên sàn vô nhà.Anh bạn hồi trước học cùng lớp dáng người thấp đậm, nhanh nhẹn, nước da sáng hơn thanh niên cùng buôn sang . Lâu nay đi học trường y sỹ Đông Dương ở Sài Gòn, nên trông ăn mặc, đi đứng không khác gì mấy người ngoài phố.

Vợ Y Blum miệng cười nở như hoa tăng pi,vội vã trải chiếc chiếu trắng mời bạn ngồi, mang chiếc bình nước với mấy cái ly cho chồng tiếp khách theo kiểu người Kinh,rồi nhẹ nhàng lui vô trong gian chủ đinh ok.Trao đổi mấy câu thăm hỏi xã giao xong, Y Blum nhìn thẳng mặt Y Ngun hỏi

– Anh tìm tui có việc gì không ?

– Ơ ơh ! Đi học xa lâu ngày , về thăm bạn bè chơi thôi. Cũng muốn biết các chuyện ở Ban Mê của mình có gì khác không ? Chắc anh làm cai đội sẽ có nhiều tin mới.

Y Blum kể cho Y Ngun nghe việc các tù nhân đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của nhà đày Buôn ama Thuột, chuyện y tá Y Som Ê Ban bị quản ngục khiển trách vì cấp thêm thuốc cho tù chính trị. Sau chuyện ông Mết và đội du kích cứu thoát ông Tố gì đó thoát khỏi nhà ngục Đăk glây, quản ngục bắt tăng cường kiểm tra ghê lắm. Mấy đêm nay ở thị xã không khí rất căng thẳng, không biết có chuyện gì sắp xảy ra ?

Y Ngun lại hỏi Y Blum về nhận xét của anh đối với người Pháp, người Kinh cai trị ở Buôn Ama Thuột. Thấy bạn hỏi, như được dịp trút bớt nỗi bực dọc lâu nay đè nén trong người, Y Blum xổ ra hàng tràng.Nào là chuyện lính khố xanh người Êđê bị chỉ huy bớt xén tiền lương, nào hạ lệnh cho lính Êđê đánh thanh niên Êđê trong buôn không chịu đi lính.Ngay cả bản thân Y Blum cũng đã từng bị xỉ nhục , bị chửi bới, văng tục ngay trước mặt cấp dưới của mình.

– Thế anh đành chịu nhục như vậy mãi hay sao ?

– Không chịu thì làm thế nào được Y Ngun ?

– Ơ, thì mình phải tìm cách nào mà chống lại những kẻ xấu xa,độc ác đó chớ?

– Cách gì ? Nếu ai có cách gì bày, tui theo liền.
bmt4
Y Ngun cũng kể với Y Blum chuyện ama anh bị Pháp bắt đi phu ở đồn điền Cư H’Lâm. Khi còn lao động được thì phải làm những công việc nặng như gánh đất đá, đắp đường. Vì ở nhà không có lương thực cho mang theo, nên ăn đói, bệnh sốt rét nhập vô người chẳng có thuốc chữa.Đến lúc thấy ổng yếu quá, chúng lại đuổi về. Rồi ama anh chết vì sốt rét ở buôn. Nhiều người khác không chỉ ở buôn Ea Siêr của Y Blum, buôn Sut của Y Ngun, đều bị khốn khổ như thế.Hai người nói chuyện lâu lắm.Hàng đêm nọ qua hàng đêm kế tiếp, Y Ngun lại đến nhà Y Blum . Rủ rỉ với nhau những gì không ai biết, nhưng thấy Y Blum vui lắm. Anh ta lại còn hăng hái hơn trong công việc hàng ngày ở đội khố xanh. Lúc nào cũng nghe thấy tiếng sang sảng nhắc nhở quân lính đi tuor đều đặn, chặt chẽ.

Một hôm cũng sau giờ làm việc, Y Bin ,một người bạn ở đội lính khố đỏ rủ Y Blum đi thăm Y Som Ê Ban ở trong nhà đày, trước khi anh ấy bị trục xuất sang Thái lan, vì đã bị Pháp bắt quả tang giúp đỡ thuốc bệnh và chuyển giấy tờ cho tù chính trị. Nhưng đến nơi thì không phải là đi chơi thăm hỏi, mà là một cuộc gặp mặt.Người đó tự xưng tên là Hoà, nhưng Y Blum biết đó cũng chỉ là tên giả của anh ta thôi.Anh Hoà cho Y Blum coi tấm hình của một người đàn ông có chòm râu dài, trán cao và đôi mắt sáng đến lạ lùng cứ như luôn nhìn vô mắt mình rất thương mến và bảo :

– Đây là ông Hồ Chí Minh, người kêu gọi các dân tộc Việt nam đoàn kết để giành lại độc lập cho đất nước, tự do cho chính mình.

Y Blum có nghe Y Ngun và Y Bin kể mấy lần về ông Nguyễn Ái Quốc, cũng là người đứng đầu của cách mạng Việt nam, nay lại nghe về ông Hồ Chí Minh. Vậy nước mình có nhiều người tài giỏi quá hè !

– Không phải đâu. Cụ Hồ với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cũng chỉ là một người thôi.Đi làm cách mạng phải có nhiều tên giả vờ, để Pháp không biết rõ ai là ai.

Y Ngun giải thích thế. Không hiểu sao mới nghe đó mà tự nhiên trong đầu Y Blum thấy thích, thấy tin ngay chuyện anh Hoà kể về Cụ Hồ. Có lẽ vì Cụ cũng đấu tranh cho người Êđê mình bớt khổ chăng ?Anh Hoà còn nói với Y Blum:

– Mấy ngày nữa Tôn Thất Hối sẽ tổ chức mit tinh ở sân vận động. Anh hãy chọn lấy những người thân nhất, đáng tin cậy nhất trong đội lính khố xanh của anh . Tiếng là bảo vệ cho bọn chúng hành lễ, nhưng khi cần sẽ có hiệu lệnh cho anh bắt trói chúng . Có làm được không ?

– Được chớ. Anh cứ tin tui! Nhiều anh em lính trong đội cũng thấy nhục, thấy khổ vì tụi nó lắm rồi.

* *

Cả đêm trước ngày mit tin, Y Ngôn, Y Tlan, Y Wan lo dịch chương trình Việt Minh sang tiếng Êđê, in thành hàng trăm bản chữ to để 6 giờ sáng dán ở các ngả đường, bản nhỏ phát cho dân. Còn Y Blum điều đội lính khố xanh của mình dàn hàng ngang bảo vệ cổng sân vận động và trước lễ đài.Hàng đoàn người váy khố đẹp từ các buôn quanh thị xã rồng rắn kéo nhau vô sân vận động.Chị em tiểu thương mấy phường nội thị trong trang phục áo dài cũng đã xếp hàng từ lúc nào giữa sân.Người mỗi lúc một đông.Như có ngọn lửa nào chạy qua những hàng người đứng ngồi trên sân, khiến không khí nóng dần lên. Loa trên khán đài thỉnh thoảng lại rột rẹt. Tôn Thất Hối và mấy người đại diện của chính quyền thị xã đã có mặt đầy đủ trên khán đài, ông ta vừa bước tới trước micro định cất lời khai mạc, thì một người đàn ông cao lớn, mặc bộ đồ vải xita bỗng từ đâu xuất hiện, đẩy Tôn Thất Hối ra và chiếm lấy micro dõng dạc tuyên bố Việt Minh đã giành được chính quyền và đang kiểm soát tình hình trong toàn tỉnh.Cờ đỏ sao vàng, hoa và biểu ngữ ở đâu bỗng xuất hiện đỏ rực trong những đoàn người tụ họp trên sân .Ô ! anh em mình chuẩn bị sao hay vậy hè ? Y Blum thấy vui trong đầu, sướng trong bụng quá, như có con chim nhông nào hót líu lo trong đó. Nhất là khi thấy lũ người chính quyền cũ mới đó còn nghênh nghênh, bây giờ cụp mặt xuống run rẩy sợ cách mạng giết, lại còn được trực tiếp áp giải Tôn Thất Hối về trụ sở của chính quyền cách mạng nữa.Y Ngun, Y Wan, Y Buông …được bầu vô chính quyền mới, còn Y Blum chỉ huy đội quân được gọi là lính vũ trang của Việt Minh.Quyền vẫn thế, người vẫn thế mà sao con mắt nhìn nhau thân thiện hơn, đi ào ào, nói cười ào ào…đất của mình rồi, người của mình rồi, ơn Việt Minh cho người Radeh làm chủ buôn sang mình.

Cứ thế, Y Blum đi theo Việt Minh đánh Pháp rồi đánh Mỹ một lèo 30 năm sau mới quay lại Buôn Ma Thuột.

* *
bmt5
Đại tá Y Blum nôn nóng đi ra đi vô, nét mặt hầm hầm tức giận. Hai bàn tay ông, hết chắp sau lưng ,lại đến nắm chặt thành nắm đấm vỗ vỗ vào nhau.Ngoài khung cửa nhà dài, gió quất tả tơi những hàng cây, bốc bụi đỏ vung vãi khắp nơi. Cao nguyên đang giữa mùa gió. Gió như lũ ngựa hoang không biết tự kiềm chế, tung vó phi nước đại trên vòm trời cao nguyên, giận dữ giống cái bụng ông đang như nồi nước sôi trên bếp lửa.

Chung sống với nhau có hai đứa con,vợ ông rất rành tính chồng, nên lảng xuống bếp tránh cơn thịnh nộ có thể nổ ra bất cứ lúc nào.Bà Ami Sang là vợ thứ hai của đại tá Y Blum.Hồi đó, tổ chức đứng ra thay mặt gia đình làm lễ cưới cho hai người ở căn cứ Nâm Nung, sau một năm vợ ông, bà H’Nuai và đứa con trai lớn, bị giặc bỏ đói đến chết trong tù, trả thù những trận đánh do ông chỉ huy, làm chúng thua chạy liểng xiểng, thiệt hại không ít cả người, lẫn xe cộ, súng ống.Ông có với bà H’Nuai hai đứa con. Đứa lớn chết trong tù, còn cô con gái thứ hai, đang là nguyên nhân nỗi bực tức của ông kia.

– Tức muốn nổ con mắt ra được.Nó lại đi với thằng đó rồi nên mới về muộn thế này chớ! Bộ hết người rồi sao, Thiếu gì con cán bộ cách mạng mà đòi lấy cái thằng con nhà địa chủ đó .

H’Thai vừa về đến cửa, đã gặp ngay bộ mặt sẵn sàng gây chiến của ama. Trong bụng thầm hiểu vì nguyên nhân gì, nhưng cô vờ làm như không biết, tươi cười lên tiếng chào ông :

– Ama ! Con mới về !

– Mới về, mới về cái gì ! Mày đi đâu mà Ama, Amí không nhìn thấy cái mặt suốt từ lúc mặt trời thức dậy tới mặt trời đi ngủ vậy ?

– Ủa, con tưởng Ama biết, đang chiến dịch vận động kế hoạch hoá gia đình. Là cộng tác viên dân số, con phải đi tới mấy nhà đông con tuyên truyền cho họ chớ ! Bữa nay giao chỉ tiêu hết rồi đó Ama. Ai không hoàn thành là cắt thi đua luôn.

– Được rồi chuyện đó ama biết !Chứ không phải con gái mày đi sang buôn Hruê sao ?

– Ama ! Nếu con đi sang buôn Hruê thật thì cũng đâu có sao ? Con nói rồi.Đi sang đó thì cũng làm việc vận động kế hoạch hoá gia đình của con.Còn việc tụi con thương nhau đã từ hồi còn học chung trong trường Cao đẳng sư phạm, tới giờ cũng bốn năm hơn chứ có ít đâu.Ama không đi hỏi cưới,định để con chết già làm bà cô không chồng sao ?

– Tầm bậy nào ! Nhà mình là cộng sản nòi, Ama chỉ không muốn con lấy người gia đình không theo cách mạng thôi. Ông già đó cha biết chớ ! Hồi chín năm ổng không có tham gia gì cho Việt Minh đâu.

– Nhưng hồi Mỹ-Diệm, gia đình ảnh cũng đâu có tham gia hay ủng hộ gì chính quyền ngụy?Thậm chí cả không dính dáng gì tới Phullro nữa. Ama cũng biết điều đó mà .

– Nhưng ổng ham làm giàu quá .

– Làm giàu là xấu sao ? Ama vẫn thường nói mục đích của cách mạng là đấu tranh giành chính quyền, làm sao cho người Tây Nguyên mình không bị làm nô lệ,cũng ăn no mặc ấm, giàu có bằng nhau với người miền xuôi đó sao ?Bây giờ thống nhất đất nước rồi,dân không giàu thì làm gì cho nước mạnh hả ba ?

– Bữa nay con gái dạy khôn cha đó hả ? Mày phải nhớ là tao đi làm cách mạng từ khi mày chưa là cái trứng trong bụng ami đó nghe.

-Nhưng anh Y Lăn có gì ba không ưng nào ? Mấy năm liền ảnh là giáo viên dạy giỏi. Bây giờ được tín nhiệm bầu làm chủ tịch công đoàn ở nông trường cà phê nữa.Vậy có phải người xấu không ?

– Nhưng ama nó ! ổng là người đầu tiên từ bỏ tín ngưỡng ông bà xưa ở vùng đất này đó.Nhũng người như thế đều chối bỏ cả phong tục văn hoá của ông bà, không uống rượu cần, không đánh chiêng. Con cũng biết chớ !

– Con biết ! Điều đó là sai rồi.Từ từ mình thuyết phục ! Đảng Nhà nước chủ trương tự do tín ngưỡng, nhưng cái gì hay cái gì đẹp của ông bà,vận động người Êđê mình giữ lấy.Cồng chiêng là tiếng nói tâm hồn của người Tây nguyên, sao bỏ được. Nhưng đâu phải một lúc mà ai cũng làm ngay theo ý mình muốn chớ ? Ba rành điều đó hơn con mà. Ba cũng biết là ngành văn hoá có bao nhiêu hoạt động chỉ để cùng bà con khôi phục lại văn hoá truyền thống đó chớ ?

– Ông ta có vườn cà phê riêng, như thế là tư hữu, không theo chủ trương làm ăn tập thể của Đảng Nhà nước, con hiểu không ?

– Ama nói công nhân lãnh đạo cách mạng, bây giờ anh Y Lăn đang là công nhân nông trường cà phê, có nghĩa là anh ấy thuộc giai cấp lãnh đạo rồi Ama nhé.Con cưới công nhân mà Ama.

– Mày……

Amí Sang nãy giờ ở dưới bếp vừa nấu cơm vừa nghe ngóng, thấy hai cha con to tiếng kéo dài ,vội chạy lên can ngăn

– Thôi thôi nào ! Con gái nó nói đúng đó ông à !Mấy chuyện đó có liên can gì tới việc cưới chồng của nó đâu.Miễn chúng nó thương yêu nhau là được chớ ! Nhưng hai cha con đi ăn cơm không có nguội hết rồi.
bmt10
– Bà này sao vậy ? Tui với bà nằm rừng ngủ suối là để đấu tranh cho dân tộc mình hết làm nô lệ. Vậy sao tui lại đi làm sui gia với người ưng làm nô lệ cho ngoại bang ,quay lưng lại cội nguồn dân tộc chứ ?

– Tui không nói cái lý được với ông, nhưng con cái chúng nó lớn rồi, huống gì cả luật hôn nhân gia đình lẫn luật tục klei bhian kđi Êđê có điều nào chúng nó vi phạm đâu ? Ông làm sao cản ?

– Nhưng tui không ưng làm sui gia với nhà đó.Nhất là gia đình còn có mấy chị em theo chồng đi Mỹ nữa. Sao thông gia được chớ.

– Vậy ông cản được con gái không yêu thằng đó thì ông làm đi. Tui thua rồi.

Đại tá Y Blum im lặng không trả lời được vợ, nhưng cục tức vẫn găm đầy trong lồng ngực, bất giác cái tay ông nhấc quơ được đám giấy tờ trên mặt bàn ném tung xuống đất, cổ họng è è mà không thoát ra được câu mắng.

* *

Cuối cùng thì chức vị làm cha lẫn chiếc lon đại tá cũng không “ trừng phạt ” được cô con gái quen sống tự lập trong những năm cha đi chiến đấu xa, sau này lại được cha và mẹ kế hết sức chiều chuộng. Đám cưới của H’Thai và Y Lăn vẫn diễn ra,do Công đoàn nông trường của Y Lăn và trường cấp II nơi H’Thai giảng dạy đứng ra phối hợp cùng tổ chức, trước sự chứng kiến – cho dù chẳng vui vẻ gì- của hai gia đình ( bởi thực ra, ngay cả chính Ama Mlan cũng không muốn kết sui gia với một ông đại tá quân đội, lúc nào cũng chỉ quen với việc ra lệnh, lúc nào cũng ra miệng chê bai ông chối bỏ phong tục tổ tiên, ít biết cảm thông như thế ) .Nhưng đám cưới công nhân đầu tiên ở nông trường thiệt là vui. Ban Giám đốc, công đoàn, thanh niên lo cho hết mọi thứ.Cô dâu đầu cài hoa rừng, váy áo Êđê xúng xính trông rất xinh. Chú rể cũng mặc áo knuky, ngực có vầng nút đỏ rực, trông như một tù trưởng oai vệ.Không có chén đũa ăn uống gì, chỉ nhiều bánh kẹo, nhiều rượu cần, nhiều người và rất nhiều tiếng hát. Ai cũng muốn lên giúp vui một bài, chúc mừng đôi uyên ương đầu tiên cưới nhau của nông trường, chúc mừng niềm vui của ông bà đại tá.

Cặp vợ chồng mới cưới dọn ngay đến khu tập thể của nông trường để đi làm cho gần.H’Thai thôi làm giáo viên, nhận công tác là cán bộ phụ nữ xã Ea Sin. Y Lăn còn kiêm thêm chức đội trưởng một đội sản xuất.Một thời gian sau, họ nhận khoán hơn 2 ha cà phê theo chủ trương liên kết với đồng bào dân tộc của tỉnh uỷ, Y Lăn học cách nghĩ của cha, làm việc gì cũng tính toán kỹ càng, nên việc nông trường, việc gia đình đều xuôi chèo, mát mái. Vườn cà và ruộng lúa nước của nhà vợ chồng anh cho năng suất cao nhất buôn, đời sống gia đình dần dần ổn định,mua được mảnh đất làm nhà riêng, không còn phải ở tập thể nữa. Anh cũng bàn với vợ, không làm nhà xây, mà dựng căn nhà dài to, cho các con có chỗ nhớ về cội nguồn dân tộc.

Không ưa con rể, nhưng đại tá Y Blum không có điều gì trách móc được anh ta. Hơn nữa, H’Thai con gái ông,cứ thăng tiến liên tiếp, từ hoạt động có hiệu quả của công tác vận động kế hoạch hóa gia đình, mà được bầu làm cán bộ mặt trận xã, rồi tiếp tới Hội đồng nhân dân. Bây giờ là Chủ tịch xã.Nó giống tính ông, làm việc gì cũng làm trước, nói sau. Có hồi trong các buôn rộ lên rất nhanh phong trào bán đất mua xe cày, xe gắn máy.Chính quyền xã không chỉ đề ra ngay những chủ trương thiết thực ngăn chặn mấy người lén lút đến mua đất, mà còn lập một đoàn do H’Thai dẫn đầu, đi khắp các thôn buôn, hết phân tích lại trình bày cái hại của việc thiếu đất sản xuất, động viên bà con yên tâm gắn bó với đồng ruộng.H’Thai vẫn còn nhớ như in, có lần mấy người già trong buôn Sin tụ tập nhau đến nhà chị chất vấn :

– Hồi nào giờ người mình chỉ quen làm lúa trên đồi, cái lưng ngửa. Nay ih – cô vận động dân làm ruộng nước,suốt ngày úp mặt xuống đất, lưng mỏi lắm mà hạt lúa có to bằng hồi xưa – klei đưm không ?

– Người mình ít chữ, ít kỹ thuật, liên kết nhận đất của nông trường trồng cà phê, người ta đòi bao nhiêu ký,mình không làm được tới đó, lấy gì trả ? Bị

“ nó” đòi đất lại à?

– Ih luôn nói phải theo truyền thống ông bà, có ai biết Yang cà phê, Yang lúa nước mặt mũi dài ngắn ra sao mà cúng? Ổng không cho ăn cái hạt đó đâu.
bmt8
Cứ như thế mà nói qua nói lại, hai vợ chồng thay nhau giải thích . Hết ba ghè rượu, gần sáng đêm mới thông. Vậy đó, nếu không làm cho mấy già làng hiểu ra và ủng hộ, thì khó mà thuyết phục được dân. Ngay như hồi H’Thai mới nhận chức Chủ tịch xã cũng vậy, người ta toàn dè bửu “ cáo mượn oai hùm” nhờ tên ông già, chứ có ai nghĩ là phụ nữ dân tộc như H’Thai làm lãnh đạo được đâu? Nhưng rồi sự chân thành học hỏi của chị, cái tính tay làm miệng nói, biết rõ chất lượng từng vườn cà, năng suất của từng thửa ruộng của mỗi gia đình…khiến mọi người ai cũng thương, cũng quý, cũng nể, rồi nhất nhất ủng hộ chị.

Kinh nghiệm làm cà phê học từ người Pháp của cha chồng, kỹ thuật sản xuất theo khoa học của nông trường mà chồng chị làm đội trưởng, đã giúp cho H’Thai cùng các thành viên trong Uỷ ban điều hành tốt hoạt động sản xuất của địa phương.Kinh tế xã mỗi ngày một phát triển, những con đường nhựa thẳng tắp thay cho đường cấp phối chạy ngang dọc khắp xã, tôn thay thế mái tranh, số hộ nghèo trong xã giảm dần.Được sự quan tâm của Uỷ ban xã, các già làng còn tổ chức truyền dạy đánh ching cho đám trẻ con trong buôn. Thành phố Buôn Ma Thuột, luôn lấy thành tích của xã Ea Sin làm gương điển hình cho các buôn khác học tập.

Ama Mlan hết bụng thương quý cô con dâu giỏi giang.Đại tá Y Blum cũng bằng lòng con gái lắm.Ông tự hào vì đó cũng chính là con đường mà hơn 30 năm trước chàng trai Y Blum đã lựa chọn .

Linh Nga

Tình Yêu Là Gì?

Tay bạn đổ mồ hôi,
tim bạn đập nhanh,
và tiếng của bạn
nghẹn ngào trong ngực?
what is loveĐó chẳng phải tình yêu !
Chỉ là ưa thích mà thôi
Bạn không thể rời bàn tay hay ánh mắt khỏi người ta ?
Đó chẳng phải tình yêu
Mà là ham muốn
Bạn tự hào háo hức muốn phô trương với họ?
Đó chẳng phải tình yêu
Mà là may mắn
Bạn khao khát họ vì biết họ ở đó ?
Đó chẳng phải tình yêu
Mà là nỗi cô đơn
Bạn ở đó vì mọi người muốn th ế?
Đó chẳng phải tình yêu
Chỉ là sự trung thành
Bạn ở đó vì họ ôm hôn và cầm tay bạn
Đó chẳng phải tình yêu
Là sự thiếu tự tin
Bạn ở lại vì lời thú nhận tình yêu,
Vì bạn sợ làm tổn thương họ?
Đó chẳng phải tình yêu
love is
Chỉ là lòng thương hại
Bạn thuộc về họ
Chỉ vì nhìn thấy họ tim bạn đập loạn nhịp?
Đó chẳng phải tình yêu
Chỉ là si mê đắm đuối
Bạn thứ tha mọi lỗi lầm của họ
Vì bạn quan tâm đến họ?
Đó chẳng phải tình yêu
Đó là tình bằng hữu
Bạn nói họ là người duy nhất bạn nghĩ đến mỗi ngày ?
Đó chẳng phải tình yêu
Mà là một lời nói dối
Bạn sẵn lòng cho đi mọi thứ bạn yêu thích vì họ
Đó chẳng phải tình yêu
Đó là lòng nhân ái
Tim bạn nhói đau khi họ buồn rầu?
Ấy là tình yêu
Bạn khóc vì nỗi đau của họ dẫu biết họ mạnh mẽ
Ấy là tình yêu
Mắt họ nhìn thấu cả con tim và lay động tâm hồn bạn mãnh liệt
Ấy là tình yêu
Bạn ở lại vì một sợi dây vô hình khó hiểu
buộc chân bạn ?
Ấy là tình yêu
Bạn chấp nhận những lỗi lầm của họ
Vì đó là một phần của chính họ
Ấy là tình yêu
Bạn sẽ trao tặng họ cả con tim, sự sống và cái chết của bạn?
Ấy là tình yêu
Tình yêu đớn đau, dày vò ta thế?
Vậy tạisao ta lại yêu?
Tại sao ta lại tìm kiếm tình yêu trong suốt cuộc đời?
Tình yêu – có lắm khi là niềm đau và nỗi khổ!
Tại sao ta lại khao khát hoài mong?
Câu trả lời thật giản đơn
Vì đó là tình yêu

eternal
Đó là khi những yêu thương là điều cuối cùng bạn nghĩ đến trước khi đi vào giấc ngủ và khi họ là điều đầu tiên bạn nghĩ đến lúc thức giấc, cảm giác này sưởi ấm tim bạn và để lại cho bạn sự an bình. Tình yêu bao gồm ước muốn được bày tỏ yêu thương và hi sinh cho nhau.
Đó là nụ cười trên khuôn mặt khi bạn đang nghĩ đến họ và nhớ họ.

Huỳnh Huệ dịch

WHAT IS LOVE

Are your palms sweaty, is your heart racing and is your voice caught within
your chest?
It isn’t love, it’s like.
You can’t keep your eyes or hands off of them, am I right??
It isn’t love, it’s lust.
Are you proud, and eager to show them off??
It isn’t love, it’s luck.
Do you want them because you know they’re there??
It isn’t love, it’s loneliness.
Are you there because it’s what everyone wants??
It isn’t love, it’s loyalty.
Are you there because they kissed you, or held your hand??
It isn’t love, it’s low confidence.
Do you stay for their confessions of love, because you don’t
want to hurt them??
It isn’t love, it’s pity.
Do you belong to them because their sight makes your heart
skip a beat?
It isn’t love, its infatuation.
I-Love-You-Flower
Do you pardon their faults because you care about them?
It isn’t love, it’s friendship.
Do you tell them every day they are the only one you think of?
It isn’t love, it’s a lie.
Are you willing to give all of your favorite things for their sake??
It isn’t love, it’s charity.
Does your heart ache and break when they’re sad??
Then it’s love.
Do you cry for their pain, even when they’re strong??
Then it’s love.
Do their eyes see your true heart, and touch your soul so deeply it hurts??
Then it’s love.
Do you stay because a blinding, incomprehensible mix of pain
and relation pulls you close and holds you there??
Then it’s love.
Do you accept their faults because they’re a part of who they are??
Then it’s love.
Would you give them your heart, your life, your death??
Then it’s love.
handsheart
Now, if love is painful, and tortures us so, why do we love?
Why is it all we search for in life? This pain, this agony? Why is it all we long for?
This torture, this powerful death of self? Why?The answer is so simple cause it’s…LOVE.

It’s when they’re the last thing you think about before you go to sleep and when they’re the first thing you think of when you wake up, the feeling that warms your heart and leaves you overcome by a feeling of serenity. Love involves wanting to show your affection and/or devotion to each other. It’s the smile on your face you get when you’re thinking about them and miss them.

Unknown

Đau khổ và trưởng thành

Chào các bạn,

Đau khổ là một phần của đời sống. Ai trong chúng ta cũng đều biết chân lý này. Kinh Phật nói rằng đời là khổ. Thánh kinh nói rằng “Phúc cho những người nghèo khó trong tâm linh, vì nước thiên đàng là của họ. Phúc cho những người than khóc, vì họ sẽ được an ủi.”
Dau kho
Rõ ràng là chúng ta không thể tránh đau khổ hơn là tránh ăn uống ngủ nghỉ. Chúng ta chỉ có thể học cách xử lý với đau khổ thế nào khi chúng đến mà thôi.

Đau khổ có thể đến từ nhiều lý do: Tự mình gây đau khổ cho mình, người khác làm mình khổ, tai họa từ trời giáng xuống, hay tất cả các nguyên nhân trên cộng lại. Dù là lý do nào đi nữa thì kinh nghiệm cho thấy: Càng trải nghiệm đau khổ, chúng ta càng trưởng thành ra, càng già dặn ra, càng khôn ngoan ra.

Người ra hay dùng từ “từng trải đời.” “Từng trải đời” có nghĩa là đã bị đời đá lên đá xuống nhiều lần. Chẳng ai dùng từ “từng trải đời” để ám chi đời sống của một cậu ấm xài tiền bố mẹ thả giàn cả cuộc đời.

Vậy là sao?

Vậy là có mối liên hệ trực tiếp giữa đau khổ và khôn ngoan.

Thế thì phải chăng đau khổ là trường đào tạo khôn ngoan? Là điều kiện bắt buộc (điều kiện ắt có, necessary condition) để khôn ngoan phát triển?

Không thể khôn ngoan nếu không có đau khổ.

Nếu ta chấp nhận mệnh đề này, thì ta sẽ nhìn đau khổ với một con mắt khác–tích cực hơn và vui vẻ hơn, hay ít ra là ít stress hơn.

Đau khổ không còn được xem như một điều tồi tệ, một hình phạt cho nhân loại bất lực, mà là một loại lớp luyện thi, một loại trường huấn luyện.

Làm nghề gì ở đời chúng ta cũng phải được huấn luyện bổ túc thường xuyên, từ kỹ sư đến bác sĩ đến luật sư. Không học các khóa bổ túc chừng 6 tháng là trở thành lỗi thời. Thực ra, các chuyên gia đều biết, chúng ta phải học thêm từng ngày trong nghề nghiệp, chứ không phải chỉ 6 tháng một lần.

Vậy nghĩa là sao?
nhucnhoi
Thưa, nghĩa là các khóa bổ túc cho đời—đau khổ–không bao giờ ngưng.

Ta sẽ luôn luôn gặp đau khổ để sự khôn ngoan—trí tuệ– của ta có thể trưởng thành.

Mức học thấp thì học các khóa đau khổ về học hành, yêu ái, hôn nhân của mình. Cao hơn thì đau khổ đến từ lo lắng cho con cái. Cao hơn thì đau khổ đến từ nghề nghiệp và sở làm. Cao hơn thì đau khổ đến từ đất nước. Cao hơn thì đau khổ đến từ thế giới.

Mỗi loại đau khổ đưa ta lên một mức trưởng thành tâm linh cao hơn, chỉ để đối diện một loại thử thánh mới cao hơn. Thử thách không bao giờ ngưng. Cứ như thế, ta trưởng thành trong đời sống. Và ta không bao giờ ngưng trưởng thành.
coal_diamond
Chẳng có một khóa học nào trên đời mà sung sướng như nằm lim dim đưa võng kẻo kẹt trong vườn chôm chôm gió mát buổi trưa hè. Học luôn luôn là khổ hơn chơi. Nhưng tất cả những viên ngọc đẹp đều chỉ là những viên đá xấu xí trước đó, đã được cắt dũa mài chùi. Nếu là viên ngọc thì chắc là ta có thể cảm được bao nhiêu mũi dao mũi dũa xuyên người. Và kim cương chỉ là than đá bị chuyển hóa dưới một áp lực cực kỳ cao và một sức nóng khủng khiếp, tại 140km đến 190km dưới lòng đất. Dưới lòng đất, các bạn ạ.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Thứ sáu, 23 tháng 10 năm 2009

Bài hôm nay

Con tầu mang tên thành phố New Orleans , Nhạc Xanh, Văn Hóa, Video, anh Nguyễn Minh Hiển.

Làm việc và cầu nguyện , Danh ngôn,song ngữ chị Zen.

Mơ đi và trở thành , Danh ngôn, song ngữ, chị Hồng Hải.

Nụ cười, Danh ngôn , song ngữ, chị Hoàng Khánh Hòa.

Người đi tìm mộ liệt sĩ, Thơ, anh Đinh Đức Dược.

Quà tặng , Thơ, chị Tôn Nữ Ngọc Hoa.

Những đóa hồng Valentines, Trà Đàm, song ngữ, Bảo Nguyên và Thiện Harry Potter.

Thông điệp của bạn, Trà Đàm, chị Huỳnh Huệ.
.

Thông tin

Đọt Chuối Non đang mở mục mới Teen Talk để các bạn tuổi teen tâm sự về các vấn đề của teen. Tác giả của mục này có lẽ phần lớn là ở tuổi teen (và các bạn thất thập cổ lai hi nhưng còn quả tim teenaged). Tuy nhiên, các tác giả teen vẫn tiếp tục có bài trong các mục khác như Trà Đàm, Văn Hóa, Danh Ngôn, v.v… như từ trước đến nay.

Bài cho Teen Talk có thể bằng tiếng Việt, hay tiếng Anh, hay nửa Anh nửa Việt, tùy ý các bạn.

Bài vở cho mục này xin gởi về chi Huệ huynhhuebmt@gmail.com, hay anh Hoành tdhoanh@gmail.com, hay một trong những admin.

Cám ơn các bạn và mong gặp các bạn trong mục mới.
.

Tin sáng quốc tế, chị Kiêm Yến tóm tắt và nối links.

Somali: Nã pháo dữ dội tại thủ đô, 80 người thương vong. (Dân trí) – Phần tử nổi dậy Hồi giáo hôm nay đã tấn công một sân bay ở thủ đô Mogadishu của Somali khi tổng thống đang lên máy bay để tới Uganda, gây ra các cuộc giao tranh dữ dội làm ít nhất 20 người thiệt mạng và 60 người khác bị thương.

Chặn đứng âm mưu khủng bố và ám sát tại Mỹ. Ba nghi phạm đã tìm cách tham gia một trại huấn luyện khủng bố và âm mưu giết hai chính trị gia hàng đầu tại Mỹ, đồng thời xả đạn vào các trung tâm mua sắm.

An ninh thắt chặt trước hội nghị ASEAN 15. Thái Lan đã huy động lực lượng an ninh lớn nhất trong lịch sử những năm gần đây, với hơn 36.000 binh lính và cảnh sát, nhằm ngăn chặn những cuộc biểu tình chống chính phủ trước thềm hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 15.

Ấn Độ điều tra việc Trung Quốc xây đập trên sông Yarlung. TT – Ngày 20-10, Chính phủ Ấn Độ cho biết sẽ điều tra việc Trung Quốc lên kế hoạch xây đập trên sông Yarlung Zangbo (sông Brahmaputra phía Ấn Độ).

Trung Quốc tăng trưởng 8,9% nhờ kích cầu. Chính phủ nước này tuyên bố sẽ tiếp tục kích thích kinh tế cho dù tăng trưởng đã đạt mức kỳ vọng.

Mật vụ Mỹ bị chê đuối sức. Cơ quan Mật vụ Mỹ đã có dấu hiệu đuối sức trong sứ mệnh bảo vệ Tổng thống Barack Obama trong lúc số lời dọa giết ông lớn chưa từng có, các nhóm thù hằn sắc tộc gia tăng và làn sóng chống chính phủ ngày càng mạnh mẽ.

Nhân viên an ninh đe dọa Obama. Một nhân viên an ninh tại sân bay quốc tế Newark Liberty vừa bị bắt với cáo buộc đe dọa Tổng thống Mỹ Barack Obama, ngay trước khi máy bay chở ông hạ cánh đến đó.

Rút dao định cướp máy bay chở khách. Nhân viên an ninh đã chế ngự được một người đàn ông tính chuyện cướp máy bay của hãng hàng không Ai Cập bằng một con dao.

Michal Solowow – Tỉ phú mê tốc độ. (TNTS) Sản xuất tại Đông Âu, bán tại Tây Âu – đó là phương châm kinh doanh của tỉ phú người Ba Lan – Michal Solowow.

Người lái xe an toàn nhất. TT – Ông George Geeson, 99 tuổi, ngụ tại South Witham, gần Grantham, Lincs (Anh), có thể là tài xế người Anh lái xe an toàn nhất. Trong 84 năm lái xe lăn bánh qua 1,6 triệu km, ông chưa hề phải nhận một vé phạt lái xe quá tốc độ nào hoặc gây tai nạn.

Cá voi xanh khổng lồ dạt vào bờ biển Mỹ. (Dân trí) – Một con cá voi xanh cái dài hơn 21m đã bị dạt vào bờ biển ở Bắc California, Mỹ. Có vẻ như con cá voi đã bị tàu đâm.

7,7 triệu đô cho viên kim cương hoàn mỹ. (Dân trí) – Một viên kim cương không màu hoàn mỹ nặng 32 carat vừa được bán với giá 7,7 triệu USD tại cuộc đấu giá ở New York, Mỹ hôm qua.

“Buổi trình diễn” đặc biệt của đệ nhất phu nhân Mỹ. (Dân trí) – Đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama một lần nữa có dịp khoe tài lắc vòng tại một sự kiện ở Nhà Trắng hôm qua (chùm ảnh)

Kẻ cướp khóc xin nạn nhân tha thứ. Một cảnh tượng hiếm có đã xảy ra khi một tên cướp có vũ khí bỗng dưng cảm thấy tội lỗi và quỳ xuống khóc lóc cầu xin nạn nhân tha thứ cho mình.

Những hiện tượng kỳ lạ của thiên nhiên. (Dân trí) – Mẹ thiên nhiên đã tạo ra nhiều cảnh quan kỳ lạ và đẹp mắt như những con sóng đá ở Mỹ, thác nước màu đỏ chảy ra từ sông băng tại Nam Cực hay các hình vòng tròn trên hồ tập trung nhiều khoáng chất tại Canada… (chùm ảnh)

Chùm tin vắn qua ảnh. (Dân trí) – Trung Quốc đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế 8,9% trong quý 3; LHQ cho hay chỉ có 22 nước đóng phí là thành viên đầy đủ cho cơ quan này; Lãnh đạo người Serb ở ở Bosnia Radovan Karadzic doạ tẩy chay phiên toà xét xử ông…
.

Tin sáng quốc nội, chị Kiêm Yến tóm tắt và nối links.

Lần đầu tiên nạo vét Hồ Gươm bằng máy. Bằng công nghệ của Đức, khoảng 1.000 m2 Hồ Gươm sẽ được thí điểm nạo vét bùn vào tháng 11, nhằm mục tiêu trả lại độ sâu song vẫn đảm bảo sinh thái và bảo vệ các loài sinh vật.

Mở rộng đường thay vì “xẻ” công viên. (Dân trí) – Trước ý kiến phản đối của UBND quận Tân Bình, Sở Giao thông Vận tải TPHCM đã thống nhất sẽ mở rộng đường Phan Đình Giót để giải quyết vấn nạn kẹt xe tại khu vực này thay vì “xẻ” công viên Hoàng Văn Thụ.

Đề nghị giám sát chuyên đề về hiệu quả đầu tư. (Dân trí) – “Không nước nào xung quanh ta bỏ ra 8 đồng để lấy một đồng tăng trưởng”, Đại biểu Nguyễn Văn Sỹ (Quảng Nam) nhấn mạnh trong phiên thảo luận ở tổ về tình hình kinh tế- xã hội.

Hơn 200 cán bộ nộp lại quà biếu. Theo báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội, trong năm 2009 đã có 211 cán bộ, công chức nộp lại quà cho cơ quan, tổ chức với tổng giá trị 66,5 triệu đồng. 149 người đứng đầu bị xử lý kỷ luật do để xảy ra tham nhũng.

Giá đất VN ở “đỉnh” thế giới. Giải quyết các vấn đề rắc rối về thuế thu nhập cá nhân (TNCN), hỗ trợ lãi suất cho người chưa có nhà ở vay vốn, cải cách mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng… Theo nhiều chuyên gia, đó là những vấn đề căn bản nhất hiện nay để tháo gỡ vướng mắc cho thị trường bất động sản (BĐS) phát triển.

Giám đốc Sở NN&PTNT lái xe đụng chết 2 người lĩnh án treo. TAND TP Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo Chu Văn Thưởng (SN 1948, trú tại số 1 Tô Hiệu, Hà Đông, Hà Nội) nguyên giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hà Tây (cũ) 36 tháng tù (cho hưởng án treo) vì phạm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.

Lớp học “vỡ lòng” tuổi 50. (Dân trí) – Tranh thủ thời gian nghỉ trưa sau công việc đồng áng, chị em phụ nữ dân tộc Dao (thôn Văn Nham, xã Hùng Đức, huyện Hàm Yên) lại rủ nhau đều đặn đến lớp để “nhặt chữ” – thứ mà một thời đã bị cho là xa xỉ vì cái đói nghèo, lạc hậu.

Làm thế nào để chặn “rác kiến thức”? Với giáo dục, sẽ cực kỳ nguy hiểm nếu chúng ta “nhập khẩu” những chương trình giáo dục bằng cách liên kết thiếu kiểm soát. GS. Drummond Bone, Chủ tịch Ban Cố vấn – Giám sát Các chương trình Liên kết đào tạo giáo dục ĐH (Vương quốc Anh) đã có cuộc trò chuyện về vấn đề này.

Mỹ hỗ trợ VN giám sát các tác nhân truyền virus cúm từ động vật sang người. (TNO) Một dự án xác định các tác nhân có thể liên quan đến quá trình lây truyền virus cúm từ động vật sang người sẽ được triển khai bởi Văn phòng Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC) tại Việt Nam.

Nữ chủ nhân của 500 ha rừng. Đến huyện Cam Lâm (Khánh Hòa) hỏi chị Hằng trồng rừng ai cũng biết, bởi chị là chủ nhân của hơn 500 ha rừng keo trải dài khắp vùng đồi núi của 4 xã Suối Cát, Suối Tân, Cam Hòa, Cam Tân.

Biển Vũng Rô trong nắng sớm. Hình ảnh biển Vũng Rô trong nắng sớm tinh khiết và ngọn hải đăng Mũi Đại Lãnh (huyện Đông Hòa, Phú Yên) đã được bạn Diễm Khanh chia sẻ với VnExpress.net.
.

Bài hôm trước >>>

Chúc các anh chị một ngày tươi hồng !

🙂 🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

Đọt Chuối Non

Con tầu mang tên thành phố New Orleans

Chào các bạn,

Hôm nay chúng ta cùng nghe một bài hát về chuyến tàu tên là thành phố New Orleans nhé.

Đó là một chuyến tàu liên tỉnh Amtrak nối các thành phố của Mỹ với nhau, và chuyến tàu này tên là City of New Orleans.arlo guthrie

Anh Steve Goodman, tác giả bài hát đi từ Chicago tới New Orleans để thăm gia đình một lần kia và đã viết nên bài hát này. Anh chơi bản này đầu tiên cho Arlo Guthrie trong quán bar Quiet Knight ở Chicago, và sau đó Arlo đồng ý chơi lại. Và Arlo Guthrie đã chơi rất thành công. Bài hát trở thành một hit cho Arlo vào năm 1972.

Đi bằng những phương tiện giao thông công cộng như tàu Amtrak và xe bus Greyhound, từ bỏ sự tiện nghi của xe ô tô cá nhân hay máy bay, bạn sẽ thấy những gì?

Bạn sẽ thấy những cánh đồng, thành phố, nhà máy, núi và hồ băng qua cửa sổ.

city-of-new-orleans-18th-st-chicago-b_9_2_68[1]Bạn sẽ gặp những bạn đồng hành rất khác nhau, người da trắng, da đen, da mầu, những người giàu, người nghèo những người đi quá giang.

Bạn bắt đầu một câu chuyện với anh bạn ngồi cạnh, và đảm bảo với bạn rằng, bạn sẽ rất ngạc nhiên đấy; bạn sẽ được nghe những câu chuyện thú vị vì sự đa dạng của hành khách. Đầu óc bạn sẽ rộng mở hơn.

Bạn tưởng tượng ra sao nếu,  những bạn cùng toa, cùng đứng lên hát:

Good morning America how are you?
Don’t you know me I’m your native son,
I’m the train they call The City of New Orleans,
I’ll be gone five hundred miles when the day is done.”

Như các khán giả của anh Arlo tại Newport Folk Festival 2009?

Tất cả cùng đứng lên hát sự lạc quan vui cười yêu con đường mình đang đi, yêu đất nước.

Dưới đây là video biểu diễn của Arlo Guthrie và Judy Collins. Sau đó là lời nhạc.

Chúc các bạn một ngày băng băng,

Hiển


Arlo Guthrie, Tour of 1978 in Atlanta, GA.with Shenandoah


Judy Collins (2000)

The City of New Orleans
by Steve Goodman

Riding on the City of New Orleans,
Illinois Central Monday morning rail
Fifteen cars and fifteen restless riders,
Three conductors and twenty-five sacks of mail.
All along the southbound odyssey
The train pulls out at Kankakee
Rolls along past houses, farms and fields.
Passin’ trains that have no names,
Freight yards full of old black men
And the graveyards of the rusted automobiles.

CHORUS:
Good morning America how are you?
Don’t you know me I’m your native son,
I’m the train they call The City of New Orleans,
I’ll be gone five hundred miles when the day is done.

Dealin’ card games with the old men in the club car.
Penny a point ain’t no one keepin’ score.
Pass the paper bag that holds the bottle
Feel the wheels rumblin’ ‘neath the floor.
And the sons of pullman porters
And the sons of engineers
Ride their father’s magic carpets made of steel.
Mothers with their babes asleep,
Are rockin’ to the gentle beat
And the rhythm of the rails is all they feel.

CHORUS

Nighttime on The City of New Orleans,
Changing cars in Memphis, Tennessee.
Half way home, we’ll be there by morning
Through the Mississippi darkness
Rolling down to the sea.
And all the towns and people seem
To fade into a bad dream
And the steel rails still ain’t heard the news.
The conductor sings his song again,
The passengers will please refrain
This train’s got the disappearing railroad blues.

Good night, America, how are you?
Don’t you know me I’m your native son,
I’m the train they call The City of New Orleans,
I’ll be gone five hundred miles when the day is done.

Tư duy tích cực mỗi ngày