Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Thời kỳ Hiện Đại – “Nào Biết Nào Hay” (“Quizás, Quizás, Quizás”) – Osvaldo Farrès

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Nào Biết Nào Hay” (“Quizás, Quizás, Quizás”, “Qui Sait Qui Sait Qui Sait”, “Perhaps Perhaps Perhaps”) của hai nhạc sĩ Osvaldo FarrèsMinh Thảo.

Osvaldo Farrés (1903-1985) vừa là nhạc sĩ và nhà soạn nhạc người Cuba, nổi tiếng nhất với các bản nhạc “Quizás, Quizás, Quizás” (“Có lẽ, Có lẽ, Có lẽ”), “Acercate Mas” (“Đến Gần Hơn”) và “Tres Palabras” (“Ba Từ”).

Osvaldo Farrés sinh năm 1903 tại thành phố nhỏ Quemado de Güines, thuộc tỉnh Las Villas (ngày nay là tỉnh Villa Clara), Cuba.

Dù không đọc và viết nhạc được, ông vẫn trở thành nhà soạn nhạc nổi tiếng thế giới. Ngoài các bản nhạc nói trên ông còn có các bài nổi tiếng như “Toda Una Vida” (“Cả Một Đời”) và bài ông thích nhất “Madrecita” (“Mẹ”) soạn để tặng mẹ ông và ngày nay người ta vẫn hát trong Ngày Của Mẹ ở Nam Mỹ.

Trong thập niên 1940 ông có chương trình radio El Bar Melódico de Osvaldo Farrés, sau này được chuyển thành chương trình truyền hình.

Nhạc sĩ Osvaldo Farres.
Nhạc sĩ Osvaldo Farres.

Năm 1946 trong phim “Easy to Wed” (Cưới Nhau Dễ), bản “Acércate Mas” của ông được các ca sĩ Carlos Ramírez và Esther Williams hát tiếng Anh với đầu đề “Come Closer to Me”.

Cũng năm 1946 phim Walt Disney “Make Mine Music” bài “Tres Palabras” của ông được Andy Russell hát với đầu đề tiếng Anh “Three Words”. Bài này ra đời trước đó, khi ông được ca sĩ Chela Campos nhờ viết một bài rất nhanh để cô thu âm. Farrés đòi có thời gian và hứng khởi mới viết được, nhưng cô Campos trả lời, “Anh có thể viết cả một bài hát trong ba chữ!” Thế là bài “Tres Palabras” (“Ba Từ”) ra đời. Farrés nói ông không ngờ là bài này nổi tiếng vòng quanh thế giới.

Năm 1947, bản nhạc bolero “Quizás, Quizás, Quizás” của ông thành công lớn trên thế giới, và được hát tiếng Anh dưới tên “Perhaps, Perhaps, Perhaps” bởi Nat King Cole (1958) và Doris Day, các danh ca số một của Mỹ thời đó.

Các bài hát của ông đã được trình diễn và thu âm và làm nhạc trong phim, bởi các sao âm nhạc như Doris Day, Nat King Cole, Natalie Cole, Eydie Gorme, Pedro Vargas,Raquel Bitton, Charles Aznavour, Luis Miguel, Maurice Chevalier, Sara Montiel, Olga Guillot và nhiều người khác.

Năm 1962, Farrés và vợ là Fina del Peso Farrés rời Cuba đến định cư ở Mỹ, và không hề trở lại. Ông mất năm 1985 tại West New York, tiểu bang New Jeysey, Mỹ.

minhthao_QQQ

Nhạc phẩm “Quizás, Quizás, Quizás” (Bản nguyên thủy tiếng Tây Ban Nha)

Siempre que te pregunto
Que, cuándo, cómo y dónde
Tú siempre me respondes
Quizás, quizás, quizás

Y así pasan los días
Y yo, desesperando
Y tú, tú contestando
Quizás, quizás, quizás

Estás perdiendo el tiempo
Pensando, pensando
Por lo que más tú quieras
¿Hasta cuándo? ¿Hasta cuándo?

Y así pasan los días
Y yo, desesperando
Y tú, tú contestando
Quizás, quizás, quizás

Y así pasan los días
Y yo, desesperando
Y tú, tú contestando
Quizás, quizás, quizás

Estás perdiendo el tiempo
Pensando, pensando
Por lo que más tú quieras
¿Hasta cuándo? ¿Hasta cuándo?

Y así pasan los días
Y yo, desesperando
Y tú, tú contestando
Quizás, quizás, quizás

minhthao_QQQ3

Nhạc phẩm “Qui Sait Qui Sait Qui Sait” (Paroles: Osvaldo Farrès, musique: Jacques Larue, 1949)

Tu jures que tu m’aimes
Bien plus que moi je t’aime
Pourtant je dis quand même
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

Tu dis que sur la terre
C’est moi que tu préfères
Que nul ne peut te plaire
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

Un soir dans une danse
Un autre s’avance
Déjà son coeur frivole
Quand ta robe tourne et vole

Et ce baiser qu’il ose
Voler sur ta joue rose
Tu dis c’est peu de choses
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

Tu dis que dans la danse
Les tendres confidences
N’ont guère d’importance
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

La preuve est au passage
S’il frôle ton corsage
Lequel est le moins sage
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

Pour ce que l’amourette
Te tourne la tête
Vas-tu m’être infidèle
Pour de telles bagatelles

Mais si jamais tu oses
Moi même je suppose
Ferais la même chose
Qui sait… Qui sait… Qui sait!
Qui sait… Qui sait… Qui sait!

minhthao_PHPHPH1

Nhạc phẩm “Perhaps Perhaps Perhaps” (Bản tiếng Anh của Joe Davis)

I am always asking you
When, how and where
You always tell me
Perhaps, perhaps, perhaps

The days pass this way
And I am despairing
And you, you always answer
Perhaps, perhaps, perhaps

You are wasting time
Thinking, thinking
That which you want most
Until when? Until when?

The days pass this way
And I am despairing
And you, you always answer
Perhaps, perhaps, perhaps

The days pass this way
And I am despairing
And you, you always answer
Perhaps, perhaps, perhaps

You are wasting time
Thinking, thinking
That which you want most
Until when? Until when?

The days pass this way
And I am despairing
And you, you always answer
Perhaps, perhaps, perhaps

minhthao_ĐB

Nhạc phẩm “Nào Biết Nào Hay” (“Qui Sait Qui Sait Qui Sait” – bản tiếng Việt của NS Minh Thảo)

Ngày xưa quen em anh nói rằng
Nào có một mỗi tình trên đời
Hạnh phúc bằng mỗi tình chúng mình
Lời nói là mây trời xanh.

Ngày qua thương nhau anh nói rằng
Trần thế đẹp nhất là đôi mình
Trọn kiếp chỉ có một mỗi tình
Lời hứa là nước dòng sông.

Rồi tiếc nuối ấy đã xa dần
Đã phai tàn đã không còn
Hình bóng thiếu nữ dễ thương nào
Đã trên vào mỗi duyên đầu.

Hạnh phúc đã chốn đến nơi nào
Bước chân nào đã quên sầu
Nàng thiếu nữ ấy mắt yêu kiều
Kéo anh rời mỗi duyên đầu.

Từng đêm em nghe nơi vũ trường
Rằng những lời hứa là qua đường
Rằng chút tình tứ là quá thường
Mà thước nào đó tình thương.

Tình yêu không xanh như áo trời
Ngày đến tình nghĩa ngọt muôn lời
Tình đắm vào lúc tình tuổi thời
Nào biết nào hay tình ơi!

Dưới đây mình có bài:

– Qui Sait (Nào biết nào hay), FARRES (trích)

Cùng với 13 clips tổng hợp nhạc phẩm “Nào Biết Nào Hay” (“Quizas Quizas Quizas”, “Qui Sait Qui Sait” Qui Sait, “Perhaps Perhaps Perhaps”) do các ca nhạc sĩ quen thuộc trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

minhthao_chachacha

Qui Sait (Nào biết nào hay), FARRES (trích)

(Hoài Nam)

Tiếp tục giới thiệu những ca khúc, nhạc khúc nổi tiếng viết theo các thể điệu thịnh hành của châu Mỹ -La-tinh, kỳ này chúng tôi nói về bản nổi tiếng nhất của thể điệu Cha-cha-cha: Cherry Pink and Blossom White, được đặt lời Việt với tựa Cánh bướm vườn xuân.

Tương tự Bolero thoát thai từ Rumba, Cha-cha-cha là một biến thể của Mambo (bách khoa tự điển Wikipedia gọi Cha-cha-cha là “một loại Mambo”), vì thế trước khi viết về Cha-cha-cha chúng tôi xin sơ qua về Mambo, cùng với ca khúc Quizas Quizas Quizas (Nào biết nào hay) nổi tiếng được viết theo thể điệu này.

* * *

Cùng với các thể điệu Habanera, Rumba, Bolero (hiện đại)…, Mambo cũng phát xuất từ Cuba, cái nôi của nền ca nhạc châu Mỹ La-tinh. Sở dĩ Cuba có một nền nhạc phong phú và đa dạng là vì hòn đảo này chịu ảnh hưởng của cả mẫu quốc Tây-ban-nha, lẫn lân quốc Hoa Kỳ (nhạc jazz) và người da đen gốc Trung Phi, mà tổ tiên trước kia bị đưa tới làm nô lệ trong các đồn điền mía ở Haiti và Cuba. Trong số những thể điệu phát xuất từ Cuba, Mambo là thể điệu chịu ảnh hưởng Phi Châu mạnh mẽ nhất.

Về mặt ngữ học, chữ “Mambo” không phải là tiếng Tây-ban-nha mà là tiếng Kikongo, ngôn ngữ của người da đen gốc Trung Phi, có nghĩa là “đối thoại với các thần linh” (conversation with gods). Về sau, ở Haiti chữ Mambo được người da đen sử dụng để gọi các phụ nữ làm nhiệm vụ tế thần kiêm phù thủy (voodoo priestess). Mãi tới thập niên 1930, chữ Mambo mới được người Cuba sử dụng để gọi thể điệu nhạc và vũ nói trên.

Perez Prado– ông vua Mambo.
Perez Prado– ông vua Mambo.

Mambo là một thể điệu vui tươi, sống động, sau khi được nhạc trưởng Perez Prado của Cuba – người được mệnh danh là “ông vua Mambo” – đem sang phổ biến ở Mễ-tây-cơ, tới đầu thập niên 1950, đã chinh phục cả Bắc Mỹ lẫn châu Mỹ La-tinh.

Cũng chính vì đặc tính vui tươi, sống động của Mambo, vào cuối thập niên 1950, nhiều nhạc sĩ của nền tân nhạc Việt Nam đã sử dụng thể điệu này để sáng tác các ca khúc mà ngày ấy người Sài Gòn gọi đùa là “dân ca mắm bò” (Mambo), điển hình là các bản Gạo trắng trăng thanh, Trăng rụng xuống cầu của Hoàng Thi Thơ, Nắng đẹp miền Nam của Lam Phương, Tình thắm duyên quê của Trúc Phương, v.v…

Nhưng Mambo không chỉ vui tươi, sống động mà còn sôi động và sexy. Vì ngày ấy chưa có điệu Twist hay bất cứ thể điệu “kích động” nào khác, nên Mambo được xem là thể điệu sôi động nhất, và riêng với nữ giới, là điệu nhảy sexy (hấp dẫn) nhất.

Trong khi tính cách gợi tình của Tango Á-căn-đình là do cách lột tả đầy dục tính, và phần hạ thân của cặp nam nữ quyện vào nhau, thì tính cách hấp dẫn của Mambo là do động tác lắc vòng số 3 (và trong nhiều trường họp, còn là động tác “hẩy hẩy” cái bụng dưới) của người nữ.

Những ai thường đi nghe nhạc tại các phòng trà, vũ trường ở Hòn ngọc Viễn đông vào những năm cuối thập niên 1950 đầu thập niên 1960, thưở miền Nam còn thanh bình, các phòng trà và vũ trường chưa bị đóng cửa, hẳn còn nhớ hình ảnh các cô ca sĩ vừa hát Mambo vừa lắc vòng số 3, mà ngày ấy người Sài Gòn gọi là “lắc đ… Mambo”!

Riêng những độc giả sinh sau đẻ muộn muốn biết ngày ấy người ta nhảy Mambo ra sao, hấp dẫn như thế nào, chỉ cần xem cuốn phim The Motorcycle Diaries (2005) kể lại cuộc đời của lãnh tụ du kích quân cộng sản Ersnesto Che Guevara của châu Mỹ La-tinh. Nếu gạt bỏ yếu tố truyên truyền cho cộng sản sang một bên để chỉ nói về mặt ca nhạc thì cuốn phim này xứng đáng được cho 5 sao, trong đó cảnh các cô bạn gái của Che “lắc Mambo” vô cùng hấp dẫn, được giới mộ điệu không tiếc lời ca tụng.

Trường hợp chưa có thì giờ, phương tiện để xem phim The Motorcycle Diaries, độc giả có thể vào YouTube để thưởng thức các cảnh nhảy Mambo nổi tiếng, chẳng hạn dirty dancing – johnny’s mambo (phim Dirty Dancing – Patrick Swayze, Jennifer Grey), hoặc Sophia Loren MAMBO italiano – YouTube (giới thiệu nữ minh tinh Ý Sophia Loren và ca khúc Mambo Italiano).

Động tác “lắc vòng số 3” trong điệu Mambo về sau này đã được các ca sĩ gốc Mỹ La-tinh như Jennifer Lopez, Shakira, Ricky Martin… khai thác tối đa trong lúc trình diễn, cho dù ca khúc được trình bày không phải là một bản Mambo!

minhthao_Mambo

Trở lại với thời gian cuối thập niên 1950, Mambo được du nhập vào miền nam Việt Nam qua cuốn phim Ý Mambo (1954) do Sylvana Mangano, thần tượng nhục thể đầu tiên của điện ảnh Ý, thủ vai chính, và ca khúc Mambo Italiano (1955).

Mambo Italiano có nghĩa là Mambo Ý-đại-lợi, là bản Mambo phổ biến nhất ở quốc gia này, nhưng về nguồn gốc lại là một bản Mambo Mỹ 100%.

Mambo Italiano nguyên là một trong 8 ca khúc được lên Top 10 của Bob Merill (1921-1998), một nhà viết ca khúc kiêm soạn giả ca nhạc kịch, kiêm nhà viết kịch bản phim nổi tiếng của Mỹ.

Hoàn cảnh ra đời của bản Mambo Italiano cũng khá khác thường.

Lúc đó là cuối năm 1954, vào ngày cuối cùng của thời hạn phải trao một ca khúc Mambo theo “đơn đặt hàng” của nhạc trưởng Mitch Miller, người đang thực hiện một album cho nữ danh ca kiêm diễn viên Rosemary Clooney, Bob Merill mới sực nhớ ra. Lúc đó ông đang ở trong một tiệm ăn Ý ở Nữu Ước, và nảy sáng kiến lấy Ý làm đề tài. Ông lấy một tấm khăn ăn bằng giấy, viết vội vã nhạc và lời hát, rồi tới pay-phone trong tiệm ăn, đọc cho một nhạc sĩ phụ tá của Mitch Miller đang ở trong studio ghi lại.

Không ngờ qua đầu năm 1955, Mambo Italiano qua sự trình bày của Rosemary Clooney đã lên hạng 10 toàn quốc Hoa Kỳ và hạng nhất ở Anh quốc.

minhthao_Osvaldo Farrès (1903-1985)

Một trong những bản Mambo nổi tiếng quốc tế khác được ưa chuộng tại miền Nam trước năm 1975 là bản Quizas Quizas Quizas của nhà nhà soạn gốc Cuba Osvaldo Farrès (1903-1985).

Ra chào đời và hành nghề tại Cuba, nhưng tới năm 1962, sau khi Fidel Castro thiết lập chế độ cộng sản tại đảo quốc này, Osvaldo Farrès, cùng với vợ, đã phải sống lưu vong ở Hoa Kỳ, và qua đời tại New Jersey năm 1985.

Quizas Quizas Quizas được Osvaldo Farrès sáng tác năm 1947 và lập tức nổi tiếng quốc tế ngay. Ca khúc này được tác giả Mỹ Joe Davis đặt lời hát mới bằng tiếng Anh, nội dung nói về một cô gái yêu chàng trai nọ, nhưng chàng cứ lửng lơ con cá vàng! Đã hàng nghìn lần cô hỏi chàng có yêu cô không thì chàng đều trả lời “có lẽ thế” – Perhaps Perhaps Perhaps.

Perhaps Perhaps Perhaps đã được hầu hết các sĩ Mỹ thu đĩa, từ Nat King Cole, Dean Martin, tới Doris Day, Mari Wilson… và 60, 70 năm sau, vẫn được các ca sĩ nhạc pop ưa chuộng, điển hình là hai nàng Geri Halliwell và Emma Bunton trong ban Spice Girls – tức Ngũ Vị Nương – của Anh Quốc, cũng như ban nữ ca The Pussycat Dolls đang làm mưa gió trên thế giới hiện nay.

Riêng bản lời Pháp “Qui Sait Qui Sait Qui Sait” thì được Jacques Larue phóng tác từ lời hát nguyên thủy của Quizas Quizas Quizas, kể về một chàng trai luôn miệng nói “Anh chỉ yêu một mình em, và yêu trọn đời”, nhưng tới khi gặp một bóng hồng khác trong một buổi dạ vũ, chàng ta đã quên ngay những lời thề hứa của mình!

Vì thế, cô gái bị phụ tình đã cảnh giác mọi người: khi một chàng trai nói những lời yêu đương, chỉ có trời biết chàng thật lòng hay chỉ chót lưỡi đầu môi.

Qui Sait Qui Sait Qui Sait được nam ca sĩ kiêm diễn viên Maurice Chevalier thu đĩa, rồi tới Dalida, Charles Aznavour… Bản lời Việt của Minh Thảo (?) với tựa đề Nào biết nào hay đã được dịch khá sát nghĩa từ bản tiếng Pháp.

Chỉ có điều là đa số các ca sĩ Việt Nam khi thu đĩa bản này, đã hát theo thể điệu Cha-cha-cha, khiến nhiều người lầm tưởng đây là một bản Cha-cha-cha nguyên gốc.

(Hoài Nam)

oOOo

Nào Biết Nào Hay (Quizás Quizás Quizás) – Ca sĩ Thanh Hà & Don Ho:

 

Nào Biết Nào Hay (Qui Sait Qui Sait Qui Sait) – Ca sĩ Ngọc Lan:

 

Nào Biết Nào Hay (Quizás Quizás Quizás) – Ca sĩ Hương Thủy:

 

Nào Biết Nào Hay (Quizás Quizás Quizás) – Ca sĩ Nguyễn Phi Hùng:

 

Quizás Quizás Quizás – Ca sĩ Fiorella Mannoia:

 

Quizás Quizás Quizás – Ca sĩ Andrea Bocelli & Jennifer Lopez:

 

Quizás Quizás Quizás – Ca sĩ Connie Francis:

 

Quizás Quizás Quizás – Ca sĩ Nat King Cole:

 

Perhaps Perhaps Perhaps (Quizás, Quizás, Quizás) – Ca sĩ Doris Day:

 

Perhaps Perhaps Perhaps (Quizás, Quizás, Quizás) – Ca sĩ Geri Halliwell:

 

Qui Sait Qui Sait Qui Sait (Quizás, Quizás, Quizás) – Soeurs Etienne:

 

Qui Sait Qui Sait Qui Sait (Quizás, Quizás, Quizás) – Ca sĩ Henri Salvador:

 

Quizás Quizás Quizás – Danh cầm accordion Nino Portelli:

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s