Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Các bạn không thể ghét gốc rễ của một cây mà không ghét chính cây đó” – Malcom X

 

Các bạn thân mến

Tuần trước chúng ta đã đã đọc một bài giới thiệu dài dòng về chế độ nô lệ và sự phân biệt chủng tộc đối với người da đen trong lịch sử cận-hiện đại của Hoa Kỳ. Chúng ta đã biết về Martin Luther King, là 1 trong 2 người được xem là đóng góp nhiều nhất cho sự xoá bỏ phân biệt chủng tộc, thông qua bài diễn văn nổi tiếng thế giới “tôi có một giấc mơ” rung động lòng người

Hôm nay chúng ta có dịp biết về người khác, sống cùng thời, cùng địa điểm và có cùng chí hướng với ông: Malcolm X. Điểm giống nhau của King và MalcolmX là họ đều mong muốn giải phóng người da đen. Tuy nhiên nếu triết lý của King là: hãy làm cho người da trắng cảm nhận họ đã đánh cắp gì từ người da đen, từ đó làm họ rung động và mở lòng ra với người da đen, thì triết lý của Malcolm cực đoan hơn: nếu người da trắng có các không gian dành riêng cho họ, thì người da đen cũng sẽ liên kết chặt chẽ trong cộng đồng của mình (và mặc xác người da trắng cho đến khi nào họ chủ động muốn người da đen mở lòng mình), vì không có lý gì mà người da đen phải đi xin xỏ người da trắng!

Đường lối của Malcolm đi đến sát lằn ranh giữa bạo động và bất bạo động, từ năm 1952 đến 1964, ông liên tục tuyên truyền rằng người da đen bản chất là vượt trội hơn hẳn người da trắng, người da đen là khởi thuỷ của loài người, người da trắng là chủng tộc của quỷ!!! (White people were a race of devils). Ông đề xuất tách nước Mỹ ra làm 2 phần : 1 phần của người da trắng và phần kia của người da đen tạm thời cho đến khi người Mỹ gốc Phi quay về châu Phi sinh sống!

Ông cũng rất cố gắng cho thành lập tổ chức thống nhất châu Phi với mong muốn lục địa này vươn lên ngang hàng với các lục địa khác.

Ông không đồng ý với đường lối của King, ông gọi King là “thằng bù nhìn của chính quyền da trắng” (stooges for the white establishment) và ông gọi cuộc tuần hành Washington là “trò hề ở Washington” , 1 trò diễu hành của đám da trắng trước 1 ông tổng thống đã chết từ 100 năm trước mà lúc còn sống ông cũng chẳng thích người da đen.

Rõ ràng, tuy Malcolm đã làm được điều mình muốn là khơi dậy ý thức tự hào của người da đen, nhưng ông đang đào sâu hơn sự thù hận giữa 2 chủng tộc. Và theo ý kiến của Kiệt, chuyện này sẽ dẫn đến bạo động vì 2 nhóm người vốn đã không ưa gì nhau

Chúng ta hãy cũng đọc một trong những bài diễn văn cuối cùng của Malcolm, để cảm nhận bầu nhiệt huyết của ông dành cho người da đen, sự khinh thường của ông với người da trắng và cách ông kêu gọi người da đen đoàn kết trong “tình huynh đệ”. Trong bài diễn văn này nhắc đến Hồi Giáo rất nhiều, vì trong suy nghĩ của Malcolm xem Hồi Giáo là cách để giúp người da đen đoàn kết chặt chẽ để tự giải phóng mình dưới khái niệm tình huynh đệ của tôn giáo này.

Về tác giả (nguồn Wikipedia)

Malcolm X (tên thật Malcolm Little; sinh ngày 19 tháng 5, 1925 – 21 tháng 2, 1965), còn có tên khác là El-Hajj Malik El-Shabazz) là một tu sĩ Hồi giáo Mỹ gốc Phi, phát ngôn viên cho tổ chức Quốc gia Hồi giáo.

Sau khi từ bỏ Quốc gia Hồi giáo năm 1964, Malcolm X tham dự lễ Hajj tại Mecca và theo nhánh Sunni trong đạo Hồi. Ông thành lập công ty Tu viện Hồi giáo và Tổ chức Mỹ gốc Phi thống nhất. Năm sau, Malcolm X bị ám sát tại Washington Heights, trong ngày đầu tiên của cuộc họp mặt Tuần lễ Huynh đệ Quốc gia.

(Nguyễn Mai Anh Kiệt giới thiệu)

 

…I am not a racist in any form whatsoever. I don’t believe in any form of racism. I don’t believe in any form of discrimination or segregation. I believe in Islam…

…Tôi không phải một người phân biệt chủng tộc dưới bất kỳ hình thức nào. Tôi không tin vào bất kỳ hình thức nào của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc. Tôi không tin vào bất kỳ hình thức kỳ thị hay chia tách nào. Tôi tin vào Đạo Hồi…

… Elijah Muhammad had taught us that the white man could not enter into Makkah in Arabia, and all of us who followed him, we believed it…

…Elijah Muhammad đã dạy chúng ta rằng người da trắng không thể bước chân vào Thánh đường Mecca ở Ảrập, và tất cả chúng ta những người đi theo ông ấy, chúng ta tin vào điều đó…

So when I got over there and went to Makkah and saw these people who were blond and blue-eyed and pale-skinned and all those things, I said, “Well!” But I watched them closely. And I noticed that though they were white, and they would call themselves white, there was a difference between them and the white one over here. And that basic difference was this: in Asia or the Arab world or in Africa, where the Muslims are, if you find one who says he’s white, all he’s doing is using an adjective to describe something that’s incidental about him, one of his incidental characteristics; so there’s nothing else to it, he’s just white.

Cho nên khi tôi đến đó và bước vào Thánh đường Mecca và thấy những người này, những người tóc vàng và mắt xanh và làn da trắng và tất cả những điều đó, tôi đã nói “À!”. Nhưng tôi quan sát họ kỹ càng. Và tôi để ý thấy rằng mặc dù họ là người da trắng, và họ gọi mình là người da trắng, có sự khác biệt giữa họ và những người da trắng ở đây. Và điều khác biệt cơ bản đó là: ở Châu Á và thế giới Ả-rập hay ở Châu Phi, nơi những người Hồi Giáo ở, nếu các bạn thấy một người nào đó nói anh ta là người da trắng, đó là anh ta chỉ sử dụng một tính từ mô tả một điều gì đó tình cờ về anh ta, một trong những đặc tình cờ của anh ta; như vậy, chẳng có gì hơn vậy về điều đó cả, đơn giản anh ấy là một người da trắng.

But when you get the white man over here in America and he says he’s white, he means something else. You can listen to the sound of his voice — when he says he’s white, he means he’s a boss. That’s right. That’s what “white” means in this language. You know the expression, “free, white, and twenty-one.” He made that up. He’s letting you know all of them mean the same. “White” means free, boss. He’s up there. So that when he says he’s white he has a little different sound in his voice. I know you know what I’m talking about.

Nhưng khi các bạn gặp người da trắng ở đây, ở Mỹ, và anh ta nói rằng anh ta là người da trắng, anh ta còn có ý gì đó khác. Các bạn có thể lắng nghe giọng điệu của anh ấy – khi anh ta nói rằng anh ta là người da trắng, anh ta có ý rằng anh ta là xếp. Đúng vậy. Đó là ‎ nghĩa của từ “da trắng” ngôn ngữ này. Các bạn biết thành ngữ “tự do, da trắng, và hai mươi mốt”. Người da trắng đã sáng tạo thành ngữ đó. Anh ta cho các bạn biết tất cả những điều đó đều có cùng ý nghĩa. “Da trắng” nghĩa là tự do, là xếp. Anh ta đứng trên cao kia. Cho nên khi anh ta nói anh ta là người da trắng anh ta có một chút khác biệt trong giọng nói. Tôi biết là các ban biết đều mà tôi đang nói.

…But despite the fact that I saw that Islam was a religion of brotherhood, I also had to face reality. And when I got back into this American society, I’m not in a society that practices brotherhood. I’m in a society that might preach it on Sunday, but they don’t practice it on no day — on any day. And so, since I could see that America itself is a society where there is no brotherhood and that this society is controlled primarily by racists and segregationists — and it is — who are in Washington, D.C., in positions of power…

…Nhưng dù tôi đã thấy Hồi giáo là một tôn giáo của tình huynh đệ, tôi cũng đã phải đối diện với thực tế. Và khi tôi quay trở lại xã hội Mỹ này, tôi không còn trong xã hội thực hành tình huynh đệ. Tôi ở trong xã hội mà người ta thuyết giảng về tình huynh đệ vào Chủ Nhật, nhưng họ chẳng thực hành nó ngày nào – bất kỳ ngày nào. Và rồi, vì tôi có thể thấy rằng nước Mỹ chính nó là một xã hội không có tình huynh đệ và chính xã hội này đang bị kiểm soát chủ yếu bởi những người phân biệt chủng tộc và chia tách – và chính họ – những người ở Washington D.C., ở vị trí cầm quyền…

…now what effect does this have on us? Why should the Black man in America concern himself — since he’s been away from the African continent for three or four hundred years — why should we concern ourselves? What impact does what happens to them have upon us? Number one, first you have to realize that up until 1959 Africa was dominated by the colonial powers. And by the colonial powers of Europe having complete control over Africa, they projected the image of Africa negatively. They projected Africa always in a negative light: jungles, savages, cannibals, nothing civilized. Why then naturally it was so negative [that] it was negative to you and me, and you and I began to hate it. We didn’t want anybody telling us anything about Africa, much less calling us Africans. In hating Africa and in hating the Africans, we ended up hating ourselves, without even realizing it. Because you can’t hate the roots of a tree and not hate the tree. You can’t hate your origin and not end up hating yourself. You can’t hate Africa and not hate yourself.

…bây giờ, điều đó có ảnh hưởng gì đến chúng ta? Tại sao người da đen ở Mỹ nên quan ngại về chính mình – vì anh ta đã rời xa lục địa Phi Châu từ ba hay bốn trăm năm nay – tại sao chúng ta nên quan ngại về chính chúng ta? Điều xảy ra với họ có tác động gì đến chúng ta? Điều số một, trước tiên các bạn phải nhận ra rằng cho đến 1959, Châu Phi vẫn cón bị ngự trị bởi các lực lượng thực dân. Và bởi vì các lực lượng Châu Âu hoàn toàn kiểm soát Châu Phi, họ đã đưa ra hình ảnh Châu Phi rất tiêu cực. Họ nhìn về Châu Phi luôn trong ánh sáng tiêu cực: rừng rú, hoang dã, ăn thịt người, chẳng có gì văn minh. Đó là tại sao sau đó, một cách tự nhiên, Châu Phi rất tiêu cực đến nỗi Châu Phi tiêu cực đối với các bạn và tôi, và các bạn và tôi bắt đầu ghét Châu Phi. Chúng ta không muốn bất kỳ người nào nói với chúng ta về Châu Phi, và lại càng không muốn ai gọi chúng ta là người Châu Phi. Từ việc ghét Châu Phi và ghét ngươi Châu Phi, chúng ta rốt cuộc ghét chính mình, mà không nhận ra được cả điều đó. Bởi vì các bạn không thể ghét gốc rễ của một cây mà không ghét chính cây đó. Các ban không thể ghét nguồn gốc của mình mà rốt cuộc không ghét chính mình. Các bạn không thể ghét Châu Phi mà không ghét chính mình.

You show me one of these people over here who have been thoroughly brainwashed, who has a negative attitude toward Africa, and I’ll show you one that has a negative attitude toward himself. You can’t have a positive attitude toward yourself and a negative attitude toward Africa at the same time. To the same degree that your understanding of and attitude toward Africa becomes positive, you’ll find that your understanding of and your attitude toward yourself will also become positive. And this is what the white man knows. So they very skillfully made you and me hate our African identity, our African characteristics…

Các bạn chỉ cho tôi một trong những người ở đây đã được tẩy não kỹ lưỡng, có thái độ tiêu cực về Phi Châu, và tôi sẽ chỉ cho các bạn một người có thái độ tiêu cực về chính anh ta. Các bạn không thể có một thái độ tích cực về mình mà đồng thời lạicó một thái độ tiêu cực về Phi Châu. Cùng mức độ mà sự hiểu biết và thái độ của các bạn đối với Phi Châu trở nên tích cực, sự hiểu biêt và thái độ của các bạn về chính mình cũng sẽ trở nên tích cực. Và đó là điều mà người da trắng biết. Vì vậy, một cách rất khéo léo, họ đã khiến cho các bạn và tôi ghét bản chất Phi Châu của mình, ghét các đặc tính Phi Châu của mình…

…One of the things that made the ‘Black Muslim’ movement grow was its emphasis upon things African. This was the secret to the growth of the ‘Black Muslim’ movement. African blood, African origin, African culture, African ties. And you’d be surprised, we discovered that deep within the subconscious of the Black man in this country, he’s still more African than he is American. He thinks that he’s more American than African, because the man is jiving him, the man is brainwashing him every day…

…Một trong những điều khiến cho phong trào “Hồi Giáo Da Đen” lớn mạnh là phong trào này nhấn mạnh vào những điều Phi Châu. Đây là bí mật cho sự lớn mạnh của phong trào “Hồi Giáo Da Đen”. Dòng máu Phi Châu, nguồn gốc Phi Châu, văn hóa Phi Châu, ràng buộc Phi Châu. Và các bạn có thể ngạc nhiên là chúng ta đã khám phá ra rằng sâu thẳm trong tiềm thức của người da đen ở đất nước này, anh ta vẫn là người Phi Châu hơn là người Mỹ. Anh ta nghĩ rằng anh ta Mỹ nhiều hơn Phi vì anh ta đang lừa dối mình, anh ta đang tẩy não mình mỗi ngày…

…Just because you’re in this country doesn’t make you an American. No, you’ve got to go farther than that before you can become an American. You’ve got to enjoy the fruits of Americanism. You haven’t enjoyed those fruits. You’ve enjoyed the thorns. You’ve enjoyed the thistles…

…Chỉ việc các bạn ở đất nước này không khiến các bạn thành người Mỹ. Không, các bạn phải tiến xa hơn thế trước khi các bạn trở thành người Mỹ. Các bạn phải thưởng thức những thành tựu của phong cách Mỹ. Các bạn phải thưởng thức những thành tựu này. Các bạn phải thưởng thức những khó khăn này. Các bạn phải thưởng thức những gai góc này…

…I say again that I’m not a racist, I don’t believe in any form of segregation or anything like that. I’m for the brotherhood of everybody, but I don’t believe in forcing brotherhood upon people who don’t want it. Long as we practice brotherhood among ourselves, and then others who want to practice brotherhood with us, we practice it with them also, we’re for that. But I don’t think that we should run around trying to love somebody who doesn’t love us.

…Tôi lặp lại rằng tôi không phải một người phân biệt chủng tộc. Tôi không tin vào bất kỳ hình thức chia tách nào hay bất kỳ điều gì như vậy. Tôi ủng hộ tình huynh đệ giữa mọi người, nhưng tôi không tin vào việc áp đặt tình huynh đệ lên đầu những người không muốn tình huynh đệ. Chừng nào chúng ta còn thực hành tình huynh đệ giữa chúng ta, và rồi có những người muốn thực hành tình huynh đệ với chúng ta, chúng ta cũng sẽ thực hành tình huynh đệ với họ, chúng ta ủng hộ điều đó, Nhưng tôi không nghĩ rằng chúng ta nên chạy lòng vòng cố gắng yêu ai đó không yêu chúng ta.

(Quỳnh Linh dịch)

Đọc toàn bài diễn văn tại http://www.blackintime.info/remembering-malcolm.html

 

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Các bạn không thể ghét gốc rễ của một cây mà không ghét chính cây đó” – Malcom X”

  1. Hi chị Quỳnh Linh và mọi người,

    Em chưa có thời gian đọc toàn bộ bài diễn văn, nhưng bài viết của chị QL về bài diễn văn bênh vực người da đen đã giúp lên tinh thần cho em một chút trong tình trạng hiện tại.

    Chỗ ở mới của em có vài người da đen mà em hay gặp và có cảm giác không an toàn lắm khi chạm trán họ, lí do vì sao thì thực sự là không hiểu, chỉ ý thức đó là một sự phân biệt in sâu trong tiềm thức của mình vì nếu đó là người da trắng hay da vàng thì em đã không sợ rồi. Phần giới thiệu của bài diễn văn giúp em thay đổi suy nghĩ đi là người da đen cũng có những điều rất tốt đẹp, và nếu mình có đủ sự tin tưởng và trìu mến khi nhìn những người trong sắc da còn lại, chắc mình sẽ không thấy sợ nữa mỗi lần đối diện với người da đen 🙂

    Điều này giúp em tăng thêm niềm tin cho cuộc sống mới. Cảm ơn chị QL rất nhiều a 🙂

    Cả nhà mình khỏe,

    Thích

  2. Hi Vũ,

    Người da đen ở Singapore là người Malaysia, không hẳn là da đen (Phi Châu) đúng nghĩa. Phần nhiều họ theo Hồi giáo. (Hồi giáo của người Chăm ở Vn là từ Malaysia mà đến). Và nhiều người Hồi giáo Maylaysia ở Singapore rât tốt. Lúc anh nằm bệnh viện ở Singapore có một cô ý tá người Malaysia theo Hồi giáo cực kỳ tốt với anh. (Nếu em có bạn Hồi giáo ở Singapore nên theo họ vào đền thờ Hồi giáo ít nhất là một lần, đó sẽ là một kinh nghiệm về khiêm tốn và tính cộng đồng hiếm có).

    Nếu em gặp người Hồi giáo (gần 100% người Malaysia ở Singapore theo đạo Hồi) thì em chắp chào “As-salamu alaykum” (phát âm như tiếng Việt, “Bình an ở cùng anh/chi). Người ta sẽ trả lời “Wa alaikum assalaam” (và bình an ở cùng anh/chi) hay “Alaikum assalaam” (bình an ở cùng anh chị).

    Người Hồi giáo LUÔN LUÔN chào nhau như thế, nên em nên luôn luôn chào ngườ Hồi giáo như thế. Và gặp người Malyasia ở Singpapore nên luôn luôn chào như thế, dù người ấy không là Hồi giáo, họ cũng hiểu và quý em.

    Thích

  3. Dear Ngọc Vũ,

    Có lẽ vì ở Việt Nam mình ít gặp người da đen và phong cách của người da đen thường mạnh mẽ nên cảm giác của em bị … lạ nên sợ vậy thôi. Tuy nhiên, theo Linh biết thì nếu vượt qua được cảm giác ban đầu và make friend được với họ thì họ cũng thân tình và ít giữ khoảng cách hơn người da trắng và da vàng. Nhưng thân gái dặm trường, Linh cũng không khuyên em không cần cảnh giác cho tình huống xấu nhất. Linh nghĩ là nên có một phong thái thoải mái nhưng hành xử thì chừng mực, thận trọng. Chúc em sớm hòa nhập và có cảm giác thân thiện với môi trường xung quanh. 🙂

    Thích

  4. Thật ra Kiệt cũng rất ngại người da đen trong 2 năm sống ở Pháp. không phải vì e ngại màu da của họ, mà vì hầu hết họ đều là người ít học và dễ phạm tội hơn các nhóm khác do truyền thống gia đình. trong lớp nhóm chuyên chép bài người khác là người da đen, trong khi đi làm thêm nhóm hay trốn việc và đùn đẩy nhất là người da đen, trong siêu thị nhóm hay bị bắt vì ăn trộm nhất là người da đen. Nói chung là rất thông cảm cho họ nhưng luôn cực kỳ đề phòng, Kiệt nghĩ đó cũng là tâm trạng chung của rất nhiều người Pháp. Họ không bao giờ mở cửa cho người da đen vào nhà, không phải vì kỳ thị mà đơn giản là sợ bị cướp, bị trộm đồ

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s