truongky_ĐB

Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Thời kỳ Hiện Đại – “Yêu Nhau Đi” (“Bésame Mucho”) – Consuelo Velázquez

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Yêu Nhau Đi” (“Bésame Mucho” – “Tình khúc của thế kỷ 20”, “Tình khúc hay nhất của nhân loại” [tính cho đến hiện nay]) của hai nhạc sĩ Consuelo VelázquezTrường Kỳ.

Nhạc sĩ Consuelo Velázquez (cũng thường gọi là Consuelito Velázquez, 21 tháng 8 năm 1916 – 22 tháng 1 năm 2005) là một nữ nghệ sĩ dương cầm, nhà soạn nhạc và tác giả viết bài hát người México.

Bà sinh tại Zapotlán el Grande, Ciudad Guzmán, bang Jalisco, México. Khi lên 4 tuổi, gia đình bà di chuyển tới thành phố Guadalajara, thủ phủ bang Jalico. Năm 6 tuổi bà bắt đầu học âm nhạc và dương cầm ở “Học viện Serratos”, tại Guadalajara.

Sau 9 năm học, bà di chuyển tới thành phố México, tiếp tục học nhạc, trở thành nhạc sĩ dương cầm độc tấu và giáo viên âm nhạc. Consuelo Velázquez bắt đầu độc tấu dương cầm âm nhạc cổ điển với Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia ở Palacio de Bellas Artes (Cung Mỹ thuật ở thành phố Mexico) và với dàn nhạc đại hòa tấu của Đại học Tự trị quốc gia México cùng Đài phát thanh XEQ, sau đó bà bắt đầu viết ca khúc. Consuelo Velázquez nói rằng mình chịu ảnh hưởng nhiều bởi nhà soạn nhạc người Tây Ban Nha, Enrique Granados.

Nhạc sĩ Consuelo Velazquez thời trẻ.
Nhạc sĩ Consuelo Velazquez thời trẻ.

Consuelo Velázquez đã viết nhiều bài hát như “Amar y vivir”, “Verdad amarga”, “Franqueza”, “Que seas feliz”, “Cachito”, “Enamorada”…, trong đó bài “Bésame Mucho” sớm nổi tiếng khắp thế giới, được dịch ra nhiều ngôn ngữ và được nhiều ca sĩ nổi tiếng biểu diễn.

Ca khúc “Bésame Mucho” (“Kiss Me Generously”) thành công nổi tiếng khắp thế giới của bà, điệu bolero, được viết năm bà 16 tuổi, trước khi bà nhận được nụ hôn tình yêu đầu tiên. Theo bà, bài này được viết do ảnh hưởng của một bài Aria trong vở nhạc kịch opera “Goyeska” của nhà soạn nhạc người Tây Ban Nha Enrique Granados. Sau khi được ca sĩ giọng nam trung người Mexico gốc Tây Ban Nha Emilio Tuero thu âm năm 1944, bài này đã được chuyển ngữ sang tiếng Anh lần đầu bởi nhạc sĩ dương cầm kiêm ca sĩ nổi tiếng Nat King Cole.

Từ đó đã có hàng trăm ca sĩ trên khắp thế giới trình diễn bài này trong đó có Pedro Infante, Emily N. Perez, Dennis Colon, Javier Solis, The Beatles, Santanera Sonora, The Flamingos, Xavier Cugat cùng dàn nhạc, The Ventures, Sammy Davis Jr., Antonio Machin, Lucho Gatica, Placido Domingo, Luis Mariano, Sara Montiel, José Carreras, Ray Conniff và dàn nhạc, Andrea Bocelli, Frank Sinatra, Luis Miguel và Diana Krall vv…

Bài “Bésame Mucho” được dịch sang tiếng Anh với các tên “Kiss Me Much”, “Kiss Me a Lot”, “Kiss Me Again and Again”, tiếng Pháp “Embrasse Moi Beaucoup” cùng hơn 20 ngôn ngữ khác.

Nhạc sĩ Consuelo Velázquez cũng làm diễn viên trong phim Noches de carnaval, của Argentina năm 1938, do July Saraceni đạo diễn. Bà cũng đóng vai nhạc sĩ dương cầm trong phim México “Se le pasó la mano” (Overdoing It) năm 1952 của đạo diễn Julian Soler và “Mis padres se divorcian” (My Parents are divorced) năm 1959. Ngoài ra bà cũng xuất hiện trong phim tài liệu về cuộc đời của chính mình “Consuelo Velázquez” năm 1992.

Nhạc sĩ Consuelo Velazquez.
Nhạc sĩ Consuelo Velazquez.

Bà tham gia trình diễn lần chót khi chơi dương cầm trong album Para mi… Consuelo của nữ ca sĩ México Cecilia Toussaint – album gồm những ca khúc của Consuelo Velázquez sáng tác. Consuelo Velázquez đã từng được bầu làm nghị sĩ Hạ viện của Nghị viện México, làm chủ tịch Hội các tác giả và nhà soạn nhạc México (Sociedad de Autores y Compositores de México), và Phó Chủ tịch Liên Đoàn Quốc Tế Các Hội Tác Giả và Nhà Soạn Nhạc (International Confederation of Authors and Composers Societies).

Consuelo Velázquez kết hôn với Mariano Rivera Conde (qua đời 1977). Hai ông bà có một người con tên Sergio Rivera Mariano Velazquez.

Bà qua đời ngày 22 tháng 1 năm 2005 tại thành phố México sau khi đã nhập viện từ tháng 11 năm 2004 vì bị bệnh tim mạch. Thi hài của bà đã được quàn ở “Cung Mỹ thuật” ở thành phố Mexico cho mọi người tới viếng rồi được đem đi hỏa táng. Tro hài cốt của bà được an táng ở nhà thờ Santo Tomas Moro – nơi bà tới dâng lễ misa mỗi Chủ Nhật.

Ở Brazil năm 1990, cuộc tình giữa nữ Bộ Trưởng Bộ Kinh Tế Zélia Cardoso de Mello và Bộ Trưởng Bộ Tư Pháp Bernardo Cabral bị lộ khi hai người khiêu vũ má-kề-má với bài “Bésame Mucho”. Vài ngày sau, dàn nhạc của Phủ Tổng Thống lẽ ra giới thiệu bà Zélia Cardoso de Mello bằng một bản nhạc quân hành, nhưng vị nhạc trưởng lại ra lệnh cho dàn nhạc chơi bản “Bésame Mucho”. Ông ta bị phạt 3 ngày tù tại gia về tội bất tuân thượng lệnh.

Nhạc sĩ Tùng Giang và Nhạc sĩ Trường Kỳ thập niên 60.
Nhạc sĩ Tùng Giang và Nhạc sĩ Trường Kỳ (thập niên 60).
Nhạc sĩ Trường Kỳ.
Nhạc sĩ Trường Kỳ.

Nhạc sĩ Trường Kỳ (1946 – 2009) là một trong những người tiên phong khai sinh phong trào nhạc trẻ Sài Gòn trước năm 1975 và là nhà biên khảo về Tân Nhạc Việt Nam. Cùng với Tùng Giang, Nam Lộc, anh được mệnh danh là “Vua Nhạc Trẻ” từ những thập niên 60 và 70 tại miền Nam Việt Nam.

Anh tên thật Joseph Vũ Trường Kỳ, sinh ngày 29 tháng 3 năm 1946 tại Hà Nội.

Ngoài việc sáng tác ca khúc và viết lời Việt cho các ca khúc nước ngoài, anh còn viết phóng sự cho báo Kịch Ảnh, Màn Ảnh, phụ trách trang nhạc trẻ trên nhật báo Sống của nhà văn Chu Tử, cộng tác với các báo Tinh Hoa, Chính Luận, Tiền Tuyến, Thứ Tư…

Anh cũng là người viết tiểu thuyết. Quyển tiểu thuyết “Tuổi Choai Choai” của anh đã được dựng thành phim “Vết Chân Hoang”.

Sau biến cố 1975, Trường Kỳ và gia đình định cư ở Canada từ năm 1980, tiếp tục sinh hoạt văn nghệ, cộng tác với nhiều tờ báo ở Canada cũng như ở Hoa Kỳ. Những năm cuối đời, anh cộng tác với Đài VOA trong chương trình “Nghệ Sĩ và Đời Sống”, chương trình phát thanh hàng tuần vào khuya thứ bảy về âm nhạc Việt và đời sống nghệ sĩ.

Sáng chủ nhật 22 tháng 3 năm 2009, anh thấy mệt và được cấp cứu chuyển vào bệnh viện thành phố Mississauga, Ontario, Canada và sau đó 1 giờ, anh đã từ trần tại nơi đây, để lại một con gái duy nhất và vợ anh ở Montreal, Canada.

Những tác phẩm nổi tiếng của Trường Kỳ gồm có “Biết Đến Thuở Nào” (cùng sáng tác với Tùng Giang), “Khi Ta Hai Mươi”, “Rồi Mai Đây”, “Yêu Nhau Đi”, “Như Một Giấc Mơ”, v.v…

truongky_Besame Mucho

Nhạc phẩm “Bésame Mucho” (bản nguyên thủy của nhạc sĩ Consuelo Velázquez – 1940):

Bésame,
bésame mucho
como si fuera esta noche
la ultima vez.
Bésame,
bésame mucho
que tengo miedo a per-derte,
perderte después.
Quiero tenerte muy cerca
mirar me en tus ojos
verte junto a mi.
Piensa que tal vez mañana
yo ya estaré lejos
muy lejos de ti.
Bésame,
bésame mucho
como si fuera esta noche
la ultima vez.
Bésame,
bésame mucho
que tengo miedo a perderte,
perderte des-pués.
Bésame,
bésame mucho
que tengo miedo a perderte,
perderte después.
Que tengo miedo a perderte,
perderte des-pués.

Bản dịch Anh ngữ:

Kiss me now,
kiss me with passion
kiss me as if this were to be
our very last night.
Kiss me now,
kiss me with passion
for you I may never-more see
once past early light.
I want to hold you so closely,
look into your eyes to find
you mirroring me.
I’m sure dawn will find me lonely
cast away so far behind
where you then will be.
Kiss me now,
kiss me with passion
kiss me as if this were to be
our very last night.
Kiss me now,
kiss me with passion
for you I may nevermore see
once past early light.
Kiss me now
kiss me with passion
fearing tomorrow I’ll lose you
past dawn’s early light;
and I may forever lose you,
forever lose you.

Ca sĩ Dalida.
Ca sĩ Dalida.

Nhạc phẩm “Bésame Mucho” (“Embrasse Moi Beaucoup” – bản tiếng Pháp do ca sĩ Dalida trình bày)

Bésame, bésame mucho
Cette chanson d’autrefois je la chante pour toi
Bésame, bésame mucho
Comme une histoire d’amour qui ne finirait pas

On l’a chantée dans les rues
sur des ciels inconnus et dans toute la France
On la croyait oubliée
et pour mieux nous aimer voilà qu’elle recommence

Bésame, bésame mucho
Si dans un autre pays ça veut dire embrasse-moi
Bésame, bésame mucho
Toute ma vie, je voudrais la chanter avec toi.

On ne demande à l’amour
ni serment de toujours ni décor fantastique
Pour nous aimer il nous faut
simplement quelques mots qui vont sur la musique

Bésame, bésame mucho
Si dans un autre pays ça veut dire embrasse-moi
Bésame, bésame mucho
Toute ma vie, je voudrais la chanter avec toi
Bésame, bésame mucho

Ca sĩ Chantal Chamberland.
Ca sĩ Chantal Chamberland.

Nhạc phẩm “Bésame Mucho” (“Embrasse Moi Beaucoup” – bản tiếng Pháp do ca sĩ Chantal Chamberland trình bày)

Besame besame mucho
Cette chanson d’autrefois je la chante pour toi
Besame besame mucho
Comme une histoire d’amour qui ne finirait pas

Besame besame mucho
Si dans un autre pays ça veut dire embrasse-moi
Besame besame mucho
Toute ma vie, je voudrais la chanter avec toi

On l’a chantée dans les rues
sur des ciels inconnus et dans toute la France
On la croyait oubliée
et pour mieux nous aimer voilà qu’elle recommence

Besame besame mucho
Cette chanson d’autrefois je la chante pour toi
Besame besame mucho
Comme une histoire d’amour qui ne finirait pas

On ne demande à l’amour
ni serment de toujours ni décor fantastique
Pour nous aimer il nous faut
simplement quelque mots qui vont sur la musique

Besame besame mucho
Si dans un autre pays ça veut dire embrasse-moi
Besame besame mucho
Toute ma vie, je voudrais la chanter avec toi
Toute ma vie, je voudrais la chanter avec toi

Ca sĩ Tino Rossi.
Ca sĩ Tino Rossi.

Nhạc phẩm “Bésame Mucho” (“Embrasse Moi Beaucoup” – bản tiếng Pháp do ca sĩ Tino Rossi trình bày)

Besame, Besame Mucho,
Embrasse-moi mon amour que je puisse oublier,
Puisqu’on se quitte
Tous mes regrets d’un bonheur fait de tant de baisers…

Oui, je sais bien qu’un beau jour on revient,
Mais j’hésite, ce jour est si loin…
N’y croyons pas, disons-nous, toi et moi,
Qu’on se voit pour la dernière fois…

Besame, Besame Mucho
Embrasse-moi, mon amour, que je puisse oublier,
Oublier le temps en fuite,
Et ma chanson n’aura plus qu’un seul mot: aimer…

Besame, Besame Mucho,
Si tu entends ce refrain des pays où je vais,
Besame, Besame Mucho,
Dis-toi que c’est la prière qu’au vent j’ai confiée…

Dis-toi que c’est le désir éternel qui s’envole
Vers toi que j’appelle les yeux ouverts dans la nuit,
Malgré l’heure qui fuit, quand tout bas je redis:

Besame, Besame Mucho,
Si je reviens, mon amour, le bonheur va chanter …
Besame, Besame Mucho,
Et sa chanson n’aura plus qu’un seul mot: aimer…

Nhạc sĩ Trường Kỳ.
Nhạc sĩ Trường Kỳ.

truongky_YNĐ1

truongky_YNĐ2

Nhạc phẩm “Yêu Nhau Đi” (“Bésame Mucho” – bản tiếng Việt của nhạc sĩ Trường kỳ)

Yêu nhau đi, đời có nghĩa chi
Yêu nhau đi ta lo chi
Cho đôi mi thêm phai úa màu
Ta yêu nhau cớ sao em âu sầu?
Phút giây này có bao giờ
Đến với đời ta hai lần đâu.

Nơi đây đêm nay ta cùng vui say sưa
Trong niềm hoan ca hòa ngàn câu ân ái
Yêu nhau đi em trong triền miên bao la
Trong hồn nhiên say trong đắm đuối ngất ngây.

Yêu nhau đi, mình không nên tiếc chi
Trao nhau đi muôn môi hôn
Bao đam mê trong say đắm này
Ta yêu nhau có trăng sao trên trời
Chiếu muôn ngàn ánh soi tình
Chúng ta bừng như sắc hồng.

Dưới đây mình có các bài:

– Besame Mucho (Yêu nhau đi), VELAZQUEZ (trích)
– Hồi ký Nam Lộc: Trường Kỳ – Rong chơi cuối trời quên lãng

Cùng với 20 clips tổng hợp nhạc phẩm “Yêu Nhau Đi” (“Bésame Mucho”) dó các ca nhạc sĩ lừng danh trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Nhạc sĩ Consuelo Velázquez (1920-2003).
Nhạc sĩ Consuelo Velázquez (1920-2003).

Besame Mucho (Yêu nhau đi), VELAZQUEZ (trích)

(Hoài Nam)

Trong ba kỳ vừa qua, chúng tôi đã giới thiệu một số ca khúc, nhạc khúc nổi tiếng viết theo thể điệu Habanera và Tango, kỳ này xin viết về ca khúc nổi tiếng nhất của thể điệu Bolero, và cũng là ca khúc được xưng tụng là hay nhất của thế kỷ 20, là tình khúc được ưa chuộng nhất trên mặt địa cầu: bản Besame Mucho của nữ tác giả Mễ-tây-cơ Consuelo Velázquez.

Và theo thông lệ, trước khi đề cập tới ca khúc, chúng tôi cũng xin sơ qua về thể điệu.

Có hai thể điệu Bolero hoàn toàn khác nhau:

(1) Bolero của người Tây-ban-nha, là một điệu vũ dân gian sinh động theo nhịp 3/4, hình thành vào cuối thế kỷ thứ 18; chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Flamenco.

(2) Bolero của châu Mỹ La-tinh, tức Bolero hiện đang được ưa chuộng khắp nơi trên thế giới, là một thể điệu trữ tình theo nhịp 4/4 chậm, có nguồn gốc từ Cuba (và cũng là thể điệu Bolero chúng tôi nói tới trong bài này).

Riêng trong nền nhạc cổ điển, cũng có những sáng tác được gọi là Bolero, soạn dưới nhiều hình thức khác nhau, như đơn tấu, hòa tấu, hát + hòa tấu (voices and orchestra), ballet, v.v…, hầu hết không liên quan gì tới hai thể điệu Bolero đề cập tới ở trên.

Trong số này, nổi tiếng nhất phải là vở ballet “Bolero” của nhà soạn nhạc người Pháp Maurice Ravel (1875-1937), viết năm 1928. Vở ballet này lúc đầu có tên là “Fandango”, tuy nhiên vì những màn vũ trong đó có tiết nhịp tương tự như thể điệu Bolero của Tây-ban-nha, sau đó ông đã đổi tựa thành “Bolero”. Nguyên thủy là một vở ballet, nhưng về sau, “Bolero” của Ravel lại rất được ưa chuộng qua hình thức đại hòa tấu

Thể điệu Bolero của Tây-ban-nha.
Thể điệu Bolero của Tây-ban-nha.

Năm 1934, Bolero của Ravel được người Mỹ đưa lên màn bạc với cặp nam nữ diễn viên George Raft và Carole Lombard.

Đúng nửa thế kỷ sau, năm 1984, một cuốn phim khác của điện ảnh Hoa Kỳ cũng có tựa là Bolero được thực hiện, nhưng cốt truyện hoàn toàn không có gì dính dáng tới cuốn phim thứ nhất, và cũng chẳng có một màn vũ nào theo thể điệu Bolero – ngoài một màn yêu đương mùi mẫn của nữ nhân vật chính (do cô đào sexy Bo Derek đóng) diễn ra trong tiếng nhạc đệm của vở ballet Bolero!

Trở lại với Bolero của châu Mỹ la-tinh, tức Bolero đang được phổ biến trên khắp thế giới, có nguồn gốc từ đảo Cuba – trung tâm văn hóa nghệ thuật của các dân tộc Mỹ La-tinh vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, và cũng là quê hương của hai thể điệu Habanera và Rumba. Viết một cách chi tiết hơn, Bolero xuất phát từ thành phố Santiago de Cuba ở phía đông nam hòn đảo này, vốn cửa ngõ giao lưu với cả vùng biển Caribbean.

Về tiết tấu, Bolero là một biến thể của Rumba, nhưng nhịp chậm hơn, thơ mộng, dịu dàng, và trữ tình hơn. Đặc tính trữ tình của Bolero nằm ở cách phân nhịp mạnh (beat), từ đó tạo ra một giai điệu (rhythm) riêng biệt, được thể hiện qua tiếng trống tiếng đàn.

Nghe kỹ hai ca khúc nổi tiếng trong nền tân nhạc Việt Nam, một viết theo thể điệu Rumba, một theo thể điệu Bolero, là Đường xưa lối cũ của Hoàng Thi Thơ và Ảo ảnh của Y Vân, chúng ta sẽ nhận ra sự khác biệt giữa hai thể điệu.

Ở châu Mỹ La-tinh, nếu Tango (Á-căn-đình) được xem là điệu vũ sôi nổi, gợi tình nhất (cho nên lúc đầu chỉ dành cho các cô gái điếm và anh chị giang hồ), thì Bolero là một điệu vũ êm đềm tình tứ, được xưng tụng là “Vũ điệu của Tình yêu” (Dance of Love), do những nét trữ tình của giai điệu, và cách thể hiện tình tứ qua vũ điệu.

Bolero, “Vũ điệu của Tình yêu”.
Bolero, “Vũ điệu của Tình yêu”.

Nhưng Bolero không chỉ “tình” qua vũ điệu mà còn “tình” ở lời hát. Trong số những thể điệu phát xuất từ Cuba, Bolero là thể điệu đầu tiên luôn luôn có lời hát đi đôi với phần nhạc, và cũng là thể điệu đầu tiên được “xuất khẩu” để rồi trở thành “một thể loại ca khúc phổ biến nhất ở châu Mỹ La-tinh” – như tác giả Ed Morales đã viết trong cuốn The Latin Beat (2003).

Vùng đất Mỹ La-tinh đầu tiên mà Bolero chinh phục, và cũng là quê hương của những bản Bolero nổi tiếng thế giới chính là Mễ-tây-cơ; tiếp theo là những vùng phụ cận như Panama, Puerto Rico…
Trước năm 1975, hai ca khúc ngoại quốc nổi tiếng nhất viết theo điệu Bolero được biết tới tại Việt Nam là Besame Mucho của Consuelo Velázquez và Historia de un Amor (tiếng Pháp: Histoire d’un Amour) của Carlos Almaran, một nhà soạn nhạc người Panama.

Sau khi hải ngoại, tới thập niên 1990, những ai có dịp xem cuốn phim tình cảm bi kịch High Heels (1991) của Tây-ban-nha, sẽ được thưởng thức thêm một bản Bolero bất hủ khác của của châu Mỹ La-tinh, đó là Piensa in Mi (Think of Me) của tác giả Mễ-tây-cơ Agustin Lara (1897-1970).

Thực ra, ca khúc này đã được Agustin Lara viết vào thập niên 1950, nhưng phải đợi tới năm 1991, sau khi được nữ danh ca Luz Casal của Tây-ban-nha thu đĩa, mới nổi tiếng quốc tế.

Thưởng thức ca khúc này, chúng ta sẽ thấy phần hòa âm, và nhất là “intro” có rất nhiều nét quen thuộc nơi những bản Bolero được ưa chuộng của nền tân nhạc Việt Nam trước năm 1975.

Tới đây nói về bản Besame Mucho của Consuelo Velázquez.

Besame Mucho là tiếng Tây-ban-nha, dịch sang tiếng Anh là “Kiss me a lot” – Hãy hôn em thật nhiều. Nội dung lời hát viết về một chuyện tình vô cùng say đắm.

Thế nhưng trên thực tế, khi viết bản này, Consuelo Velázquez mới 15 tuổi, và cho tới lúc ấy cô chưa từng hôn ai bao giờ. Bởi từ bé, cô đã được giáo dục rằng: trai gái hôn nhau là có tội!

Vì thế, “Consuelito” phải tưởng tượng (ở Mễ-tây-cơ, mọi người thường gọi Consuelo Velázquez một cách trìu mến, ngắn gọn là “Consuelito” – có nghĩa là “Cô bé Consuelo” – kể cả khi bà đã “bát tuần”). Và có lẽ quý độc giả cũng đồng ý với chúng tôi rằng: trong tình yêu, thường những điều mình tưởng tượng ra lại chính là những gì đẹp nhất.

Consuelo Velázquez mở đầu khúc đầy mộng ảo ấy như sau:

Bésame, bésame mucho
Como si fuera esta noche
La última vez

Bésame, bésame mucho
Que tengo miedo a perderte
Perderte después

Tạm dịch:

Hãy hôn em, hãy hôn em thật nhiều, như thể đêm nay là đêm cuối cùng. Hãy hôn em, hãy hôn em thật nhiều, vì chưng mai này biết đâu em sẽ mất anh…

Consuelo Velázquez sinh năm 1920 tại Guadalajara, thủ phủ tiểu bang Jalisco của Mễ-tây-cơ. Cô bắt đầu chơi dương cầm năm 4 tuổi, và trình diễn lần đầu tiên trước công chúng năm mới lên 6.

Mấy năm sau, Consuelo Velázquez lên thủ đô Mexico City để theo học tại Trường Quốc Gia Âm Nhạc, và chính tại tại đây cô bắt đầu được gọi bằng biệt hiệu “Consuelito”.

Consuelo Velázquez tốt nghiệp hai môn dương cầm và dạy nhạc năm 17 tuổi. Màn trình diễn tuyệt vời của cô trong buổi lễ tốt nghiệp đã được tất cả các vị thầy hiện diện nhiệt liệt tán thưởng.

Từ đó, Consuelo Velázquez trở thành nhạc sĩ độc tấu dương cầm trong dàn nhạc giao hưởng quốc gia (National Symphonic Orchestra) của Mễ-tây-cơ. Đồng thời, cô vừa sáng tác vừa trình tấu dương cầm những sáng tác của mình trên chương trình nhạc cổ điển của XEQ Radio, đài phát thanh đầu tiên của Mễ-tây-cơ.

Người phụ trách chương trình này là anh chàng Mariano Rivera. Vì ngày ấy ở các nước Mỹ La-tinh, đàn bà con gái còn bị xem thường, đồng thời cũng vì bản tính khiêm tốn, hay mắc cở của “Consuelito”, Mariano đã phải “bịp” thính giả rằng đây là một nam nhạc sĩ dương cầm ẩn danh, và những sáng tác được trình bày là của một nhà soạn nhạc – cũng ẩn danh – ở tận Ba-lan!

[Mười một năm sau, 1948, Mariano Rivera trở thành người bạn đời của “Consuelito”. Họ có được hai người con trai, sống hạnh phúc cho tới khi Mariano qua đời vì bạo bệnh năm 1975. Consuelo không bao giờ tái giá]

Trở lại với ca khúc Besame Mucho, năm 1941, tức là 6 năm sau ngày sáng tác, đã được nam ca sĩ Emilio Tuero thu đĩa lần đầu tiên, và – nói theo cách nói của Anh, Mỹ – the rest is history!

Năm 1991, nhân kỷ niệm nửa thế kỷ Besame Mucho được thu đĩa lần đầu tiên, Consuelo Velázquez, lúc ấy đã bước vào tuổi cổ lai hi, hồi tưởng:

“Vào một buổi chiều ngồi bên dương cầm, cảm hứng bất chợt tới với tôi, những tình cảm mơ mộng tràn ngập trong hồn đã được tôi ứng tấu trên phím ngà. Lúc đó, tôi chưa biết cách ghi nốt nhạc, chưa biết tới nụ hôn đầu!… Tôi không bao giờ có thể ngờ rằng khúc mộng ảo thời con gái ấy sau này lại nổi tiếng như thế…”

Besame Mucho mau chóng trở thành ca khúc phổ biến nhất xưa nay ở châu Mỹ La-tinh, và nếu tính số lượng ca sĩ trình bày trên toàn thế giới, Besame Mucho đã qua mặt La Paloma.

Theo số liệu chính thức, Besame Mucho đã được ghi âm (băng, đĩa) bằng nhiều ngôn ngữ ở trên 100 quốc gia khác nhau, và bán được trên 100 triệu bản.

Riêng tại Hoa Kỳ, trong thời gian Đệ nhị Thế chiến, Besame Mucho được ưa chuộng tới mức nhiều người cho rằng nó có tác dụng giúp người ta tạm quên đi cuộc chiến khốc liệt bên kia bờ Đại Tây Dương!

Năm 1944, đĩa nhạc Besame Mucho do Jimmy Dorsey trình tấu saxophone đã lên tới hạng nhất trên bảng xếp hạng toàn quốc Hoa Kỳ (Billboard) trong suốt 6 tuần lễ liên tục.

Đây là bản nhạc gốc Mỹ La-tinh đầu tiên lên tới hạng nhất (Billboard) tại Hoa Kỳ.

Consuelo Velázquez được mời sang kinh đô điện ảnh và trở thành một hiện tượng. Ai cũng muốn gặp gỡ và chụp hình với nàng “Consuelito” xinh đẹp khả ái, trong số đó có nữ minh tinh thượng thặng Rita Hayworth đã bỏ dở công việc ở phim trường để tới gặp gỡ Consuelo Velázquez. Riêng ông vua phim hoạt họa Walt Disney, đã mời Consuelo Velázquez cộng tác trong việc thực hiện cuốn phim hoạt họa The Three Caballeros nổi tiếng của ông – lấy bối cảnh Mễ-tây-cơ. Trong thời gian thăm viếng Hoa Kỳ, Consuelo Velázquez đã được trao tặng Giải thưởng Đặc biệt cho Sự nghiệp (Special Citation of Achievement Award) của Hiệp hội các nhà phát thanh ca nhạc (U.S. Broadcast Music Incorporated).

Cũng trong năm 1944, Besame Mucho được tác giả Sunny Skylar đặt lời tiếng Anh, tuy nhiên vẫn giữ tựa nguyên thủy Besame Mucho. Từ đó, có thể nói hầu như không một ca sĩ nổi tiếng nào của Mỹ mà không thu đĩa tình khúc bất hủ này.

Besame besame mucho
Each time I cling to your kiss I hear music divine
Besame besame mucho
Hold me my darling and say that you’ll always be mine

This joy is something new my arms enfolding you, never knew this thrill before
Whoever thought I’d be holding you close to me whispering you I adore
Dearest one if you should leave me
Each little dream would take wing and my life would be through

Besame besame mucho
Love me forever and make all my dreams come true
Besame besame mucho
Love me forever and make all my dreams come true.

Trong số ca sĩ, ban nhạc, ban hợp xướng nổi tiếng quốc tế trình bày bản Besame Mucho có cả ban hợp xướng Red Army Choir của Hồng Quân Liên Xô (sau khi chế độ cộng sản Liên Xô sụp đổ, ban hợp xướng này cùng với dàn nhạc, đoàn vũ vẫn tiếp tục hoạt động dưới màu cờ Quân Đội Cộng Hòa Liên Bang Nga, nhưng vẫn duy trì danh xưng Red Army Choir, Red Army Orchestra, Red Army Dancers).

Cả đến Tứ Quái The Beatles của làng nhạc rock-and-roll cũng đã nhiều lần trình bày bản Besame Mucho, trên sân khấu cũng như trong studio; lần đầu tiên vào ngày 1/1/1962 khi họ tới studio của hãng đĩa Decca trình diễn thử (audition) một số ca khúc với mục đích để được hãng này ký giao kèo. Nhưng Tứ Quái đã thất bại. Ngày nay, nghe lại băng thu, xem lại đoạn phim tài liệu quay buổi trình diễn thử nói trên, dù có ái mộ The Beatles tới mức nào, người ta cũng phải nhìn nhận ngày ấy anh chàng Paul McCartney hát bản này quá dở!

Nói về ca sĩ hát bản Besame Mucho hay nhất, khó lòng có một câu trả lời được mọi người đồng ý. Bởi vì mỗi thành phần thính giả có một cảm quan và sở thích riêng. Chẳng hạn những ai thích giọng opera thì sẽ chấm nhất bản do Paloma san Basilio và Placido Domingo của Tây-ban-nha song ca (Phụ lục 4); những ai yêu nhạc jazz thì sẽ chọn nữ ca nhạc sĩ gốc Gia-nã-đại Diana Krall (Video: YouTube: Besame Mucho – Diana Krall ); những ai thích giọng dịu êm thì sẽ nghe Nat King Cole, Dean Martin (lời Anh), Tino Rossi (lời Pháp)…

Nhưng gần đây người ta đã có câu trả lời: ca sĩ hát bản Besame Mucho hay nhất chính là nam danh ca tenor khiếm thị Andrea Bocelli của Ý.

Andrea Bocelli – Sarah Brightman.
Andrea Bocelli – Sarah Brightman.

Nếu chỉ xét hát nhạc cổ điển, Andrea Bocelli có thể không được quý chuộng bằng “The Three Tenors” lừng danh – Luciano Pavarotti, Placido Domingo, José Carreras – nhưng tính cả các ca khúc hiện đại, Andrea Bocelli là ông vua không ngai.

[Những ca sĩ vừa hát nhạc cổ điển vừa hát nhạc hiện đại, tiếng Anh gọi là “classical crossover singer”, mà ngoài Andrea Bocelli hiện nay còn có hai bông hồng Anh quốc Sarah Brightman và Katherine Jenkins]

Theo các nhà phê bình âm nhạc, chính nhờ Andrea Bocelli, Sarah Brightman, Katherine Jenkins và những “classical crossover singer” khác, mà ngày càng có nhiều người trẻ thưởng thức những ca khúc cổ điển. Trong đó, công đầu phải là của Andrea Bocelli và Sarah Brightman qua bản Time to Say Goodbye (nguyên tác tiếng Ý Con te partirò, nghĩa là I leave with you) thu đĩa và video năm 1997, đã trở thành một trong những đĩa single bán chạy nhất xưa nay (Video: YouTube: Sarah Brightman & Andrea Bocelli – Time to Say Goodbye).

Năm 2006, Andrea Bocelli thu đĩa bản Besame Mucho cho album Amore (Tình Khúc) của anh. Theo nhận xét của cá nhân chúng tôi, Besame Mucho do Andrea Bocelli thu đĩa, ngoài giọng tenor thiên phú, còn phải kể tới nghệ thuật trình bày độc đáo và trung thành tuyệt đối với thể điệu Bolero của ca khúc.

Bên cạnh đó, cùng với dàn nhạc đệm còn có thêm tiếng đàn của hai đệ nhất danh cầm quốc tế: Ramon Stagnaro (guitar) của Perou, và David Foster (dương cầm) của Gia-nã-đại.

Bằng đó yếu tố đã quá đủ để đĩa single Besame Mucho do Andrea Bocelli trình bày phá tất cả mọi kỷ lục trước đây. Cùng thời gian, video cho bản này, được thu hình “live” trong một buổi trình diễn tại một hồ nước ở trung tâm nghỉ mát Lake Las Vegas Resort ở vùng Tuscany, Ý (chứ không phải thủ đô cờ bạc Las Vegas ở Mỹ), cũng phá tất cả mọi kỷ lục về nhạc cổ điển.

Besame Mucho cũng đem lại nhiều giải thưởng cho các dàn nhạc hòa tấu nổi tiếng, như Mantovani, Ray Conniff, 101 Strings Orchestra…

Về phía các nhạc sĩ trình diễn, năm 2007, bản Besame Mucho do tay kèn kiêm nhà nhạc Steve Wiest soạn và trình bày, đã được xướng danh tranh giải âm nhạc cao quý Grammy dành cho phối khí (Best Instrumental Arrangement); tới năm 2010, cũng tại giải Grammy, với bản Besame Mucho, tay kèn kiêm nhà soạn nhạc jazz nổi tiếng Herb Alpert đã được xướng danh tranh giải trình diễn nhạc khí hay nhất (Best Pop Instrumental Performance). Tuy nhiên, phổ biến nhất trong giới thưởng ngoạn người Việt có lẽ là bản Besame Mucho qua tiếng kèn saxophone của Kenny G.

Kenny G.
Kenny G.

Besame Mucho đã được sử dụng làm nhạc phim (soundtrack) cho khoảng 50 cuốn phim nổi tiếng, trong đó có phim Moscow Does Not Believe in Tears của Nga, đoạt giải Oscar cho phim nói tiếng ngoại quốc hay nhất năm 1980.

Năm 1999, Besame Mucho trở lại Top 100 ở Hoa Kỳ và đứng hạng nhất trong 12 tuần lễ liên tục. Tới cuối năm đó, tại Đại hội Ca nhạc Quốc tế do hệ thống truyền hình tiếng Tây-ban-nha Univision tổ chức ở Miami, Florida, Besame Mucho đã được bình chọn là “Ca khúc của thế kỷ 20”.

Tuy nhiên, với những người đang yêu nhau thì Besame Mucho không chỉ là “Ca khúc của thế kỷ 20” mà còn là “tình khúc hay nhất của cả nhân loại” (tính cho tới nay). Chúng tôi nhấn mạnh mấy chữ “những người đang yêu nhau” để tránh một sự mâu thuẫn khi liên hệ với bản La Paloma vốn được ghi nhận là “ca khúc phổ biến nhất của nhân loại”.

Lời hát của La Paloma nói về tính cách vĩnh cửu của một tình yêu đã xa, một người yêu dấu đã khuất, trong khi Besame Mucho diễn tả một hạnh phúc đang có trong vòng tay, lẽ đương nhiên có sức thu hút hơn, chiếm một vị trí quan trọng hơn trong lòng những kẻ yêu nhau đang còn có nhau.

Chính Thủ tướng Nhật Toshiki Kaifu (tại chức: 1989-1991) khi tham dự một buổi trình diễn ca nhạc, đã thú nhận cả ông lẫn phu nhân đều yêu thích nhất bản Besame Mucho.

Besame Mucho được du nhập từ Pháp vào Việt Nam đầu thập niên 1950, với lời hát bằng tiếng Pháp do nam ca sĩ thần tượng số 1 lúc bấy giờ là Tino Rossi thu đĩa, đã làm mê mẩn bao người yêu nhạc ở ở Sài Gòn, Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng… Lời hát Pháp trong ca khúc này thật đẹp, thật trữ tình, và tuy không phải là một bản dịch sát nghĩa, cũng đã diễn tả được tác động của nụ hôn trong vòng tay người tình.

Besame, besame mucho,
Embrasse-moi mon amour que je puisse oublier,
Besame, puisqu’on se quitte
Tous mes regrets d’un bonheur fait de temps de baisers…
– Oui, je sais bien qu’un beau jour on revient,
Mais j’hesite, ce jour est si loin…
N’y croyons pas, disons-nous, toi et moi,
Qu’on se voit pour la dernière fois…

*

Besame, besame mucho,
Embrasse-moi mon amour que je puisse oublier,
Oublier le temps en fuite,
Et ma chanson n’aura plus qu’un seul mot: aimer…

*

Besame, besame mucho,
Si tu entends ce refrain des pays où je vais,
Besame, besame mucho,
Dis-toi que c’est la prière qu’au vent j’ai confiée…
– Dis-toi que c’est le désir éternel qui s’envole vers toi que j’appelle les yeux ouverts dans la nuit,
Malgré l’heure qui fuit, quand tout bas je redis:
Besame, besame mucho,
Si je reviens, mon amour, le bonheur va chanter…
Besame, besame mucho,
Et ma chanson n’aura plus qu’un seul mot: aimer…

Sau khi đất nước bị chia cắt, tới đầu thập niên 1960 tại miền Nam Việt Nam, có thêm một bản Besame Mucho lời Pháp khác do Dalida thu đĩa. Mặc dù lúc đó Dalida đang là đệ nhất nữ danh ca của Pháp, nhưng vì lời hát mới có nội dung hoàn toàn… mới lạ, và vì Dalida hát theo một nhịp khá nhanh, cho nên hầu như mọi người chỉ nghe chứ không mấy ai hát.

Tới giữa thập niên 1960, cùng với ảnh hưởng ngày càng mạnh của nền văn học, nghệ thuật Mỹ tại miền Nam Việt Nam, bản Besame Mucho lời Tây-ban-nha và lời Anh qua tiếng hát của nữ danh ca Mỹ gốc Ý Connie Francis, đã làm mưa gió trên làn sóng điện các đài phát thanh, đặc biệt chương trình “Nhạc ngoại quốc yêu cầu”.

Cuối thập niên 1960 đầu thập niên 1970, trong phong trào “Việt hóa” các khúc ngọai quốc được ưa chuộng, nhạc sĩ Y Vân đã đặt lời Việt cho bản Besame Mucho với tựa đề Đời như giấc mơ, được mở đầu như sau:

Em em ơi, đời là một giấc mơ – đôi tay anh đôi môi em đôi tim yêu đương đang đón chờ – nhưng em ơi cớ sao em u sầu…

Đây là một trong tổng số khoảng 20 ca khúc ngoại quốc do Y Vân đặt lời Việt, ngày ấy rất được cả người hát lẫn người nghe ưa chuộng, và đã được Duy Trác trình bày trong băng nhạc Mây Hồng 4.

Rất tiếc sau này tại hải ngoại, hình như không có ca sĩ nào hát lại Besame Mucho lời Việt của Y Vân, trong khi bản do Duy Trác hát trong băng nhạc Mây Hồng 4 được phổ biến trên Internet thì chất lượng âm thanh lại quá kém, hầu như không thể nhận ra đây là tiếng hát của Duy Trác thuở nào.

Cho nên, nếu muốn thưởng thức Besame Mucho lời Việt, người ta không có lựa chọn nào khác ngoài bản do Trường Kỳ đặt lời với tựa “Yêu nhau đi”, được Minh Xuân trình bày theo thể điệu Cha-cha-cha.

Yêu nhau đi, đời có nghĩa chi
Yêu nhau đi ta lo chi cho đôi mi thêm phai úa màu..
Ta yêu nhau… cớ sao em âu sầu?
Phút giây này có bao giờ
Đến với đời ta hai lần đâu…
Nơi đây đêm nay ta cùng vui say sưa
Trong niềm hoan ca hòa ngàn câu ân ái
Yêu nhau đi em trong triền miên bao la
Trong hồn nhiên say trong đắm đuối ngất ngây…
Yêu nhau đi, mình không nên tiếc chi
Trao nhau đi muôn môi hôn bao đam mê trong say đắm này
Ta yêu nhau… có trăng sao trên trời
Chiếu muôn ngàn ánh soi tình
Chúng ta bừng như sắc hồng…

(Hoài Nam)

truongky1

Hồi ký Nam Lộc: Trường Kỳ – Rong chơi cuối trời quên lãng

(Nam Lộc – nhân ngày giỗ bạn tôi)

Khó tìm câu nào thích hợp hơn để diễn tả cuộc đời phiêu bồng của Trường Kỳ bằng tên một ca khúc mà nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã sáng tác, hôm nay tôi xin phép được mượn để dùng làm tựa đề cho bài viết này.

Quả đúng như vậy, chàng lãng tử của nhạc trẻ Việt Nam, Trường Kỳ, người thích phiêu du đây đó cho đến cuối cuộc đời, nhưng lại là một người chồng chung thủy, một người cha gương mẫu và một người bạn chí tình.

Bìa sách Trường Kỳ - 'Một Thời Nhạc Trẻ' Nam Lộc & Trường Kỳ - 1974.
Bìa sách Trường Kỳ – ‘Một Thời Nhạc Trẻ’ Nam Lộc & Trường Kỳ – 1974.

truongky2

Kỳ thích sống đời phiêu bạt kể từ khi còn trẻ, cho nên chưa đầy 20 tuổi chàng đã thuyết phục được ông bố nghiêm khắc để dọn ra ở riêng theo tiếng gọi của “ông bầu” Jo Marcel. Kể từ đó chàng tha hồ để tóc dài, hút thuốc lá, hoạt động nhạc trẻ, tổ chức “bùm” và biến đổi từ chàng sinh viên hiền lành để trở thành một ông “Vua Hippy” chính cống “Bà Cả Đọi”!

truongly3

truongly4

Sinh ngày 29 tháng 3 năm 1946 , trong suốt 63 năm cuộc đời có thể nói rằng “ông vua không ngai” của nền nhạc trẻ VN chỉ biết cười chứ chưa bao giờ khóc, kể cả khi người mẹ sinh ra Kỳ bỏ ra đi lúc anh còn quá nhỏ để biết thế nào là oán trách, khổ đau! Trông tướng tá có vẻ “dữ dằn”, nhưng ai quen biết Trường Kỳ cũng đều công nhận Kỳ là người tính nết hiền lành, thật thà, có lẽ vì vậy cho nên anh có rất nhiều bạn thân và hầu như ai cũng quý mến, chiều chuộng Kỳ. Nhiều bạn đến nỗi mà trong tập hồi ký “Một Thời Nhạc Trẻ” gồm tổng cộng 384 trang, thì mãi tới trang số 299 tên của tôi mới được Kỳ nhắc đến, mặc dù tôi là một trong số những người được xem như thân thiết nhất với anh.

truongky5

Và có một điều ít ai biết được rằng, Kỳ chính là người đã “bẻ lái” và đưa tôi vào một khúc quanh quan trọng của cuộc đời! Thật vậy, mỗi khi có người tò mò hỏi, lý do nào đã đưa đẩy tôi vào con đường văn nghệ, thì tôi vẫn thường “ỡm ờ” trả lời, vì tôi yêu đàn, thích hát và “khoái” được xuất hiện trên sân khấu! Nhưng sự thật không phải như thế. Nguyên nhân chính đó là “ông Trường Kỳ”, và ông ấy cũng là “thủ phạm” đã dúi chiếc microphone vào tay rồi đẩy tôi lên sân khấu giới thiệu chương trình ca nhạc “Hippy À Gogo” một cách bất đắc dĩ hơn 40 năm về trước, và có ngờ đâu nó đã trở thành một ngã rẽ của số phận để rồi sau này tôi khoác cái nghiệp MC cùng cái “mác” nghệ sĩ vào người. Nam Lộc MC Đại Hội Nhạc Trẻ Taberd – 1973 Nam Lộc MC Video Hollywood Night – 1992 (với nữ ca sĩ Ngọc Lan) Nam Lộc & Leyna Nguyễn MC Asia DVD – 2007

Thật ra cả hai đứa chúng tôi đều đàn rất dở, hát không hay và kém cỏi về nhạc lý, nhưng lòng yêu văn nghệ thì khó ai sánh nổi! Yêu tha thiết và bằng cả sự chân thành. Hai đứa chúng tôi hợp nhau ở điểm đó và trở thành bạn tri kỷ từ hơn 4 thập niên qua, cùng nắm tay nhau đồng lòng phục vụ nghệ thuật một cách đứng đắn, trân trọng và không màng danh lợi. Chúng tôi đã trải qua những đêm thức trắng ngồi bàn bạc để tìm cách phát triển phong trào nhạc trẻ VN một cách mạnh mẽ, có ý nghĩa và hữu dụng. Đưa ra những kế hoạch hoạt động để chống lại sự kỳ thị và vi phạm nhân phẩm của các viên chức công lực ở VN ngày trước đối với giới nhạc trẻ như cắt tóc, rạch ống quần hay bắt giữ trái phép ngoài đường phố v..v… Phản đối xén tóc ngoài đường phố! Giới nhạc trẻ phản đối…! Tổ chức, khuyến khích cũng như kêu gọi các ban nhạc trẻ trình diễn và tham gia một cách vô vụ lợi vào các buổi đại hội nhạc trẻ để gây quỹ yểm trợ Cây Mùa Xuân Chiến Sĩ hoặc giúp đỡ cô nhi, quả phụ tử sĩ VNCH. Phát động phong trào “Việt Hóa Nhạc Trẻ” để kéo giới trẻ về nguồn, để họ biết trân quý và yêu mến tiếng Việt thay vì chỉ nghêu ngao ca những bài hát lời ngoại quốc. Thường xuyên viết những bài xã luận đăng tải trên báo chí đồng thời thực hiện các chương trình truyền thanh, truyền hình để phổ biến cùng chia sẻ với quần chúng cảm nghĩ và tư tưởng của những nghệ sĩ nhạc trẻ thể hiện qua các sáng tác hay phần trình diễn của họ… The Spotlight – Đại Hội Nhạc Trẻ Taberd The Soul Brothers – Đại Hội Nhạc Trẻ Thảo Cầm Viên The Enterprises – Đại Hội Nhạc Trẻ Tao Đàn Chúng tôi làm những công việc nói trên một cách hăng say và trong tinh thần tự nguyện. Hăng say quá đôi lúc tạo ra sự ngộ nhận và lòng đố kỵ từ một số người vốn ôm đầy mặc cảm trong đời của họ. Chính kinh nghiệm của những ngày còn trẻ đã làm cho tôi trưởng thành và cư xử một cách điềm tĩnh hơn mỗi khi gặp những chuyện tương tự xẩy ra trong cuộc đời.

truongky6

truongky7

truongky8

Tuy nhiên dù đã quen với thái độ và hành động tiêu cực của những thành phần vừa kể, nhưng mỗi lần có chuyện đó xẩy ra thì y như rằng người an ủi, khuyến khích và hỗ trợ tôi đầu tiên vẫn chính là ông bạn cố tri, Trường Kỳ. Có lẽ vì chúng tôi tin tưởng và hiểu nhau một cách sâu đậm. Cảm thông với nỗi buồn hay niềm trăn trở của nhau, có khi còn hơn cả những người thân trong gia đình. Không có một chuyện gì của Kỳ mà tôi không biết và ngược lại tôi không hề dấu Kỳ bất cứ điều gì, dù đó là những chuyện cá nhân, vui cũng như buồn! Trường Kỳ còn được xem như một thành viên trong gia đình, tất cả 10 anh chị em chúng tôi, người nào cũng thân thiết với Kỳ, ngay cả ông bà cụ thân sinh ra chúng tôi cũng thế.

Trước ngày Kỳ mất khoảng vài tháng, như một sự an bài của định mệnh, các anh chị em trong gia đình tôi tự nhiên nẩy ra ý định tổ chức một cuộc họp mặt để tiếp đón Kỳ thật là long trọng và đông đủ mọi người, kể cả một số bạn thân. Đêm đó tôi và Kỳ cùng ngủ lại ở nhà vợ chồng cô em út của chúng tôi. Nhưng có ngờ đâu đó lại chính là buổi tiệc vĩnh biệt người anh, người bạn thân quý nhất của gia đình chúng tôi. Buổi họp mặt cuối cùng với bạn hữu & gia đình Nam Lộc – 2008 Ôn lại thuở thiếu thời lúc vừa quen biết nhau, tôi còn nhớ là vào khoảng Tết Mậu Thân 1968, ngay sau cuộc tổng tấn công của Việt Cộng vào thành phố Sàigòn. Thật ra lúc đó qua những sinh hoạt văn nghệ ở đại học, tôi thường giao du với các anh Đỗ Ngọc Yến, Nguyễn Hữu Đống, Miên Đức Thắng, Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, Từ Công Phụng, Từ Dung v..v…

truongky9

truongky10

truongky11

Chính tôi là người thành lập ra Quán Gió nằm trên đường Võ Tánh Sàigòn để thay thế cho những buổi trình diễn văn nghệ học đường đã phải ngưng trệ khi Quán Văn bị đóng cửa. Rất đông đảo nghệ sĩ thuộc nhóm du ca hoặc tình ca nhạc Việt vẫn thường trình diễn ở địa điểm mà tôi tổ chức như Lê Uyên & Phương, Khánh Ly, Trịnh Công Sơn, Từ Dung, Từ Công Phụng, Miên Đức Thắng, Đoàn Chính, Bùi Thiện v..v… Và có một điều cũng ít ai biết rằng tôi chính là người đã thực hiện những cuốn băng nhạc Tình Khúc Trịnh Công Sơn hay Ca Khúc Da Vàng đầu tiên với tiếng hát Khánh Ly thuở đó.

truongky12

truongky13

truongky14

Tuy bận rộn với các sinh hoạt vừa kể, nhưng tôi vẫn để ý, theo dõi và có cảm tình với nhóm nhạc trẻ của Trường Kỳ, nhất là khi được nghe anh Jo Marcel trình bầy những bản nhạc tiền chiền như Chiều hoặc Mộng Dưới Hoa với lối hòa âm thật trẻ trung và mới lạ của Đức Huy cùng ban nhạc The Strawberry Four. Ái mộ, nhưng tôi lại không quen biết một người nào trong giới nhạc trẻ, dù ngày trước đã từng học chung với Đức Huy và Paolo ở Chu Văn An. Trường Kỳ, Billy Shane, Tiến Chỉnh, Đức Huy & The Spotlights – Da Nang,1967 The Strawberry Four Tôi cảm thấy họ là những người trẻ, có tài nhưng nếu chỉ trình diễn hạn chế quanh quẩn trong các Club của quân đội Mỹ, hay những vũ trường hoặc phòng trà nhỏ ở Sàigòn thì thật là uổng phí tài nghệ và thiệt thòi cho người thưởng ngoạn.

Với niềm tự tin vào năng khiếu tổ chức của mình, đồng thời với tấm lòng vô tư và bất vụ lợi, một ngày đẹp trời tôi quyết đi tìm gặp Trường Kỳ để chia sẻ những cảm nghĩ của mình, cùng đề nghị các dự án hoạt động hầu phát triển sinh hoạt nhạc trẻ trong tương lai. Thoạt tiên Kỳ có vẻ e dè và không tin tưởng lắm, nhưng sau một vài lần đến thăm tôi tại cơ sở hoạt động mới là Hầm Gió (cũng nằm trên đường Võ Tánh), đồng thời tham dự một số những buổi sinh hoạt của các nghệ sĩ đàn anh như Phạm Duy, Tạ Tỵ, Thế Uyên, Hà Huyền Chi v..v.. tại Hầm Gió, thì Kỳ bắt đầu tỏ vẻ “thán phục tài tổ chức” và giao tế của tôi, và cũng từ đó Trường Kỳ đã đưa tôi vào một ngã rẽ đầy ngạc nhiên và thú vị trong cuộc đời! Nam Lộc & Phạm Duy Nam Lộc & Khánh Ly Bắt đầu bằng những buổi Hippy À Gogo mà Kỳ tổ chức hàng tuần ở phòng trà Jo Marcel rồi đến Queen Bee và sau đó là Ritz.

truongky15

truongky16

truongky17

Chủ Nhật nào tôi cũng có mặt để giúp Kỳ, từ ý kiến đến tuyển chọn, tiếp đón, sắp đặt ban nhạc và sau cùng là giới thiệu chương trình một cách “bất đắc dĩ” để tạm thay thế Trường Kỳ trong một buổi chiều bạn ta say túy lúy (có lẽ vì thất tình?)! Nhưng cũng kể từ đó “MC Nam Lộc” ra đời, mà không thể ngờ tôi đã ôm cái nghiệp đó cho đến ngày hôm nay! Và trong số những lần được điều khiển các chương trình quan trọng trong đời, tôi rất hãnh diện kể rằng 3 trong số những lần tôi nhớ mãi đó là làm MC cho đám cưới Trường Kỳ và Thu Huyền ở VN, MC cho đám cưới Tú Uyên (đứa con gái duy nhất của vợ chồng Kỳ) ở Canada và MC đám… tang Trường Kỳ ở thành phố Montréal nơi bạn mình đã chọn làm quê hương thứ hai vào cuối năm 1980 sau khi vượt biển đến Nhật Bản. MC đám cưới Trường Kỳ & Thu Huyền, MC đám cưới Tú Uyên, “MC” tang lễ Trường Kỳ.

Nhắc đến thời gian đó tôi vẫn ân hận mãi cho đến bây giờ. Qua vai trò và công việc làm, tôi đã giúp hàng trăm ngàn người tỵ nạn đến Mỹ định cư, nhưng lại không bảo trợ được người bạn thân nhất của mình sang sống ở Hoa Kỳ. Mặc dù mỗi khi nhắc đến chuyện này, Kỳ vẫn thường an ủi tôi và nói, lỗi đó ở anh, vì Kỳ muốn đi Canada sớm để bảo lãnh vợ con nên không đủ kiên nhẫn chờ phái đoàn Mỹ xét đơn. Quả thật, Thu Huyền và cháu Bi (Tú Uyên) đã đoàn tụ với Kỳ rất sớm, chỉ trong vòng 2 năm trời gia đình đã tái hợp và họ sống thật hạnh phúc cho đến ngày Kỳ giã từ trần thế. Trường Kỳ dậy Anh ngữ ở Nhật Bản Trường Kỳ đoàn tụ gia đình ở Canada Và dù Kỳ xem tôi như bạn, nhưng Thu Huyền lại đối với tôi như một người em gái. Tôi quen hai chị em Huyền, Hòa trước và chính tôi đã giới thiệu Huyền cho Kỳ. nhân một buổi thu hình chương trình nhạc trẻ do tôi và Kỳ thực hiện trên đài truyền hình số 9. Và có ngờ đâu “phút đầu gặp em, tinh tú quay cuồng”!

Ai ai cũng lấy làm ngạc nhiên, một người giao thiệp rộng rãi, quen biết rất nhiều bạn gái và đang “cặp” với 3, 4 cô bồ một lúc như ông Vua Nhạc Trẻ kiêm Vua Hippy Trường Kỳ mà bỗng dưng lại quên đi tất cả để ngã vào vòng tay một cô nữ sinh nhu mì, hiền hậu chẳng biết nhẩy đầm hay hát hò nhạc trẻ là cái quái gì! Và Thu Huyền vẫn thường nói với tôi, “đúng là cái số anh nhỉ”! Nhưng đôi lúc có lẽ quá thương nhớ chồng nên tự mâu thuẫn và Huyền nhất định không chịu tin số kiếp của Kỳ lại ngắn ngủi như thế, và cứ trách thầm chồng là nếu anh ấy chịu khó giữ gìn sức khoẻ và đi đâu cũng có em bên cạnh săn sóc thì đâu xẩy ra nông nỗi này! Ý nghĩ đó đủ nói lên tình yêu mãnh liệt của một người vợ dành cho chồng. Trường Kỳ và các bạn gái trong Teenager’s Club Trường Kỳ & Thu Huyền “Phút đầu gặp em …1973”

Mặc dù ít có dịp gặp, nhưng Thu Huyền và vợ con chúng tôi rất quý mến nhau, luôn theo dõi, thăm hỏi về đời sống và sinh hoạt gia đình hay học vấn của các cháu. Tôi còn nhớ có lần tôi và Kỳ ngồi uống bia, lắng nghe hai bà vợ chia sẻ tâm tình mà bọn tôi cứ muốn bò lăn ra cười với những ý tưởng ngộ nghĩnh mà chúng tôi không bao giờ nghĩ đến, nhất là khi Thu Huyền và Ngọc Lan (vợ tôi) tìm hiểu không biết vì sao mà hai đứa chúng tôi thân nhau: Kỳ thì mập và thấp, tôi thì gầy và cao. Kỳ da ngăm đen, tôi trắng trẻo hơn một chút. Kỳ nhìn rất “hippy choai choai”, còn tôi (theo lời Kỳ) thì dáng vẻ rất “tiền chiến”. Kỳ theo đạo Công Giáo, còn tôi là Phật tử thuần thành, Kỳ ăn nói, đi đứng chậm chạp, tôi nhanh nhẩu và (cũng theo lời TK) “xí xọn” hơn!

Tuy nhiên hai đứa chúng tôi cùng giống nhau một điểm là lấy hai bà vợ hoàn toàn khác biệt với chồng. Thu Huyền chẳng “hippy, yé yé” tí nào.

truongky18

Còn vợ tôi thì không có một chút máu văn nghệ trong người. Hầu như chẳng bao giờ bà xã tôi có mặt ở những chương trình ca nhạc mà tôi tham dự, tổ chức hoặc làm MC. Nhất là những khi lưu diễn, tôi thường đi có một mình, thậm chí nhiều anh chị em nghệ sĩ tưởng tôi vẫn còn “độc thân vui tính”! Gia đình Trường Kỳ & Nam Lộc – Los Angeles, 1994 NamLộc & gia đình TrườngKỳ – Montreal, 2007 “Thằng Mập & Thằng Ốm” với Thái Hiền & Tuyết Dung – 1974 Cũng theo tinh thần và nội dung của cuộc mạn đàm có mầu sắc “tố khổ” giữa hai “phu nhân” TK & NL thì tuy Kỳ và tôi có nhiều điểm khác nhau, nhưng nói về tật xấu thì hoàn toàn giống nhau.

Cả hai “ông” đều thích ăn nhậu, uống bia và hút thuốc lá. Ăn phở thì thích tái gầu, rồi lại còn đòi thêm hành trần, nước béo chưa kể một tô “nước tiết”! Đều đều “đớp hít” chả chìa, rựa mận, lòng lợn, tiết canh… nghe không đã thấy phát bịnh rồi (lời hai bà)! À chưa hết ngoài ra hai thằng còn mang thêm cái tật “dại gái” và không ham tiền nữa chứ. Theo tôi cái tội “dại gái” thì hơi oan chứ cái tật không ham tiền có lẽ đúng! Quả thật như vậy, cả hai đứa chúng tôi tuy không chê tiền, nhưng không bao giờ chịu lụy vì tiền. Không ai có thể mua chuộc hoặc bỏ tiền để bắt chúng tôi làm những điều trái với lương tâm và đạo đức.

Có lẽ vì thế mà cả hai đứa cùng nghèo. Càng nghèo lại càng thương vợ, thương con vì có hai ông bố kiêm hai ông chồng vừa gàn, lại vừa “ham vui”! Nhưng có lẽ nhờ vậy mà “tổ đãi”. Ngày còn ở VN, cũng vì ham vui cho nên Trường Kỳ và tôi thường mượn phòng trà của anh Jo Marcel hay chị Khánh Ly để tổ chức các chương trình nhạc trẻ vào mỗi chiều Thứ Bẩy hoặc Chủ Nhật lấy tên là Hippy À Gogo hay Soul Party, mục đích là để có nơi hò hét, biểu diễn tài nghệ, sau đó là tạo địa điểm hẹn hò cho “nam thanh, nữ tú”! Rồi thì làm phim, vừa viết chuyện, vừa phân cảnh, vừa đạo diễn, vừa … sản xuất! Nhưng có ngờ đâu với sự hưởng ứng quá đông đảo và nồng nhiệt của giới trẻ, chúng tôi trở thành “đại gia”, tiền bạc rủng rỉnh, mua xe hơi, nhà “trệt”! và tiêu sài thả cửa! Nam Lộc & Trường Kỳ lái “xế hộp”!

Chiếu ra mắt phim Vết Chân Hoang tại rạp Eden Nam Lộc, Đan Thành & Minh Lý đóng phim “Thế Giới Nhạc Trẻ” Nam Lộc, Trường Kỳ và cameraman Ngọc Tùng in action Tuy nhiên vào thời đó và vào tuổi đó chúng tôi đã biết định nghĩa hai chữ Cho và Nhận mà người Mỹ thường gọi là “Give and Take”. Nhận được ân sủng của Thượng Đế, chúng tôi nghĩ đến việc “cho” hay nói đúng hơn là chia sẻ và đóng góp lại cho đời. Từ đó những chương trình đại hội nhạc trẻ ngoài trời được thành hình, lúc thì để gây quỹ cứu trợ nạn nhân thiên tai, khi thì giúp đỡ đồng bào bị hỏa hoạn. Nhưng đa số đều dành cho cây Mùa Xuân Chiến Sĩ và trợ giúp Cô Nhi Quả Phụ Tử Sĩ VNCH.

Một trong những yếu tố rất quan trọng mà tôi và Trường Kỳ vẫn hãnh diện cho đến ngày hôm nay là chúng tôi không bao giờ quản trị về tiền bạc, chuyện này để người khác lo. Khi còn ở VN thì do các sĩ quan hành chánh, tài chánh thuộc Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị phụ trách, sang Hoa Kỳ thì tôi luôn đề nghị, hoặc giao cho Hội Đồng Liên Tôn hay các tổ chức khác như Giới Trẻ Công Giáo, Tổng Hội Sinh Viên, Liên Hội Cựu Chiến Sĩ hoặc Hội HO Cứu Trợ Thương Phế Binh v..v.. đảm nhiệm, vì thế như đã nói ở phần trên, mỗi khi nghe được những lời đồn đãi nhảm nhí hay ác ý thì chúng tôi rất là bình tĩnh và tiên đoán rằng những kẻ phao tin hay người loan tin một cách bậy bạ, cẩu thả, không kiểm chứng, thế nào cũng bị dư luận chê cười, và điều này đến bây giờ vẫn còn rất đúng.

ĐNH Xây Dựng Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ tại Westminster Nam Lộc & Dương Nguyệt Ánh – ĐNH gây qũy giúp TPB/VNCH Trao tiền cho Uỷ Ban Xây Dựng Tượng Đài Một trong những điều đặc biệt khó giải thích trong mối liên hệ và tình bạn giữa hai đứa chúng tôi là luôn luôn gọi nhau bằng Ông và Tôi, chứ không dùng chữ Mày, Tao mặc dù tôi vẫn thân mật mày tao chi tớ với hầu hết những người bạn mà Kỳ giới thiệu cho tôi như Tùng Giang, Đức Huy, Tiến Chỉnh, Chu Văn Hải, Trần Đình Thục, Đan Thành, Công Thành, Minh Phúc v..v…

Có lẽ giữa Kỳ và tôi còn ngấm ngầm một thứ tình huynh đệ, hay phảng phất mối liên hệ như anh em trong gia đình. Đôi khi ngẫm nghĩ lại, tôi thấy cũng lạ, khi nói đến phụ nữ thì hai đứa chúng tôi đều cùng một “gout”, đều thích một mẫu người, từ tính nết cho đến vẻ đẹp, ấy vậy mà chưa bao giờ “đụng đào” của nhau. Cô nào Kỳ cặp là của Kỳ, cô nào tôi thích là của tôi, chưa bao giờ trùng hợp, mặc dù nhiều khi chúng tôi gặp gỡ các cô bạn gái cùng một lúc, cùng một hoàn cảnh hay cùng một môi trường, nhưng không! nhất định là “hồn ai nấy giữ”, “đào ai nấy …ôm”, ngoại trừ một người duy nhất mà chúng tôi vẫn “cặp kè” đi nhậu chung hầu như mỗi ngày khi còn ở VN, đó là nữ nghệ sĩ Tú Trinh. Trường Kỳ, Nam Lộc & Tùng Giang với các bạn gái Nam Lộc & Trường Kỳ tuyển lựa tài tử phim Vết Chân Hoang Nam Lôc với MCs Thùy Dương & Bảo Châu …

truongky19

Tuy nhiên, dù giao thiệp, tiếp xúc và sinh hoạt gần gũi với các nghệ sĩ, nhưng Trường Kỳ và tôi chưa bao giờ “date” với một nữ ca sĩ nào, dù các cô đều là những thiếu nữ trẻ đẹp và hấp dẫn. Chúng tôi thường đi lưu diễn chung hoặc gặp gỡ nhiều nghệ sĩ mỗi buổi tối ở các phòng trà ca nhạc, nhưng luôn xem họ như anh chị em trong cùng một gia đình, thân thiết và quý mến nhau. Ngay cả sau khi lập gia đình, Kỳ lại càng gần gũi hơn với các bạn nghệ sĩ không phân biệt tuổi tác. Gần như hầu hết ca sĩ nào đến trình diễn tại Montréal, Canada đều ở lại nhà với Trường Kỳ và Thu Huyền ít nhất là một đêm và nằm ngủ trên chiếc “giường nghệ sĩ” được kê trong căn phòng xinh xắn dành riêng để đón tiếp bạn bè hay khách phương xa đến thăm. Đặc biệt là tất cả mọi người đều ký tên trên thành giường để lưu lại một chút kỷ niệm, từ Ngọc Lan, Sĩ Phú, Billy Shane, Đức Huy, Hà Huyền Chi, cho đến Diễm Liên, Thế Sơn, Lưu Bích, Diệu Hương v..v.., và tôi là một trong số những người khách muộn màng! Vì mãi đến đầu năm 1996 tôi mới có dịp sang thăm tệ xá của bạn mình. Lý do không phải vì tôi lười hoặc không nhớ vợ chồng Kỳ, mà thật sự là vì Kỳ thường qua Mỹ để vừa đi làm việc, vừa thăm viếng anh chị em nghệ sĩ chúng tôi ở HK.

Nam Lộc thăm Trường Kỳ tại Montreal, 1996.
Nam Lộc thăm Trường Kỳ tại Montreal, 1996.

Sau chuyến Mỹ du lần đầu tiên năm 1982 trở đi, Kỳ rất thích nước Mỹ, nói đúng hơn là rất thích sinh hoạt của cộng đồng người Việt ở Mỹ, hoặc nói trắng ra là vì bạn ta rất mê đồ nhậu của người Việt tại Little Sàigòn! cộng thêm yếu tố là có mấy ông bạn rất thân. Mà Kỳ còn có thêm một đặc tính nữa là rất ngại làm phiền người khác, thế nhưng đối với những người bạn thân, hay chiều chuộng và thương mến thì Kỳ “không ngại” làm phiền và vòi vĩnh một cách tối đa! Thích ở đâu thì ở, thích ăn gì thì…đòi, thích chơi cái gì thì…kiếm. Kỳ sắp đặt lịch trình “lưu diễn” một cách rất khéo léo, gọn gàng, tiện nghi cho bạn bè và “tươm tất”…cho mình!

Nguyễn Long, Nam Lộc, Tùng Giang và bạn hữu tiếp đón Trường Kỳ thăm Mỹ Quốc lần đầu tiên - Orange County, 1982.
Nguyễn Long, Nam Lộc, Tùng Giang và bạn hữu tiếp đón Trường Kỳ thăm Mỹ Quốc lần đầu tiên – Orange County, 1982.

Anh Jo Marcel vẫn thường nói với tôi: Hình như thằng Kỳ nó có số làm “Vua”, bởi vì đi đâu hắn cũng được mọi người tiếp đón một cách nồng hậu và trân trọng! Kỳ có bạn ở khắp nơi trên thế giới, thuộc đủ mọi thành phần và gồm nhiều lứa tuổi khác nhau, nam cũng như nữ. Mỗi lần Kỳ ghé California thì bạn bè đều đưa ra sẵn một dự trình cùng “thời khoá biểu” thăm viếng của chàng. Hôm nay ở tư gia người nào, mai ngụ tại nhà của ai, mốt sẽ làm gì và đi đâu, ai sẽ đưa, người nào sẽ đón v..v… Chưa hết, sáng Kỳ muốn điểm tâm ở tiệm nào, ăn trưa tại đâu, món gì, còn buổi chiều thì nhậu ở quán nào, dĩ nhiên phải là chỗ nổi tiếng với những món khoái khẩu của “cậu Kỳ”! Kỳ là người rất có “tinh thần ăn uống”, thậm chí có cả Thẻ Hội Viên của Câu Lạc Bộ Ẩm Thực Unesco, mà chúng tôi vẫn gọi đùa là “license ăn & nhậu around the world”. Kỳ sành ăn uống đến nỗi cháu Bi (con gái Kỳ) qua một bài viết cũng đăng trong tuyển tập này diễn tả: Bố cháu nói, trong số 12 con giáp, bố cháu “sơi” hết 11 con, chỉ trừ con Rồng!

Tuy bề ngoài trông có vẻ lù đù, chậm chạm, nhưng Kỳ là người rất thông minh, có nhiều sáng kiến và một bộ óc minh mẫn, lanh lợi. Có thể nói nếu không có Trường Kỳ thì không có tờ báo Hồng ở VN ngày trước do Trịnh Quan làm chủ, không có tuần báo Chào ở Mỹ của Tùng Giang hay báo Trẻ của Kỳ Phát ở California hoặc các ấn bản do nhiều người thực hiện tại khắp các tiểu bang HK hiện nay. Không có Trường Kỳ thì không có những buổi Đại Hội Nhạc Trẻ quy tụ hàng chục ngàn người ở VN trước năm 1975 hay sau này tại Hoa Kỳ. Tôi còn nhớ vào mùa hè 1985, cơ quan USCC của chúng tôi đã phải triệu ông Vua Nhạc Trẻ từ Canada sang để tổ chức một buổi ĐHNT tại thành phố Long Beach hầu gây quỹ định cư người tỵ nạn thuở đó. Đây là buổi ĐHNT đầu tiên và cũng được xem là duy nhất tổ chức ở hải ngoại sau 1975, và cũng vì thiếu sự hướng dẫn hoặc tham dự của Trường Kỳ cho nên đến nay vẫn chưa có hay không còn một buổi ĐHNT đúng nghĩa nào nữa. Nhưng bên cạnh đó thì Kỳ đã cố vấn cho rất nhiều chương trình và các tổ chức khác sau này như hội Tết Cộng Đồng, gây quỹ trợ giúp Thương Phế Binh VNCH, hoặc các buổi đại hội tôn giáo, họp mặt giới trẻ v..v…

Nhưng theo tôi, đóng góp lớn lao và đáng kể nhất của Trường Kỳ chính là những công trình sưu tầm cùng các tác phẩm văn học, nghệ thuật mà anh đã âm thầm và khổ công thực hiện, hoặc qua hình thức tuyển tập, hoặc qua hình ảnh hay các chương trình phát thanh v..v… Tất cả những tài liệu trên có thể được xem như những sử liệu đáng quý để lại cho đời và cho thế hệ trẻ sau này mỗi khi các em muốn tìm hiểu về các sinh hoạt nghệ thuật của thời VNCH trước năm 1975 hay của người Việt tại hải ngoại. Đối với Trường Kỳ khi vui chơi hoặc ăn nhậu thì rất là thả giàn mà anh thường diễn tả là “líp baga”, thế nhưng khi bắt tay vào làm một công việc gì thì chàng vô cùng chăm chỉ và đứng đắn. Chỗ Kỳ ngồi làm việc được trang bị thật chu đáo và ngăn nắp, có đầy đủ “đồ nghề”, từ hệ thống computer đến video, audio equipments, máy chụp ảnh, thu hình, scanner v..v… Nói tóm lại Kỳ có thể ngồi nhà, nhưng vẫn liên lạc được với tất cả mọi người hay bất cứ nơi nào chàng muốn. Cũng chính vì thế mà anh đã liên tục thực hiện được hàng ngàn cuộc phỏng vấn nghệ sĩ VN ở khắp nơi trên thế giới mà khán thính giả yêu nhạc đã được nghe hay đọc trên các chương trình phát thanh VOA, BBC, RFI, hoặc các đài radio hay báo chí địa phương, qua Internet, hay trên các tuyển tập nghệ sĩ do anh thực hiện mà mỗi lần phát hành đều được chiếu cố một cách nồng nhiệt, hầu hết đều đã “sold out”. Hiện có rất nhiều người đề nghị chị Trường Kỳ hay con cháu của anh tái bản các tác phẩm văn nghệ hữu ích và giá trị vừa kể để cho nhiều người có dịp được thưởng thức hoặc giữ làm tài liệu.

Một số tác phẩm Trường Kỳ để lại cho đời.
Một số tác phẩm Trường Kỳ để lại cho đời.

Là người có máu văn nghệ và hoạt động khá đa dạng trong lãnh vực này, vì thế Trường Kỳ có nhiều “chức vụ” và biệt danh được người đời gán cho anh. Nào là “Vua Nhạc Trẻ”, “Vua Hippy”, nào là nhà văn, nhà báo, nào là nhạc sĩ, nào là nhà tổ chức và đôi khi còn được gọi là “ông bầu”! Nhưng có lẽ vai trò đúng nhất, thích hợp nhất mà Trường Kỳ cũng hài lòng nhất và tự xem như nghề chính của mình, đó là danh xưng “Ký Giả Trường Kỳ”. Quả đúng như vậy, mặc dù làm rất nhiều việc liên quan đến sấn khấu, nghệ thuật, văn chương, ca nhạc, điện ảnh, truyền thanh, truyền hình v..v.., nhưng tất cả đều bắt nguồn từ tài viết lách của anh, từ các bài phỏng vấn, phóng sự tường trình, ký sự, truyện ngắn, truyện dài hay truyện phim v..v.. được ký dưới nhiều bút hiệu khác nhau và được phổ biến một cách rộng rãi ở khắp nơi trên thế giới, kể cả tại VN. Và nếu nhận xét như vậy thì có thể nói Trường Kỳ là một ký giả đã sống đúng nghĩa với câu “Sinh Nghề, Tử Nghiệp”.

Kỳ chính thức bước vào lãnh vực báo chí từ năm 1963, khi mới vừa 17 tuổi bắt đầu bằng một công việc tài tử, phụ trách “Trang Teenager’s” với bút hiệu Johnny Kỳ trên tuần báo Kịch Ảnh rất nổi tiếng thời đó của đạo diễn kiêm chủ nhiệm Quốc Phong. Với sự đáp ứng nồng nhiệt của độc giả nói chung và giới trẻ nói riêng, chẳng bao lâu sau đó vào năm 1964, Kỳ đã được ông Quốc Phong mời cộng tác một cách chính thức và phụ trách tiết mục “Sài Gòn Bão Nhạc” dưới tên Trường Kỳ và được trả tiền nhuận bút đầy đủ như một ký giả chuyên nghiệp. Mỗi khi nhắc đến chuyện này, Kỳ vẫn lấy làm hãnh diện và khoe rằng, các đàn anh “đồng nghiệp”, cùng làm chung một tòa soạn với Kỳ thuở đó đều là những cây cổ thụ của làng văn, làng báo VN như Hoàng Hải Thủy, Mai Thảo, Viên Linh v..v.., mặc dù lúc đó ai cũng biết Kỳ chỉ là một ký giả hạng “tép riu”, nhưng hạng gì thì hạng, anh cũng đã trở thành một ký giả “nhà nghề”. Và đó cũng là cái nghề chính đã nuôi Kỳ cho đến ngày nhắm mắt.

Trường Kỳ bắt đầu nghề cầm bút - Báo Kịch Ảnh, 1964.
Trường Kỳ bắt đầu nghề cầm bút – Báo Kịch Ảnh, 1964.
Chương trình “Nghệ Sĩ & Đời Sống” trên đài VOA.
Chương trình “Nghệ Sĩ & Đời Sống” trên đài VOA.

Thật sự Kỳ có thể vẫn còn hiện diện trên cõi đời này, nếu không vì lương tâm nghề nghiệp. Khởi đi từ ngày Thứ Sáu định mệnh 20 tháng 3, 2009, Kỳ nhận lời bay từ Montréal xuống Toronto để tham dự buổi ca nhạc ra mắt CD của một giọng hát trẻ, rất trẻ nên được gọi là Bé Tường Vi, học trò của nhạc sĩ Nguyễn Đức, trưởng ban Việt Nhi ngày trước, và cũng là người đã đào tạo ra hàng chục ca sĩ tên tuổi của nền âm nhạc VN. Lúc chuẩn bị lên đường thì Kỳ cảm thấy khó chịu trong người và than với vợ là bị chóng mặt và huyết áp xuống thấp, sau đó anh đành phải hủy bỏ chuyến đi. Quyết định này không biết có làm cho Kỳ mang “mặc cảm tội lỗi” hay không, nhưng qua ngày hôm sau, sáng Thứ Bẩy 21 tháng 3, Kỳ nói với vợ là đã thấy bớt mệt và muốn đổi lại vé để bay đến Toronto. Thu Huyền vẫn lo lắng và cản chồng nên ở nhà để chị đưa đi khám bác sĩ. Huyền bảo, lâu lâu mới có một lần phải hủy bỏ chuyến đi làm phóng sự phỏng vấn, chắc không sao đâu, thế nào mọi người cũng thông cảm vì sức khỏe của anh. Kỳ trả lời vợ rằng: Em nói đúng, tuy nhiên nếu đây là buổi ra mắt của một ca sĩ nổi tiếng hoặc một người đã có tên tuổi thì anh sẽ ở nhà, nhưng khổ nỗi đêm nay là lần xuất hiện đầu tiên của cháu Tường Vi, một ca sĩ mới có 12 tuổi và vừa bước vào nghề, vì thế nếu anh không dự để viết bài tường thuật cũng như giới thiệu thì chắc nó buồn và thất vọng lắm! Một câu nói mà tôi nghĩ rằng chỉ có thể phát ra từ trái tim của những nhà báo chuyên nghiệp và có lương tâm.

Cũng xin nhắc lại một chút ở đây rằng Trường Kỳ bạn tôi là người mang chứng bệnh tiểu đường khá nặng. Mỗi ngày anh phải tự đo mức lượng đường trong cơ thể và tự chích Insulin vào người 3, 4 lần một ngày. Đi đâu cũng phải vác theo hộp “đồ nghề” thuốc thang, kim chích, máy đo v..v…

Và như đã nói ở trên, Kỳ rất ngại làm phiền người không thân, vì thế khi sau khi quyết định bay xuống Toronto và tham dự cũng như ghi nhận chi tiết buổi nhạc hội ra mắt CD của cháu ca sĩ Tường Vi, Kỳ tạm trú ở nhà người “bầu show” trẻ tên là Minh. Sáng hôm sau Chủ Nhật 22 tháng 3, 2009 Kỳ thấy mệt trở lại, ca sĩ Quốc Anh đến đón đi ăn sáng nhưng anh cứ lần lữa mãi. Thấy “ông thầy” có vẻ khó chịu bất thường, mặt tái xanh, vợ chồng người bầu show đề nghị gọi ambulance đưa anh vào bệnh viện, nhưng Kỳ nhất định không chịu và trấn an mọi người rằng không sao đâu, nằm nghỉ một tí là khỏe, nhưng tôi đoán chắc vì Kỳ sợ phiền! Bằng cớ là ngay sau đó, có lẽ không còn chịu nổi nữa, Kỳ bắt đầu ói mửa, chủ nhà phải gọi xe cấp cứu, thậm chí khi xe đến nơi Kỳ vẫn còn ngại ngùng không chịu nằm lên băng ca để họ khiêng đi, mà lại tự động bước ra ambulance, nhưng vừa đến cửa xe thì anh ngã quỵ xuống, nhân viên cứu thương vực Kỳ lên đưa anh ngay vào bệnh viện, nhưng quá trễ, Kỳ đã tắt thở giữa đường. Tôi được Quốc Anh gọi điện thoại “tường trình tại chỗ” mọi diễn biến từng phút, từng giây, vừa nghe, vừa đau lòng, vừa xót thương, lại vừa… tức bạn mình! Điều này đã được Thu Huyền xác nhận lại về sau rằng, nếu!!! Vâng, nếu hôm đó Kỳ đừng quá yêu nghề chịu khó nghỉ ở nhà, hoặc đừng ngần ngại trong việc gọi xe cứu thương từ sớm! Hoặc có vợ đi theo để chăm sóc và theo dõi sức khoẻ thì “chắc chắn hắn còn gặp tụi mình dài dài”, đó chính là lời nhận xét của một số bác sĩ y khoa, đồng thời cũng là bạn thân và biết rất rõ tình trạng bệnh lý của Kỳ.

Âu cũng là sự an bài của số mệnh, và nếu tin vào số mệnh thì có lẽ chúng ta cũng phải tin vào những điềm gở xẩy ra trước ngày Kỳ bỏ cuộc chơi! Nhất là khi Thu Huyền khoe tôi tấm ảnh hai vợ chồng vừa nghịch ngợm chụp cách ngày Kỳ mất chỉ 1 tháng trước đó là cảnh Kỳ đứng ở một sân ga xe lửa (giả vờ) vẫy tay chào từ giã vợ mình, phải chăng như một điều báo trước?

Trường Kỳ & Thu Huyền “vẫy tay, vẫy tay chào nhau...”!
Trường Kỳ & Thu Huyền “vẫy tay, vẫy tay chào nhau…”!

Chưa hết, Thu Huyền kể tiếp, buổi sáng Thứ Bẩy đưa chồng ra phi trường, trước khi lên máy bay, Kỳ còn dặn đi, dặn lại vợ là ngày mai giờ này nhớ đón anh nhé và sau đó trấn an Thu Huyền rằng “có lẽ đây là chuyến đi show ngắn nhất của anh phải không em”! Nhưng không ngờ nó đã trở thành chuyến đi dài nhất trong đời của ông Vua Nhạc Trẻ! Kỳ ra đi thật nhanh và thật bất ngờ, không biết đau đớn là gì. Nhanh đến nỗi ở trên cùng một tờ báo, trang bên phải thì đăng mẩu Phân Ưu do Kỳ đứng tên chia buồn một người quen vừa qua đời. Trang bên trái thì đăng Cáo Phó Trường Kỳ đã mất! Và bất ngờ là bởi vì Kỳ vẫn thường nói với Thu Huyền rằng theo lá số tử vi thì anh phải sống cho đến năm 90 tuổi, cho nên Kỳ bao quản mọi việc trong nhà, còn Huyền thì hoàn toàn dựa vào chồng. Từ cách sử dụng cell phone cho đến Internet, check email, xe cộ, bảo hiểm, thuế má v..v.., Kỳ đều làm hết cho vợ, vì thế sự ra đi của Kỳ đã để lại một sự trống vắng và hụt hẫng lớn lao cho Thu Huyền.

Hôm tang lễ, nghe Thu Huyền vừa thương, vừa khóc, vừa trách chồng mà tôi dù đang buồn não ruột nhưng cũng phải bật cười. Huyền nói, con người anh Kỳ làm cái gì cũng chậm. Ăn cũng chậm, nói cũng chậm, đi cũng chậm, vậy mà tại sao đối với cái chết thì anh lại nhanh hơn ai hết! Người thiếu phụ cô đơn nhiều khi cứ tưởng chồng mình vẫn còn đang rong chơi khắp bốn phương trời chưa trở lại mái nhà xưa, nhưng có ngờ đâu chàng đã hoàn tất xong một đời phiêu lãng, rồi quên cả đường về, như lời ca mà Hoàng Thi Thơ đã viết:

Ta đi lang thang quên ngày tháng, quên trần gian,
quên nhân tình đã quên mình.
Xin một sáng trong mùa đông, trên nệm êm lá vàng úa.
Không còn nhớ, không còn thương, ta nằm im chết bên đường!

Kỳ ơi, tôi nhớ ông!

(Nam Lộc – 22/03/2010)

oOOo

Bésame Mucho (Yêu Nhau Đi) – Ca sĩ Minh Xuân (lời Pháp & Việt):

 

Bésame Mucho (Yêu Nhau Đi) – Ca sĩ Ngọc Lan:

 

Bésame Mucho (Yêu Nhau Đi) – Ca sĩ Nini:

 

Bésame Mucho (Yêu Nhau Đi) – Ca sĩ Kiều Nga:

 

Bésame Mucho (Yêu Nhau Đi) – Ca sĩ Nguyên Khang (bắt đầu ở phút 6:20):

 

Bésame Mucho – Consuelo Velasquez (Original version):

 

Bésame Mucho – Ca sĩ Diane Krall:

 

Bésame Mucho – Ca sĩ Julie Zorrilla & Nhạc sĩ guitar cổ điển Manuel Molina:

 

Bésame Mucho – Ca sĩ Laura Engel & André Rieu & The Johann Strauss Orchestra:

 

Bésame Mucho – Ca sĩ Andrea Bocelli:

 

Bésame Mucho – Ca sĩ Cesaria Evora:

 

Bésame Mucho (Kiss Me Generously) – Ca sĩ Connie Francis:

 

Bésame Mucho (Kiss Me Generously) – Ca sĩ Elvis Presley:

 

Bésame Mucho (Kiss Me Generously) – Ca sĩ Dean Martin:

 

Bésame Mucho (Kiss Me Generously) – The Beatles:

 

Bésame Mucho (Embrasse Moi Beaucoup) – Ca sĩ Tino Rossi:

 

Bésame Mucho (Embrasse Moi Beaucoup) – Ca sĩ Dalida & Charles Aznavour:

 

Bésame Mucho (Embrasse Moi Beaucoup) – Ca sĩ Chantal Chamberland:

 

Bésame Mucho (Embrasse Moi Beaucoup) – Ca sĩ Marc Lavoine:

 

Bésame Mucho – Danh cầm guitar Arturo Fuerte:

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s