Làm gì trước lao động giản đơn TQ? – Vất vả cạnh tranh với lao động Trung Quốc trên… sân nhà


GS Carl Thayer khuyên VN chỉ nên cấp phép cho người có trình độ thích hợp.

Giáo sư Carl Thayer, nhà quan sát và nghiên cứu Việt Nam nhiều năm, vừa đưa ra một số nhận định về giải pháp cho làn sóng lao động tay nghề thấp Trung Quốc vào Việt Nam.

Trong một tài liệu được ông công bố qua mạng, GS Thayer phân tích về nguyên nhân có thực trạng lao động này bất chấp chính quyền cấp địa phương cam kết ra tay.

Theo GS Thayer, lao động giản đơn Trung Quốc tiếp tục vào Việt Nam vì có sự thông đồng giữa chủ lao động Trung Quốc với nhà chức trách Việt Nam.

Lao động giản đơn Trung Quốc hoặc được cấp thị thực du lịch hoặc được cấp giấy phép lao động như công nhân lành nghề mà không được kiểm tra thích hợp.

Thực trạng này đặt ra các câu hỏi về mối quan hệ giữa những công ty Trung Quốc và biên phòng Việt Nam cũng như chính quyền địa phương tại Việt Nam.

Trong khi có tình trạng công nhân không có tay nghề Trung Quốc lấy mất việc làm từ lao động địa phương Việt Nam thì cũng thực tế là họ hiệu quả hơn trong công việc bởi họ hiểu được cách làm việc và ngôn ngữ của chủ lao động của họ.

‘Không tuân thủ luật’

Công nhân Trung Quốc cũng hình thành cộng đồng riêng tại địa phương nơi họ cư trú và cũng có tin nói họ không tuân thủ luật Việt Nam.

Thực trạng lao động không phép và tay nghề thấp của Trung Quốc tại Việt Nam cũng được xem là vấn đề để các chính khách đem ra đấu đá nội bộ.

Chủ lao động Trung Quốc liệt kê nhiều lao động giản đơn là công nhân có tay nghề.

Vậy thay vì đổ lỗi lẫn nhau, nhà chức trách Việt Nam có thể làm được gì?

Theo GS Thayer, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và các bộ trưởng liên quan trực tiếp phải họp bàn và thông qua một chính sách áp dụng trên phạm vi quốc gia và phải được thực hiện nghiêm khắc.

Tiền phạt khi không tuân thủ các quy định của pháp luật phải được tăng cho cá đối tượng không tuân thủ.

Tiền phạt hiện quá thấp và chủ lao động Trung Quốc có thể trả tiền dễ dàng.

Chính quyền địa phương phải được thông báo kiểm tra giấy phép lao động và lý lịch của toàn bộ cái gọi là công nhân lành nghề Trung Quốc tại Việt Nam cũng phải được kiểm tra.

Bất kỳ người Trung Quốc nào bị phát hiện tới Việt Nam bất hợp pháp nên bị phạt tiền và trục xuất lại Trung Quốc, theo GS Thayer.

Phải đặc biệt chú ý an ninh biên giới với Trung Quốc để đảm bảo rằng họ nghiêm ngặt khâu xin thị thực cũng như yêu cầu cấp giấy phép lao động.

Được biết một nghị định mới có hiệu lực kể từ đầu tháng Tám, các doanh nghiệp nước ngoài đấu thầu hợp đồng với chính phủ Việt Nam sẽ được yêu cầu ưu tiên cho người lao động Việt Nam.

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào Chính phủ Việt Nam có thể tận dụng tối đa của Nghị định này để tránh khỏi có nguy có làn sóng công nhân Trung Quốc không có tay nghề cơ tràn ngập đất nước một lần nữa?

GS Thayer cho rằng quản lý bằng nghị định là không đủ.

Theo ông, Việt Nam cần phải thay đổi cơ chế khuyến khích để các công ty nước ngoài sẽ thực hiện theo pháp luật.

Ngoài ra, Việt Nam cần giám sát và kiểm soát thực hiện nghị định này.

Trung Quốc trả đũa?

Việt Nam cũng nên cân nhắc các hình thức phạt tiền nặng hoặc phạt tù đối với người vi phạm nhiều lần.

Luật lệ nên nhắm tới cả công ty nước ngoài lẫn quan chức địa phương giúp đỡ người nước ngoài trốn tránh pháp luật.

Tuy nhiên Việt Nam có thể trừng trị thẳng tay những công nhân Trung Quốc tay nghề thấp bằng cách thắt chặt giấy phép lao động cho người nước ngoài làm việc ở Việt Nam hay không? Có cách nào cho Việt Nam để giảm thiểu thiệt hại đa diện?

“Việt Nam phải chuẩn bị cho sự trả đũa của Trung Quốc”

Giáo sư Carl Thayer

Đó là bởi nếu điều đó xảy ra, thiệt hại không chỉ đối với phía Trung Quốc mà còn cả lao động nước ngoài khác là không thể tránh khỏi.

Theo GS Thayer, giấy phép lao động là cho người lao động có tay nghề cao.

Nhiều công nhân Trung Quốc không có tay nghề được cấp giấy phép lao động vì chủ lao động nói rằng họ là lao động có kỹ năng.

Việt Nam cần cải thiện thủ tục kiểm soát của mình để chỉ cấp phép những người có trình độ thích hợp.

Điều này sẽ áp dụng đối với cả công nhân Trung Quốc và người nước ngoài có quốc tịch khác.

Ngoài ra, cần ghi nhận nhập cư bất hợp pháp là con đường hai chiều.

GS Thayer nói truyền thông Trung Quốc đưa tin có ít nhất 10.000 lao động Việt Nam bất hợp pháp ở Quảng Tây.

Con số này chắc chắn là cao hơn nếu tính số lao động Việt tại các tỉnh khác nữa và ông Thayer lưu ý rằng Việt Nam phải chuẩn bị cho sự trả đũa của Trung Quốc.

Vất vả cạnh tranh với lao động Trung Quốc trên… sân nhà
SGTT.VN – Một thực trạng đang phổ biến tại nhiều công trường do đối tác Trung Quốc làm chủ thầu thi công tại Việt Nam, đó là lao động Việt Nam phải cạnh tranh việc làm với lao động Trung Quốc trên chính… sân nhà. Điều này đã được chính chủ đầu tư của Việt Nam chia sẻ.

Tiền công của lao động Việt Nam rẻ hơn lao động Trung Quốc?

Lao động Trung Quốc tại công trường ở Việt Nam.

Nhà máy nhiệt điện Hải Phòng là dự án lớn do nhà thầu Trung Quốc và Nhật Bản trúng thầu thực hiện cung ứng, thi công và lắp đặt toàn bộ thiết bị (EPC). Dự án được triển khai chính thức từ tháng 11/2005 với hai hạng mục: nhà máy nhiệt điện 1 và nhà máy nhiệt điện 2. Trong đó, các nhà thầu Trung Quốc chiếm tỷ lệ áp đảo (gồm bốn đơn vị thầu cấp 1: Tập đoàn điện khí Đông Phương – tổng thầu công trình; công ty Hồ Bắc…; ngoài ra còn có nhiều nhà thầu phụ thứ cấp như: Thanh Sơn, Quảng Tây, Quế Lâm, Giang Tô…).

Theo một lãnh đạo của nhà máy nhiệt điện Hải Phòng 1 (đã vận hành), với quy mô bốn tổ máy có công suất 300 MW/tổ máy, để hoàn thành đúng tiến độ, số lượng công nhân có mặt trên công trường phải luôn đảm bảo ở con số 4.000 lao động. Đó là điều kiện tối thiểu và cần thiết để thi công một công trình lớn như nhà máy nhiệt điện Hải Phòng.

Như vậy, dự án xây dựng nhà máy nhiệt điện Hải Phòng sẽ là công trường giải quyết hàng triệu việc làm cho hàng ngàn lao động tại chỗ của địa phương và lao động Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế lại không đúng như mong muốn. “Thời kỳ cao điểm (giai đoạn năm 2008 – 2009), tại Thủy Nguyên có tới trên 2.000 lao động Trung Quốc sang làm việc tại công trường. Trong số đó, rất nhiều lao động phổ thông sang thực hiện các công việc thủ công như: đào đất, phụ hồ, mang vác… – phần công việc mà lao động thủ công Việt Nam cũng thực hiện được,” ông Nguyễn Thế Khang, trưởng phòng Nhân sự nhà máy nhiệt điện Hải Phòng cho biết.

Tuy nhiên, trên thực tế chưa dừng lại ở con số đó, bởi có những thời điểm có tới trên 3.000 lao động Trung Quốc có mặt tại Thủy Nguyên. Do lao động của Trung Quốc áp đảo về lực lượng, nên lao động của Việt Nam bị cạnh tranh việc làm. Ông Nguyễn Văn N. , một lao động địa phương làm việc tại công trình xây dựng nhà máy nhiệt điện Hải Phòng 2 cho biết, để có một công việc tại công trường là một điều khó khăn, ngoài việc phải cạnh tranh, còn có nhiều “góc khuất” khác. Ông N. là một nông dân sống tại Thủy Nguyên. Ngoài công việc đồng áng, ông đi phụ hồ, thợ nề, làm hàn xì, bốc vác… Thời điểm xây dựng nhà máy nhiệt điện 1, ông N. làm công nhân tại công trường với mức lương dưới 100.000 đồng/ngày công.

Ông N. cho biết, lao động phổ thông địa phương làm việc trong công trường nhận mức lương thấp hơn nhiều so với lao động người Trung Quốc. Đơn cử, với một thợ hàn người Việt Nam cùng làm chung với lao động Trung Quốc, mức lương nhận được cao nhất khoảng 150.000 – 180.000đ/ngày công. Trong khi đó, mức lương cũng công việc như trên của lao động Trung Quốc thường gấp từ hai đến ba lần. “Việc trả công do chủ thầu thỏa thuận với người lao động, chứ không thông qua chủ dự án, cho nên, chúng tôi không biết thắc mắc với ai. Ngoài ra, có khá nhiều sự bất bình đẳng trong việc trả công lao động cho người Việt Nam,” ông N. nói.

Theo ông N., nếu lao động Việt Nam trực tiếp làm việc với người sử dụng lao động là nhà thầu Trung Quốc, sẽ được nhận 100% ngày lương. Còn nếu phải thông qua phiên dịch người Việt Nam, ngày công lao động của họ cũng bị “bớt xén”. Đơn cử, nếu phiên dịch “nhặt người” đi làm, một ngày công 150.000 đồng sẽ bị bớt lại 20.000 đồng, chỉ được thực lĩnh 130.000 đồng. Nhưng, vì để có việc làm, nên không ai dám kêu ca. Nếu kêu, sẽ có nhiều người khác vào trám chỗ. “Nếu anh không làm, sẽ có nhiều người khác sẵn sàng làm. Để có việc làm, thì buộc anh phải chấp nhận,” ông N. chia sẻ.

Tương tự, ngày công của lao động Việt Nam làm ở vị trí nấu ăn cho lao động Trung Quốc, mức lương của họ nhận được khoảng hai triệu đồng/tháng; công việc bảo vệ (tại khu chung cư của công nhân Trung Quốc tại My Sơn (xã Ngũ Lão, Thủy Nguyên) nhận mức lương 1,5 triệu đồng/tháng, không có phụ cấp. Một bảo vệ Việt Nam tại khu chung cư My Sơn cho biết, mới đây, bên Trung Quốc có đưa sang một bảo vệ người Trung Quốc, mức lương của họ tính ra tiền Việt khoảng 10 triệu đồng/tháng, cao gấp gần mười lần so với tiền lương của bảo vệ người Việt Nam.

Chủ dự án không có quyền can thiệp

Mức chênh lệch về thu nhập của lao động Việt Nam làm cùng một công việc so với lao động Trung Quốc đã được ông Khang xác nhận. Theo ông Khang, tình trạng nói trên phổ biến ở giai đoạn thi công giai đoạn 1 (nhà máy nhiệt điện Hải Phòng 1). Hiện tại, dự án nhiệt điện Hải Phòng 1 đã hoàn thành và đưa vào vận hành, số lao động Trung Quốc còn lại khoảng hơn 100 người, chủ yếu là lao động kỹ thuật để hoàn thành nốt các phần việc thuộc về bảo trì – vận hành.

Ông Hà Văn Gián, phó tổng giám đốc nhà máy nhiệt điện Hải Phòng cho biết, phía Trung Quốc là nhà thầu thi công, họ thực hiện theo đúng cam kết hợp đồng BT (Xây dựng – chuyển giao) cho chủ dự án, nên phía Việt Nam chỉ có vai trò giám sát về tiến độ và chất lượng của dự án. Đối với việc sử dụng lao động và tiền lương, phía chủ dự án không có quyền can thiệp.

Tình trạng quá nhiều lao động Trung Quốc làm việc tại Thủy Nguyên ở giai đoạn 1 đã có sự thay đổi đáng kể ở giai đoạn 2. Theo ông Khang, hiện tại, số lao động Trung Quốc đang làm việc tại Thủy Nguyên là hơn 700 lao động, trong đó có hơn 100 lao động của giai đoạn 1 còn sót lại để thực hiện nốt phần việc dang dở trước khi bàn giao. “Chúng tôi cũng đã có ý kiến với nhà thầu về việc sử dụng lao động người Việt Nam. Phía Trung Quốc đưa ra nhiều lý do, trong đó có lý do bất đồng ngôn ngữ. Đây là cản trở lớn trong quá trình điều hành, quản lý lao động. Hơn nữa, họ cho rằng, lao động của họ đã quen việc, việc điều hành, sử dụng lao động đã thành một ê-kíp. Nếu sử dụng lao động bản địa, sẽ khó khăn cho họ trong việc quản lý, chỉ đạo và giám sát việc thực hiện công việc,” ông Khang nói.

Một thực trạng mà chính ông Khang cũng thừa nhận, đó là độ chuyên nghiệp, tính kỷ luật… của lao động Việt Nam so với lao động Trung Quốc là thấp hơn. “Trên công trường nắng nóng như thế này, lao động Việt Nam làm được từ một đến hai giờ đồng hồ đã phải tìm bóng râm để trốn nắng, trong khi lao động Trung Quốc, họ làm một mạch đến hết ca. Phải thừa nhận, năng suất lao động của lao động Trung Quốc lớn hơn năng suất lao động của lao động Việt Nam. Đó là chưa kể đến tính tự giác, kỷ luật lao động và sự trung thực trong quá trình làm việc,” ông Khang chia sẻ.

Bài và ảnh: Linh Di

Gian nan giải quyết việc làmÔng Lại Đức Thịnh, chủ tịch UBND xã Tam Hưng cho biết, tổng diện tích đất nông nghiệp của xã Tam Hưng chỉ còn khoảng 65ha. Trước kia, công ty Đóng tàu Nam Triều cũng giải quyết nhiều việc làm cho lao động địa phương, tuy nhiên, mấy năm gần đây, công ty Đóng tàu Nam Triều cũng không có việc làm. Nghề biển của xã cũng không phát triển trong thời gian gần đây. Với số dân 7.000 người, việc làm là một vấn đề nóng đối với xã Tam Hưng.

Một bình luận về “Làm gì trước lao động giản đơn TQ? – Vất vả cạnh tranh với lao động Trung Quốc trên… sân nhà”

  1. Thật ra mà nói thì trên phương diên người với người, thì họ cũng là những người lao động chân chính và đa phần là cũng chẳng khá giả gì mới lặn lội xứ người, có một chút đồng cảm con người với nhau. Nhưng khi nghĩ đến những rắc rối và nguy cơ bất ổn đến luật pháp của nước mình thì lại lấy làm bực bội, khó chịu.
    Nếu TQ biết điều và coi chúng ta thật sự là anh em thì chẳng còn gì để nói, vui cả đôi bề, nhưng dạo gần đây hết lấn sân đến lăm le chiếm lãnh thổ kiểu này thì…khó mà chấp nhận được.
    Cứ nên xiết chặt luật với người nhập cư và lao động nhập khẩu, áp dụng chung cho mọi nước khác luôn cho công bằng và ổn định xã hội.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s