Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Thời Kỳ Lãng Mạn – “Sóng Nước Biếc” (“Flots du Danube”) – Iosif Ivanovici

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Sóng Nước Biếc” (“Flots du Danube”, “Waves of The Danube”) của hai nhạc sĩ Iosif IvanoviciPhạm Đình Chương.

Nhạc sĩ Iosif Ivanovici (còn viết là: Jovan Ivanović, Ion Ivanovici, Josef Ivanovich) (1845 – 28 tháng 9 năm 1902) là một nhà chỉ huy dàn nhạc quân đội và cũng là một nhà soạn nhạc người Romania gốc Serbia. Ông nổi tiếng với tác phẩm valse “Sóng sông Danube”.

Ông sinh ở Timişoara, Vương triều Habsburg. Niềm ham thích âm nhạc có từ khi ông học chơi một cây sáo khi còn là một đứa trẻ. Sau này, trong thời gian ở trung đoàn thứ 6, Ivanovici cũng học chơi Clarinet. Tài năng âm nhạc của ông đã đưa ông trở thành một trong những nhạc sĩ tài năng nhất của trung đoàn.

Ông tiếp tục theo đuổi sự nghiệp âm nhạc khi theo học Emil Lehr, một nhạc sĩ tài năng ở nửa cuối thế kỷ 19. Ivanovici sau này còn là một nhạc trưởng và đi trình diễn khắp đất nước Romania. Năm 1900 ông được bổ nhiệm làm Thanh Tra Âm Nhạc Quân Đội và nắm giữ chức vụ này cho đến khi qua đời.

Mặc dù ngày nay ông được biết tới chủ yếu nhờ bản nhạc valse Sóng sông Danube nhưng trong sự nghiệp của mình ông đã sáng tác trên 350 bản nhạc nhảy. Tác phẩm của ông được xuất bản tại hơn 60 nhà xuất bản trên toàn thế giới. Năm 1889, ông giành được giải thưởng sáng tác hành khúc danh giá ở Hội chợ thế giới ở Paris, trước 116 tác phẩm dự thi. Ông mất tại Bucharest.

Chắt của ông, Andrei Ivanovitch, là một nghệ sĩ piano cổ điển thành công trên bình diện quốc tế.

Nhạc sĩ Iosif Ivanovici.
Nhạc sĩ Iosif Ivanovici.

Nhạc phẩm “Sóng sông Danube” (tiếng Romania: “Valurile Dunării”; tiếng Đức: “Donauwellen”; tiếng Pháp: “Flots du Danube”; tiếng Nga: “Дунайские Волны”) là điệu valse được ông biên soạn vào năm 1880, và nó đã trở thành một trong những giai điệu Romanian nổi tiếng nhất trên thế giới. Ở Mỹ, nó thường được biết đến với tên “The Anniversary Song” (“Khúc Nhạc Kỷ Niệm”), đó là tựa đề do Al Jolson đặt khi ông và Saul Chaplin phát hành một bản phóng tác của nhạc phẩm này vào năm 1946.

“Sóng sông Danube” lần đầu được phát hành tại Bucharest, 1880; nó được dành tặng cho Emma, vợ của nhà xuất bản âm nhạc Constantin Gebauer. Nhà soạn nhạc Emile Waldteufel đã soạn lại cho dàn nhạc giao hưởng vào năm 1886, được trình diễn lần đầu năm 1889 Paris Exposition, và đã tạo nên một trào lưu cho các khán thính giả. Nó đã giành giải thưởng hành khúc đánh dấu vượt qua mốc buổi diễn thứ 116.

“Sóng sông Danube” của Ivanovici được xuất bản kế tiếp tại Mỹ năm 1896, và được tái bản năm 1903 bởi Theodore Lohr Company, do Simon Adler chuyển soạn cho piano. Bản ấn hành được gọi với cái tên “Sóng sông Danube” Tác phẩm cũng có tên là “Điệu valse Sóng sông Danube”.

“Sóng sông Danube” chỉ nổi tiếng ở Mỹ vào nửa sau của thế kỷ. Al Jolson và Saul Chaplin xuất bản tác phẩm vào năm 1946 với cái tên “Khúc Nhạc Kỷ Niệm” (“Ôi, chúng ta đã nhảy như thế nào vào cái đêm chúng ta cưới”) và coi đó như một tác phẩm của họ. Bản sheet music 1946 của tác phẩm được đề tên người soạn là Al Jolson và Saul Chaplin và nhạc của Iosif Ivanovici. Jolson và Chaplin viết lời, Chaplin khớp nhạc của Ivanovici.

ivanovici_The Anniversay Song

Al Jolson phát hành “The Anniversary Song” (“Khúc Hát Kỷ Niệm”) ở hãng thu âm Decca với số catalog 23714. Nó lần đầu chạm đến bảng xếp hạng Billboard magazine vào 7/2/1947 và đứng trên bảng xếp hạng trong 14 tuần, đạt mốc cao nhất là xếp hạng thứ 2.

Dinah Shore phát hành một phiên bản của bài hát ở hãng thu âm Columbia với số catalog 37234; nó lần đầu chạm bảng xếp hạng Billboard magazine vào 28/2/1947 và nằm 8 tuần trên bảng xếp hạng, đạt mốc cao nhất ở vị trí số 4.

Bản thu của Guy Lombardo được thu âm vào 13/12/1946 và phát hành bởi hãng thu âm Decca Records với số catalog 23799; chạm bảng Billboard magazine vào 14/2/1947 và nằm trên bảng xếp hạng trong 10 tuần,thứ hạng cao nhất là vị trí số 4.

Tex Beneke và Glenn Miller Orchestra cùng Garry Stevens và nhóm Mello Larks đã phát hành một phiên bản của bài hát năm 1947 ở hãng RCA Victor với số catalog 20-2126; lần đầu chạm bảng Billboard magazine ngày 21/2/1947 và nằm trên bảng suốt tám tuần, thứ hạng cao nhất là nằm ở vị trí số 3.

Artie Shaw và dàn nhạc giao hưởng New Music Orchestra phát hành một phiên bản của tác phẩm cũng trong năm đó. Joni James phát hành một phiên bản của bản nhạc năm 1958 ở hãng thu âm MGM trong album “Among My Souvenirs”.

Andy Russell và Paul Weston một phiên bản tại hãng thu Capitol Records với số catalog 368; lần đầu nằm trong Billboard magazine ngày 14/3/1947 và trụ hai tuần trên bảng xếp hạng, thứ hạng cao nhất đạt được là đứng thứ 5.

Nhạc sĩ Iosif Ivanovici.
Nhạc sĩ Iosif Ivanovici.

Guitarist Django Reinhardt và “Quintette du Hot Club de France” phát hành một phiên bản vào năm 1947 ở hãng Blue Star as a 78, Blue Star 33.

Frank Sinatra đã trình diễn “The Anniversary Song” trên sóng radio. Bản thu âm cũng có trong bộ sưu tập “Frank Sinatra The Radio Years”. Bing Crosby, Rosemary Clooney, Mitch Miller, và Andy Williams, cũng trình diễn và thu âm bài nhạc với cái tên “The Anniversary Song.”

Bản chuyển soạn của Henry Lefkowitch với phần lời Yiddish của Chaim Tauber đã được xuất bản năm 1947* dưới cái tên “Der Chasene Waltz” (“The Wedding Waltz”).

(* Tuy nhiên, catalog online của thư viện đại học Florida Atlantic vẫn còn lưu trữ một bản ghi âm mà có ngày xuất bản là vào năm 1941).

“Khúc Hát Kỷ Niệm” (“The Anniversary Song”) thi thoảng bị nhầm lẫn với “The Anniversary Waltz”, tuy nhiên, chúng không hề có mối liên hệ nào. Đôi lúc nó cũng bị nhầm lẫn với tác phẩm “Dòng sông xanh” (“The Blue Danube”).

Năm 1931, đạo diễn Josef von Sternberg đã sử dụng giai điệu của tác phẩm trong bộ phim của ông “Dishonored”, in which Marlene Dietrich mimed vài đoạn trình diễn piano của phim. The tune was next used, without being credited, in the 1934 American comedy film “The Circus Clown”.

Với cái tên “The Anniversary Song” it was featured in Jolson’s biographical Columbia film “The Jolson Story” năm 1946 và tiếp tục là “Jolson Sings Again” (1949), cũng như trong “Blondie’s Anniversary” năm 1947.

ivanovici_TDB

Sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ II giai điệu đã được sử dụng lại trong một bộ phim của đạo diễn Romani Liviu Ciulei vào năm 1959, dealing with the war, titled, after the song, “Valurile Dunării”. Bản cover của “The New Vaudeville Band” được sử dụng năm 1968 với tựa đề cho phim cult British Hammer horror The Anniversary (film) thủ vai Bette Davis. Nó cũng xuất hiện trong các bộ phim “Mayerling” năm 1968, “Falling in Love Again” năm 1980, “When Father Was Away on Business” năm 1985, “Avalon” năm 1990, “Payback” năm 1999, “Father and Daughter” (film) năm 2000, và “A Guy Thing” năm 2003.

* Giai điệu cùng với lời nhạc đã được sử dụng trong bộ phim “Valurile Dunării”, và rất phổ biến ở Trung Quốc từ những năm 1960.

* Giai điệu của “Waves of The Danube” đã trở nên nổi tiếng ở Triều Tiên, từ những năm 1920, nhờ soprano Youn Shim-Deok. Nó được biết đến ở đó với cái tên “The Psalm of Death”.

* Interlude của bộ phim nổi tiếng “Jeena Yehann Maranaa Yehann” của điện ảnh Bollywood Mera Naam Joker cũng sử dụng giai điệu này.

Ở Peru, bản thu âm của Grady Martin là nổi tiếng và phổ biến nhất, nó được chơi trong những dịp lễ cưới và quinces.

Một phần nhạc phẩm này được nhạc sĩ Phạm Đình Chương phổ lời tiếng Việt với tựa đề “Sóng Nước Biếc”.

ivanovici_The Anniversay Song

Nhạc phẩm “The Anniversary Song” (Bản của Al Jolson and Saul Chaplin)

Oh, how we danced on the night we were wed
We vowed our true love, though a word wasn’t said
The world was in bloom, there were stars in the skies
Except for the few that were there in your eyes

Dear, as I held you close in my arms
Angels were singing a hymn to your charms
Two hearts gently beating, murmuring low
“Darling, I love you so”

The night seemed to fade into blossoming dawn
The sun shone anew but the dance lingered on
Could we but recall that sweet moment sublime
We’d find that our love is unaltered by time

Darling, I love you so

For String Quartet (Sain).
For String Quartet (Sain).

Nhạc phẩm “Der Chasene Waltz” (Bản tiếng Yiddish của Henry Lefkowitch và Chaim Tauber)

Akh, yene nakht, yene gliklikhe nakht
hot freyd on a shir far undz beyde gebrakht.
Tsum ershtn mol ven ikh hob dikh gezen [gezeyn],
geshpilt hot dan di muzik azoy sheyn.

Tsvey yunge hertser mir zenen geven [geveyn],
libes gefiln umshuldik un reyn.
Gedrikt hob ikh dir azoy tsertlikh tsu mir,
zikh ayngelibt bald in dir.

Koym zikh dervart, fun der shul nor aroys,
gefayert a khasene, glik azoy groys.
Gedenkstu di nakht, s’hot geshpilt di muzik,
dem zelbn valts fun glik.

For Piano solo.
For Piano solo.
For Accordion (Mechlinski).
For Accordion (Mechlinski).

Nhạc phẩm “Sóng Nước Biếc” (Les Flots Du Danube – Bản tiếng Việt của Nhạc sĩ Phạm Đình Chương)

Một giòng sông sâu cuồn cuộn sóng trôi về nơi đâu
Gió đưa buồm nâu mang tâm hồn vào cõi u-sầu
Một vầng trăng nhô rung mình dưới muôn đợt sóng vỗ
Lá hai hàng cây khô đang gieo mình vào cõi mơ-hồ

Sóng lớp lớp, sóng lớp lớp, sóng đem nguồn vui
Đang chơi-vơi, đang chơi vơi, sóng lan mọi nơi
Khi đau thương, khi yêu đương, thiết tha vô-vàn
Sóng dâng trong lòng ta mơ màng

Sóng lớp lớp, sóng lớp lớp, sóng đem nguồn vui
Đang chơi vơi, đang chơi vơi, sóng lan mọi nơi
Khi đau thương, khi yêu đương, thiết tha vô vàn
Sóng dâng trong lòng ta mơ màng

Yêu nàng thiếu nữ ven sông chèo đò
Yêu vì đôi mắt em không hoen mờ
Cho lòng du khách bâng khuâng mong chờ
Cho giòng sông xanh lại trôi lững lờ

Yêu nàng thiếu nữ ven sông chèo đò
Yêu vì đôi mắt em không hoen mờ
Cho lòng du khách bâng khuâng mong chờ
Cho giòng sông xanh lại trôi lững lờ

Sóng đang về
Sóng tràn trề
Sóng dâng tình chứa chan còn vang câu thề
Sóng vui mừng, hát vang lừng đón đưa đôi ta tưng bừng

Rồi tình chưa phai sao vội tới thương biệt ly
Bến xưa gặp nhau nay ai ngờ là bến ly tan
Lệ sầu tuôn rơi pha hoà sóng mong tìm ai
Tháng năm dần trôi em trông chờ mà chẳng thấy ai về

Ngày vui đã qua, bờ sông riêng có ta đứng nhìn sóng tuôn về phương trời xa mịt mờ
Xót xa, chiều nay ta tới đây để thấy trên giòng sông duyên tình tàn phai

Dưới đây mình có bài:

– Dòng Sông Xanh và Sóng Nước Biếc (trích)

Cùng với 13 clips tổng hợp nhạc phẩm “Sóng Nước Biếc” (“Les Flots Du Danube”) do các ca nhạc sĩ lừng danh trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Osif Ivanovici (1845 – 1902).
Osif Ivanovici (1845 – 1902).

Dòng Sông Xanh và Sóng Nước Biếc (trích)

(Hoài Nam)

Tới đây, chúng tôi viết về bản valse nổi tiếng thứ nhì trên thế giới, cũng viết về dòng sông Danube. Đó là bản Waves of the Danube (tiếng Pháp: Flots du Danube – Những con sóng trên sông Danube), được nhạc sĩ Phạm Đình Chương đặt tựa tiếng Việt là Sóng Nước Biếc.

Tác giả của bản valse này là Iosif Ivanovici, một nhà soạn nhạc kiêm trưởng ban nhạc nổi tiếng của Romania (Lỗ-mã-ni). Ông sinh năm 1845 và mất năm 1902.

Ivanovici tự học nhạc từ nhỏ, khởi đầu với cây sáo được tặng làm quà sinh nhật. Sau khi gia nhập Trung Đoàn 6 Lục Quân, ông học thổi kèn clarinet. Tuy tự mò mẫm nhưng nhờ có khiếu, Ivanovici đã trở thành tay kèn số 1 của Trung Đoàn. Từ đó, ông đã được nhạc sư Emil Lehr, một trong những nhạc sĩ nổi tiếng nhất của hậu bán thế kỷ 19, chỉ dạy thêm.

Sau khi xuất ngũ, Ivanovici thành lập một ban nhạc để đi lưu diễn khắp nơi. Năm 1900, Ivanovici được trao chức vụ Trưởng ngành Quân nhạc Romania, và giữ chức vụ này cho tới khi qua đời.

Mặc dù sự nghiệp của Ivanovici gồm trên 350 nhạc khúc viết cho các điệu vũ, được 6 nhà xuất bản trên thế giới ấn hành, nhưng chỉ cần một bản Waves of the Danube cũng đã đủ để ông lưu danh kim cổ.

Với người yêu nhạc, một khi nhắc tới Blue Danube, không thể không nhắc tới Waves of the Danube; đến nỗi không ít người đã lầm tưởng hai sáng tác này là của cùng một tác giả (Johann Strauss)!

Johann Strauss và Iosif Ivanovici – một người ở đầu sông, một người ở cuối sông, cùng viết về một dòng sông – dòng sông đã gắn liền với sự hình thành và lịch sử thăng trầm của hàng chục quốc gia Âu Châu, đã ăn sâu vào tâm tư tình cảm của bao thế hệ – dòng sông mà Nã-phá-luân đệ Nhất đã xưng tụng là “vua của các dòng sông” (the king of rivers).

Bắt nguồn từ rừng Hắc Lâm (Black Forest) ở Đức và đổ ra biển Hắc Hải (Black Sea) qua cửa Thiết Môn (Iron Gate) ở biên giới Romania-Serbia, Danube là dòng sông giới tuyến của 10 quốc Âu châu, gồm Đức, Áo, Slovakia (trước kia thuộc Liên Bang Tiệp Khắc), Hung-gia-lợi, Croatia, Ukraine, Bảo-gia-lợi, Moldavia, Romania, và Serbia.

Với chiều dài gần 3.000 cây số, sông Danube chảy qua hàng trăm lâu đài, thành quách, tu viện, thánh đường cổ kính, 14 thành phố thơ mộng, trong đó có 4 kinh đô: Vienne (Áo), Bratislava (Slovakia), Budapest (Hung-gia-lợi), và Belgrade (Serbia).

Black Forest – Thượng nguồn sông Danube
Black Forest – Thượng nguồn sông Danube

Một trong những điểm khác biệt giữa hai bản valse nổi tiếng viết về dòng sông này là: khi chảy qua thành Vienne, dòng sông còn êm trôi cho nên nét nhạc của bản Blue Danube cũng êm đềm, dìu dặt; sau gần 2 nghìn dặm, gần tới cửa Thiết Môn ở biên giới Serbia-Romania thì cuồn cuộn sóng, cho nên tiếng nhạc của Waves of the Danube cũng réo rắt, dồn dập theo…

Waves of the Danube được xuất bản lần đầu vào năm 1880, với lời đề tặng của Ivanovici cho Emma Gebauer, vợ của nhà xuất bản nhạc Constantin Gebauer ở Bucharest, thủ đô Romania.

Năm 1886, Waves of the Danube được nhà soạn nhạc Emile Waldteufel soạn hòa âm cho dàn đại hòa tấu, và tới năm 1889 tham dự cuộc thi hành khúc (march) tại Hội chợ quốc tế Paris (Paris Exposition) với tựa tiếng Pháp Flots du Danube, đoạt giải nhất trong số 116 nhạc khúc dự tranh, và lập tức trở thành một hiện tượng tại Kinh thành Ánh sáng.

Mấy năm sau (1896), khi hãng đĩa hát Pathé của Pháp được thành lập, bản Flots du Danube dưới dạng hành khúc (march), do dàn nhạc của Vệ binh Cộng hòa Paris (Garde Républicaine de Paris) hòa tấu, đã được thu vào “đĩa 120 vòng”, là loại đĩa hát xưa nhất, trước khi có đĩa 78, 45 và 33 vòng.

Cũng trong 1896, Waves of the Danube được xuất bản tại Hoa Kỳ, và sau đó trở thành bản valse được ưa chuộng nhất tại quốc gia này, thường được gọi một cách đơn giản là “Danube Waves Waltz”.

Bước sang thế kỷ thứ 20, tới năm 1946, Danube Waves Waltz được nhà soạn nhạc Saul Chaplin cải biến phần nhạc và đặt lời với tựa “The Anniversary Song” do nam ca sĩ Al Jolson thu đĩa. Vì thế,The Anniversary Song đã được người Mỹ xem là “của riêng”, được nằm trong danh sách “di sản” tại Thư viện Quốc gia Hoa Kỳ, và trở thành ca khúc không thể thiếu trong những dịp kỷ niệm ngày cưới, được hầu hết các danh ca như Bing Crosby, Rosemary Clooney, Frank Sinatra, Andy Williams… thu đĩa.
Nhân tiện cũng xin lưu ý độc giả ở Hoa Kỳ không nên lẫn lộn The Anniversary Song (mở đầu bằng câu: Oh, how we danced on the night we were wed…) với một ca khúc khác cũng của Mỹ có tựa là The Anniversary Waltz.

Trở lại với nhạc khúc Waves of the Danube nguyên thủy, đây là một bản hiếm hoi của thời kỳ Lãng mạn mà về sau được cả tới những ban nhạc “rock” khai thác. Trong số này, độc đáo nhất phải kể tới bản do ban hòa tấu Takeshi Terauchi & The Bunnys của Nhật trình bày. Takeshi Terauchi là một tay đàn ghi-ta điện nổi tiếng thế giới trong lĩnh vực sử dụng kỹ thuật điện tử để đem lại cho cây ghi-ta điện những âm thanh độc đáo, lạ thường.

Riêng tại Việt Nam xưa kia, Waves of the Danube đã được giới yêu nhạc ngoại quốc biết tới với tựa tiếng Pháp Flots du Danube, và tới cuối thập niên 1950 đã được nhạc sĩ Phạm Đình Chương đặt lời Việt với tựa Sóng Nước Biếc.

(Hoài Nam)

oOOo

Sóng Nước Biếc – Danh ca Thái Thanh:

 

Sóng Nước Biếc – Ca sĩ Thanh Lan:

 

The Anniversary Song – Ca sĩ Andy Williams:

 

The Anniversary Song – Ca sĩ Joni James:

 

The Anniversary Song – Ca sĩ Pat Boone:

 

The Anniversary Song – Al Jolson (Larry Parks – The Jolson Story):

 

The Anniversary Song – Ca sĩ Al Jolson:

 

The Anniversary Waltz – Ca sĩ Jan Peerce:

 

Евгения Смольянинова – Дунайские волны (Russian version):

 

Les Flots Du Danube – Nhạc sĩ Andre Rieu & The Johannes Strauss Orchestra:

 

Les Flots Du Danube – Rosenberg & K De Cauter:

 

Les Flots Du Danube – Accordion hòa tấu:

 

Les Flots Du Danube – Paul Tchan-Tchou Vidal độc tấu guitar:

 

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Thời Kỳ Lãng Mạn – “Sóng Nước Biếc” (“Flots du Danube”) – Iosif Ivanovici”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s