Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Thời kỳ Hiện Đại – “Tango Xanh” (“Blue Tango”) – Leroy Anderson

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Tango Xanh” (Blue Tango) của hai nhạc sĩ Leroy AndersonPhạm Duy.

Nhạc sĩ Leroy Anderson (/ləˈrɔɪ/ ~ lə-roy); (June 29, 1908 – May 18, 1975) là nhà soạn nhạc người Mỹ chuyên về những đoản khúc ngắn, hòa âm giao hưởng nhẹ nhàng cho các chương trình hòa nhạc, mà nhiều nhạc phẩm đã được trình bày do dàn nhạc “Boston Pops Orchestra” dưới sự điều khiển của nhạc trưởng Arthur Fiedler. Ông John Williams diễn tả về ông: “một đại sư phụ của thể loại nhạc giao hưởng nhẹ nhàng”.

Sinh ra ở thành phố Cambridge, tiểu bang Massachusetts trong gia đình cha mẹ là người Thụy Sĩ (Swedish), Leroy Anderson được học những bài học Piano đầu tiên do mẹ ông dạy, vì bà là một nhạc sĩ organ cho nhà thờ. Ông tiếp tục học thêm Piano ở New England Conservatory of Music.

Năm 1925 ông vào trường Harvard University, nơi ông học nhạc giao hưởng với Walter Spalding, đối chiếu với Edward Ballantine, canon và fugue with William C. Heilman, diều khiển dàn nhạc giao hưởng với Edward B. Hill & Walter Piston, soạn hòa âm với Walter Piston & hai hàng bass với Gaston Dufresne.

Ông cũng học đàn organ với Henry Gideon. Ông tốt nghiệp với bằng “Bachelor of Arts”, Magna Cum Laude năm 1929 và được bầu là Phi Beta Kappa. Trong chương trình Cao Học ở Harvard University Graduate School, ông học soạn hòa âm giao hưởng với Walter Piston & Georges Enescu và nhận bằng “Master of Arts in Music” năm 1930.

Nhạc sĩ Leroy Anderson.
Nhạc sĩ Leroy Anderson.

Năm 1951 ông sáng tác nhạc phẩm nổi tiếng đầu tiên, “Blue Tango”, đoạt giải Golden Disc và nằm vị trí No. 1 trên “Billboard Charts” (bảng xếp hạng toàn quốc).

Các tác phẩm giao hưởng thu âm của ông trong thập niên 50s được sản xuất trong studio đã thành công lớn. “Blue Tango” là nhạc phẩm hòa tấu thuần túy đầu tiên ghi âm và bán trên một triệu bản. Các tác phẩm khác nổi tiếng nhất của ông là “Sleigh Ride”“The Syncopated Clock”.

Vào tháng 2 năm 1951, WCBS-TV ở New York City chọn “Syncopated Clock” làm bản nhạc nền cho “The Late Show”, các phim ban đêm của WCBS (dùng bản ghi âm của Percy Faith). Mitchell Parish thêm từ vào “Syncopated Clock”, và về sau viết thêm lời cho các tác phẩm khác của ông, trong đó có “Sleigh Ride”, là một bản nhạc không hề có ý viết cho Christmas, mà là để diễn tả một cảnh tượng của mùa Đông. Ông khởi sự viết bài này trong một mùa nóng bức vào tháng 8 năm 1946.

Giàn nhạc “The Boston Pops” thu âm bản này và làm cho nó trở thành bản nhạc giao hưởng thuần túy nằm ở vị trí No. 1 trên bản “Billboard Pop Music” thời bấy giờ. Từ 1952 đến 1961, bản hòa âm giao hưởng của ông “Plink, Plank, Plunk!” đã được công ty truyền thông CBS sử dụng làm nền cho chương trình “I’ve Got A Secret” của họ.

Nhạc sĩ Leroy Anderson được chọn làm thành viên danh dự của “Gamma Omicron chapter of Phi Mu Alpha Sinfonia” ở Indiana State University năm 1969.

Ông qua đời vì bệnh ung thư năm 1975 ở thành phố Woodbury, bang Connecticut và được an táng tại đó.

anderson_Blue Tango

Nhạc phẩm “Blue Tango” (Nhạc sĩ Leroy Anderson)

Here am I with you in a world of blue
And we’re dancing to the tango we loved when first we met
While the music plays, we recall the days
When our love was a tune that we couldn’t soon forget

As I kiss your cheek, we don’t have to speak
The violins, like a choir, express the desire
We used to know not long ago
So just hold me tight in your arms tonight

anderson_Tango Bleu

“Le Tango Bleu” (Paroles françaises de Jacques Plante – bản tiếng Pháp của Jacques Plante)

Tout le bleu du ciel
Danse dans tes yeux
Tout le bleu pastel
D’un tango qui chante pour nous deux

Donne-moi ton cœur
Donne-moi ta vie
Revivons le bonheur
Du jour où je t’ai suivie

Je n’entends plus rien
Que ce chant là-bas
Est-ce le vent musicien
Ou mon cœur qui bat
Je suis si bien entre tes bras

Mais pourquoi songer
Mais pourquoi savoir
Que c’est un rêve léger
Flottant dans l’indigo du soir

Nhạc sĩ Phạm Duy.
Nhạc sĩ Phạm Duy.

Nhạc phẩm “Tango Xanh” (“Blue Tango” – bản tiếng Việt của nhạc sĩ Phạm Duy)

Bằng một vòng cánh tay
Bằng một kề sát vai
Bằng một nhịp bước vui
Dìu dắt nhau về cõi mê say suốt đời.

Bằng điệu nhạc ngất ngây
Bằng kỷ niệm khó phai
Bằng cuộc tình đêm phơi phới
Chúng ta ghi trong cõi tim này.

Bằng một nghìn cái hôn
Vào một làn tóc thơm
Lắng nghe tiếng đàn réo tình hoan
Đàn như nói cho ta
Lời nói yêu đương
Trầm bổng du dương
Thì đừng rời cánh tay
Thì ghì chặt lấy vai
Sẽ xin tiếng đàn đến nghìn nơi
Ngàn năm khắc sâu tình ta đẹp ngời.

Dưới đây mình có bài:

– Blue Tango (Tango Xanh), ANDERSON (trích)

Cùng với 7 clips tổng hợp nhạc phẩm “Tango Xanh” (“Blue Tango”) do các ca sĩ lừng danh trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Hoa Aechmea “Blue Tango”!
Hoa Aechmea “Blue Tango”!

Blue Tango (Tango Xanh), ANDERSON (trích)

(Hoài Nam)

Tới đây nói về bản Blue Tango (Tango Xanh) của tác giả Mỹ Leroy Andreson, thường được xem là bản Tango quốc tế, tức Tango hiện đại (không phải Tango Á-căn-đình) phổ biến nhất, hay nhất thế giới; đã được lấy để đặt tên cho một loài hoa mới: Aechmea “Blue Tango”!

Tuy nhiên trước khi viết về bản Blue Tango của Mỹ, thiết tưởng cũng nên có đôi hàng về thể điệu Tango Mỹ.

Trong bài kỳ trước, viết về bản Tango Á-căn-đình La Cumparsita, khi nhắc tới các thể điệu khiêu vũ Tango phổ biến, chúng tôi đã chỉ nói về Tango Á-căn-đình (Argentine Tango) và Tango quốc tế (Ballroom Tango, hoặc International Tango), còn Tango Mỹ (American Tango) chúng tôi cố tình đợi tới kỳ này, để giới thiệu cùng lúc với bản Blue Tango .

[Chú thích: Như đã viết trong kỳ trước “Tango quốc tế” chính là Tango Anh (English Tango) đã được chuẩn hoá vào đầu thập niên 1920, và được Liên đoàn Khiêu vũ Quốc tế chính thức nhìn nhận trong một hội nghị ở Luân Đôn. Tuy nhiên cho tới nay, không ít người Mỹ vẫn tiếp tục gọi “Tango quốc tế” là “Tango Anh” để phân biệt với “Tango Mỹ”]

Như chúng tôi đã trình bày trước đây: khác biệt căn bản giữa Tango Á-căn-đình và Tango quốc tế là khi nhảy Tango Á-căn-đình, phần trên thân thể của đôi nam nữ ghì sát vào nhau, trong khi phần dưới thì lại cách rời, Tango quốc tế ngược lại, phần trên thân thể cách rời nhưng phần dưới lại quyện vào nhau.

Tango Mỹ giống Tango quốc tế ở điểm nói trên, trong khi bước nhảy (steps) thì lại chịu ảnh hưởng của Tango Á-căn-đình, nhưng đơn giản hơn, theo một nhịp điệu chậm hơn, với mục đích để ai cũng có thể nhảy.

Khi nhảy Tango Á-căn-đình và Tango quốc tế, cần phải có tài nghệ tương xứng và sự phối hợp chặt chẽ giữa hai người, từ đó kho tàng tiếng Anh mới nảy sinh thành ngữ “It takes two to tango” khi nói về những âm mưu, hành động cần phải có kẻ tung người hứng. Còn Tango Mỹ thì một người chủ động, một người bước theo, mà tự điển khiêu vũ gọi là “the art of leading and following”.

Rudolph Valentino và Alice Terry.
Rudolph Valentino và Alice Terry.

Như những độc giả cao niên yêu phim ảnh có thể còn nhớ, cảnh nhảy Tango nổi tiếng đầu tiên trên màn bạc (chỉ tính các cuốn phim Mỹ) là của thần tượng điện ảnh thời phim câm Rudolph Valentino và Alice Terry trong phim The Four Horsemen of the Apocalypse (1921).

Gần đây thì có cặp Arnold Schwarzenegger (sau trở thành Thống đốc California) và Jamie Lee Curtis trong phim True Lies (1994).

Nhưng cảnh nhảy Tango để đời phải là trong cuốn phim bất hủ Scent of a Woman (Mùi hương mỹ nhân) đoạt giải thưởng Oscar năm 1992, trong đó nam diễn viên Al Pacino thủ vai một vị đại tá về hưu bị mù, nhưng vẫn còn khả năng (và can đảm) dìu một cô gái trẻ (Gabrielle Anwar) theo điệu Tango. Qua thưởng thức cảnh này, khán giả sẽ thấy rõ ảnh hưởng của Tango Á-căn-đình đối với Tango Mỹ (video clip: The Tango – Scent of a Woman – YouTube).

Al Pacino và Gabrielle Anwar.
Al Pacino và Gabrielle Anwar.

Cũng cần viết thêm, mặc dù hiện nay, tại các cuộc thi quốc tế được World Dance Council nhìn nhận, Tango phải là Ballroom Tango (International Tango), nhưng riêng tại Hoa Kỳ, các cuộc thi Tango Mỹ, chuyên nghiệp cũng như tài tử, vẫn được người Mỹ gọi là “Ballroom American Tango”.

* * *

Tới đây, nói về Leroy Anderson và bản Blue Tango bất hủ của ông. Leroy Anderson sinh cùng năm với Antonio Malando (1908) và mất năm 1975.

Nhạc trưởng kiêm nhà soạn nhạc kiêm danh thủ dương cầm John Williams của Mỹ đã xưng tụng Leroy Anderson là “một trong những nhà soạn nhạc cho dàn nhạc nhẹ (light orchestral music) vĩ đại nhất của thế kỷ thứ 20”.

Ra chào đời tại Cambridge, tiểu bang Massachusetts, cha mẹ là di dân gốc Thụy-điển; ngay từ lúc bắt đầu có trí khôn, Leroy Anderson đã được bà mẹ, vốn là người đàn đại phong cầm trong nhà thờ, chỉ dạy dương cầm.

Leroy Anderson (1908-1975).
Leroy Anderson (1908-1975).

Năm 21 tuổi, Leroy Anderson tốt nghiệp Cử nhân Âm nhạc tại đại học Harvard, và qua năm sau lấy bằng Master. Sau đó, vừa tiếp tục học tại Harvard để lấy bằng Tiến sĩ Ngôn ngữ (tiếng Đức và các ngôn ngữ vùng Scandinavia), Leroy Anderson vừa điều khiển dàn hòa tấu của trường, vừa sáng tác, với tác phẩm đầu tay là bản Jazz Legatto, về sau được giới chơi nhạc jazz xem là tác phẩm “cầu chứng” của ông.

Trong thời gian Đệ nhị Thế chiến, Leroy Anderson phục vụ trong Quân Đội Hoa Kỳ với tư cách thông dịch viên ở Băng đảo (Iceland).

Thế chiến chấm dứt, năm 1945 Leroy Anderson được triệu về Ngũ Giác Đài, giữ chức Trưởng Phòng Quân Báo đặc trách vùng Scandinavia (Phần-lan, Na-uy, Đan-mạch, Thụy-điển). Với tư cách một sĩ quan trừ bị, trong thời gian xảy ra cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), ông đã được đưa sang phục vụ tại bán đảo này hai lần.

Nhưng nghiệp vụ của một sĩ quan quân báo ra vẻ đã không ảnh hưởng gì tới cảm hứng sáng tác của Leroy Anderson; năm 1948, ông viết bản Sleigh Ride, và qua năm 1949 được dàn nhạc Boston Pops Orchestra thu đĩa, trở thành bản nhạc không lời đầu tiên được đứng hạng nhất trên bảng xếp hạng Billboard Pop Music. Bản này về sau được tác giả Mitchell Parish đặt lời hát và đã trở thành một ca khúc quen thuộc trong mùa Giáng Sinh.

Năm 1951, Leroy Anderson viết tác phẩm nổi tiếng nhất của mình: Blue Tango.

Sau khi được thu đĩa vào cuối năm 1951, Blue Tango đã đem lại cho Leroy Anderson một Đĩa Vàng (bán trên 1 triệu đĩa), được ghi nhận là đĩa hòa tấu đầu tiên trong lịch sử âm nhạc đạt được số bán này. Đồng thời, Blue Tango cũng đứng hạng nhất trên bảng xếp hạng toàn quốc cho tất cả mọi thể loại (Billboard) suốt 38 tuần lễ liên tục.

Tại các quốc gia khác như Anh quốc, Gia-nã-đại, Úc-đại-lợi…, Blue Tango cũng đứng hạng nhất trong nhiều tuần lễ.

Cùng thời gian, Blue Tango được Mitchell Parish đặt lời hát (Mitchell Parish cũng là người trước đây đã đặt lời cho bản Sleigh Ride của Leroy Anderson), được nữ danh ca Mỹ gốc Gia-nã-đại Gisele MacKenzie (1927-2003) thu đĩa, và trở thành một trong những ca khúc “cầu chứng” của cô (video clip: Blue Tango – Gisele MacKenzie)

Here am I with you in a world of blue,
And we’re dancing to the tango we loved when first we met.
While the music plays, we recall the days
When our love was a tune that we couldn’t soon forget.

*

As I kiss your cheek, we don’t have to speak,
The violins like a choir, expressing the desire we used to know not long ago.
So just hold me tight in your arms tonight,
And this blue tango will be our thrilling memory of love.

* * *

Gisele MacKenzie (1927-2003).
Gisele MacKenzie (1927-2003).

Năm 1975, khi đang ở trong khoảng thời gian sáng tác mạnh nhất, Leroy Anderson bị phát ung thư qua đời vào tuổi 67 tại Woodbury, Massachusetts.

Trong hàng trăm tác phẩm ông để lại cho đời, ngoài những nhạc khúc/ca khúc phổ biến như Sleigh Ride, Blue Tango, A Trumpeter’s Lullaby, The Syncoplated Clock…, còn có nhiều công trình nổi tiếng, như vở nhạc kịch (musical) Goldilocks cho sân khấu Broadway, tổ khúc (suite) Irish Suite, và bản hòa tấu cung Đô trưởng cho dương cầm và dàn hòa tấu (Concerto in C Major for Piano and Orchestra).

Khi còn sống, Leroy Anderson đã được vinh danh với một ngôi sao ghi tên ông trên Lối đi Danh vọng (Walk of Fame) ở Hồ-ly-vọng. Sau khi qua đời, năm 1988, ông được truy phong vào Danh vọng sảnh dành cho những người sáng tác ca khúc (Songwriters Hall of Fame). Tới năm 1995, trụ sở mới xây của Dàn nhạc Đại học Harvard (Harvard University Band) đã được đặt tên Anderson Band Center để vinh danh và ghi nhớ công lao của ông.

Trở lại với bản Blue Tango, sau khi được dàn nhạc Hugo Winterhalter Orchestra thu đĩa lần đầu vào cuối năm 1951 và những đạt thành tích nói trên, trong hơn nửa thế kỷ qua, đã được rất nhiều dàn nhạc khác thu đĩa lại và cũng đạt thành công rực rỡ.

Riêng tại Việt Nam, Blue Tango cũng là bản hòa tấu phổ biến nhất của thể điệu Tango, và đã được ít nhất hai nhạc sĩ đặt lời Việt: Phạm Duy với tựa Tango Xanh và Ngọc Bích với tựa Mộng Ngày Xanh.

Bằng một vòng cánh tay
Bằng một kề sát vai
Bằng một nhịp bước vui
Dìu dắt nhau về cõi mê say suốt đời.
Bằng điệu nhạc ngất ngây
Bằng kỷ niệm khó phai
Bằng cuộc tình đêm phơi phới
Chúng ta ghi trong cõi tim này.
Bằng một nghìn cái hôn
Vào một làn tóc thơm
Lắng nghe tiếng đàn réo tình hoan
Đàn như nói cho ta
Lời nói yêu đương
Trầm bổng du dương
Thì đừng rời cánh tay
Thì ghì chặt lấy vai
Sẽ xin tiếng đàn đến nghìn nơi
Ngàn năm khắc sâu tình ta đẹp ngời

(Mộng Ngày Xanh – Ngọc Bích)

Nhìn dòng đời lướt trôi
Tìm hoài một nét môi
Chờ người từ kiếp nào
Về với cung đàn hết ngân lên nét sầu.
Đời lạnh lùng vẫn qua
Thuyền chờ một bến xa
Ngày lại ngày nhưng nào thấy
Giấc mơ tan theo kiếp gian hồ.
Rồi một chiều ước mơ
Người đẹp hằng ngóng trông
Thiết tha theo về tiếng đàn tôi
Nhạc ơi! Hết u sầu lòng nát hương yêu
Chờ một ngày mơ.
Lời hẹn này thấu chăng
Nhạc lòng sầu vấn vương
Tiếng ai vô tình hát thờ ơ
Dù bao đắng cay lòng vẫn mong chờ.

(Hoài Nam)

oOOo

Tango Xanh – Danh ca Thái Thanh:

 

Tango Xanh – Ca sĩ Elvis Phương:

 

Blue Tango – Nhạc sĩ Andre Rieu:

 

Blue Tango – Ca sĩ Gisele MacKenzie:

 

Le Tango Bleu – Ca sĩ Tino Rossi:

 

Le Tango Bleu – Ca sĩ Josée Laurelli:

 

Le Tango Bleu – Nhạc sĩ Louis Corchia:

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s