Khi thương nhân Việt bị Trung Quốc ‘hớt tay trên’ – Cần nắm kỹ việc Trung Quốc mua nông sản VN

Khi thương nhân Việt bị Trung Quốc ‘hớt tay trên’

Tác giả: TRẦN MINH QUÂN

Thương lái và các doanh nghiệp kinh doanh hàng nông sản thực phẩm của Việt Nam đang bị thương nhân Trung Quốc hớt tay trên. Đó là một thực tế cay đắng khi mà trong thời gian qua, từ Bắc chí Nam, nơi đâu cũng thấy bóng dáng người Trung Quốc đến tận nơi lựa chọn và thu gom nông sản từ chính tay những người nông dân. Có lẽ sẽ không quá lời khi nói rằng thương nhân Việt Nam đang bị “thủng lưới” ngay trên sân nhà.

Người Trung QUốc thuê đất và thuê lao động Việt Nam trồng khoai lang, xuất sang nước thứ ba. Ảnh chụp tại Bình Tân, Vĩnh Long. Ảnh: Vĩnh Kim

Trong thời gian qua, tình trạng thương nhân Trung Quốc đang ráo riết thu gom các loại nông sản, thực phẩm như cao su, thủy hải sản, trứng vịt, tiêu, điều, sắn lát,… với giá cao hơn giá thị trường đã khiến không ít doanh nghiệp sản xuất trong nước phải lên tiếng kêu cứu vì thiếu nguyên liệu đầu vào.

Theo ông Trần Văn Lĩnh, tổng giám đốc công ty cổ phần thủy sản Thuận Phước ở Đà Nẵng thì “Thương nhân Trung Quốc tới tận ao mua tôm, tới tận cảng cá chờ tàu cá cập bến và hình như luôn luôn lúc nào họ cũng mua cao hơn một vài giá so với doanh nghiệp chúng ta”. Đồng thời, ông cho biết các doanh nghiệp thủy sản ở miền Trung đang bị thiếu nguyên liệu trầm trọng mà một phần là do cạnh tranh không lại với thương nhân Trung Quốc.

Không riêng gì những mặt hàng trên mà một số sản phẩm nông sản, nguyên liệu khác như gỗ, giấy, hồ tiêu,… vẫn trong tình trạng tương tự.

Việc người nông dân bán được giá cao là điều đáng mừng. Tuy nhiên, trước tình trạng này cũng nên nhìn lại một thực trạng khác đã tồn tại từ rất lâu. Đó là nếu không có sự xuất hiện ồ ạt của các thương nhân đến từ Trung Quốc trong thời gian qua thì người nông dân Việt Nam vẫn mãi bị các thương lái chèn ép, phải bán sản phẩm do chính mồ hôi nước mắt của mình làm ra với giá rẻ mạt.

Giờ đây có thể nhận ra rằng, điệp khúc “được mùa, mất giá” không phải do sản phẩm làm ra quá dư thừa mà do tâm lý lo sợ ế ẩm, do bị ép giá, và không chủ động tìm đầu ra của các doanh nghiệp Việt Nam đã khiến không ít nông dân đã phải đành đoạn bỏ nghề, bỏ ruộng, bỏ đồng.

Cách đây không lâu, hàng loạt nông dân trồng rau ở Lâm Đồng đã phải ngậm ngùi khi sản phẩm do họ làm ra bị “rớt giá” thảm hại. Nhiều người đành phải bán đổ bán tháo để gở gạt phần nào vốn liếng, công sức do mình bỏ ra. Một số người khác thì mặc kệ, bỏ cho rau quả chết rụi, rơi rụng ngoài đồng bởi giá bán không đủ trả tiền thuê nhân công thu hoạch. Trong tình cảnh này, người nông dân chỉ biết ngồi nhìn “thành quả” lao động của mình trôi ra sông, ra biển.

Trong khi đó, giá bán các sản phẩm này tại các thành phố lớn không hề giảm. Có nhiều sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng thì giá đã được nâng lên đến 11 lần.

Khi “một mình một chợ” thì giá các loại nông sản như rau, củ, quả, lúa, gạo, … thường do thương lái và các nhà phân phối định giá. Lợi nhuận được làm ra từ những giọt mồ hôi và công sức của nông dân đang bị một nhóm nhỏ những người nắm quyền chi phối thị trường thụ hưởng. Và không ai khác, người chịu thiệt thòi nhất trong quy trình sản xuất, phân phối hàng hóa nông sản vẫn là người nông dân đang phải “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để có được những sản phẩm cung cấp cho thị trường.

Nay bán được số lượng lớn với giá cao, phương thức thu mua nhanh gọn, nông dân Việt Nam đang rất vui mừng. Mặc dù vậy, vẫn có nhiều ý kiến cho rằng nên cẩn trọng với tình trạng các thương nhân Trung Quốc đang lùng sục khắp nơi thu mua nông sản, thực phẩm của Việt Nam. Đây là những ý kiến rất đáng để những người nông dân cảnh giác với nhu cầu bất thường đến từ Trung Quốc bởi trong quá khứ đã không ít lần người nông dân Việt Nam phải nhận nhiều “trái đắng”.

Nhưng dù sao đi nữa, đây cũng là cơ hội tốt để các doanh nghiệp trong nước nhìn lại cái cách mà họ đã từng đối xử với các sản phẩm do người nông dân phải rất cực khổ mới làm ra trong thời gian qua như thế nào.

Khi người tiêu dùng đã bỏ tiền mua những sản phẩm do chính những người nông dân Việt Nam làm ra tức là họ đang góp phần tạo điều kiện cho sự tồn tại và phát triển của nghề nông, một nghề truyền thống và còn rất phổ biến ở Việt Nam hiện nay. Đóng góp ấy là để người nông dân nhận được đúng giá trị, công sức của họ bỏ ra chứ không phải chỉ để làm giàu cho những người trung gian.

Giờ đây, muộn còn hơn không, các doanh nghiệp Việt Nam hãy xích lại gần hơn và hãy biết chia sẻ với người nông dân, nếu không, sự ưu ái của họ dành cho những thương nhân Trung Quốc là điều khó tránh khỏi. Và đáng buồn hơn, nguồn nguyên liệu hay các sản phẩm chất lượng cao do chính tay người nông dân Việt Nam làm ra sẽ lần lượt “chảy” sang Trung Quốc.

(Theo SGTT)

 

Cần nắm kỹ việc Trung Quốc mua nông sản VN

Tác giả: Ngọc Hà

(VEF.VN) – Nếu thương nhân Trung Quốc mua và kinh doanh nông sản theo đúng luật pháp thì là bình thường, song, đối với nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, cần phải nắm kỹ tình hình.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã chỉ đạo như vậy tại cuộc họp khẩn về tăng cường kiểm soát giá cả, nhất là giá lương thực thực phẩm, theo Công điện của Thủ tướng Chính phủ ngày 9/7.

Người dân bỏ chăn nuôi

Theo ông Phạm Xuân Dương, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), giá thịt lợn trong nước tăng cao là do nguyên nhân khách quan. Cụ thể, giá thức ăn chăn nuôi nếu tính về đầu vào, tính bình quân từ tháng 6/2010 đến 6/2011 đã tăng 30-40%, giá thực phẩm tăng 40-60%, thịt lợn tăng tới 70%. 3 tháng trở lại đây, giá cả còn tăng cao. Thịt hơi heo công nghiệp ở miền Bắc có giá 65.000-67.000 đồng/kg, tại miền Nam là 62.000 đồng/kg.

Trong khi đó, giá thịt ở Thái Lan, Trung Quốc cũng có giá 65.000 đồng/kg, bằng giá thịt lợn hơi ở miền Bắc. Các nước khác ở Đông Nam Á cũng đều quanh mức giá 60.000 đồng/kg.

Giá tăng là tình hình chung nhưng về cung cầu, ông Dương cho hay chúng ta đang có vấn đề. Một bộ phận các hộ chăn nuôi nhỏ bỏ nhiều, từ 8 triệu hộ giờ chỉ còn khoảng 3 triệu. Có tới 50-60% các hộ chăn nuôi giờ không nuôi lợn.

Lý do, theo ông Dương, là trong một thời gian dài chăn nuôi gặp rủi ro. Hai năm 2008-2009 và đầu năm 2010, hầu hết các hộ chăn nuôi gặp khó khăn. Họ đã phải trường kỳ chống dịch bệnh, chống thiên tai và đối phó với giá đầu vào. Hiện nay người chăn nuôi đã tương đối có lợi, dịch bệnh được kiểm soát, giá đầu vào giảm, mức lãi khoảng 1,5 triệu đồng/con.

Tuy nhiên, tại nhiệu địa phương, nhiều nơi không lấy chăn nuôi làm cơ hội duy nhất như trước, bởi công lao động ở nông thôn khoảng 150.000 đồng/ngày, nuôi vài ba con lợn dù lãi vẫn không hấp dẫn bằng. Các DN chăn nuôi lớn tuy không bỏ nuôi nhưng lại vấp phải vấn đề về vốn, lãi suất. Chưa kể, giá con giống cao, chi phí về thuốc thú y nhiều nên lãi ít.

Giá rau củ tăng cao do ảnh hưởng của bão số 2, hàng nhập khẩu giảm (ảnh gdtd)

Chẳng hạn, tại Vĩnh Phúc, tổng đàn lợn giảm hơn 4%, trâu bò giảm trên 5%, gia cầm cũng giảm. Năm ngoái, tổng đàn gia cầm của tỉnh này là 7,4 triệu con, hiện chỉ còn 6,8 triệu con, giảm 4,6% vào thời điểm 1/4. Tại Hà Nội, chăn nuôi không những không giữ được tăng trưởng mà còn tụt đầu con. Bình quân năm ngoái, tổng đàn lợn  khoảng 1,7 triệu con, năm nay chỉ 1,5 triệu con.

Nói chung, thực chất chăn nuôi đang giảm đàn. Nhiều trang trại đã bỏ trống, kể cả gà và lợn.

“Rõ ràng là không có cơ sở để hạ giá thịt lợn trên thị trường xuống, chỉ có cách bỏ hàng rào thuế quan, nhập thịt phụ phẩm của Mỹ về nhưng đây là biện pháp không mong muốn”, ông Dương lo lắng.

Trong khi đó, thời điểm này, số lượng thịt lợn xuất khẩu sang Trung Quốc giảm đáng kể. Ông Phạm Văn Đông, Phó Cục trưởng Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), nói rằng, chỉ 3 tháng đầu năm chúng ta xuất khẩu lợn sống sang quốc gia này, với tổng lợn xuất tiểu ngạch 19.325 con. Riêng 3 tháng gần đây không còn xuất khẩu nữa. Thậm chí, theo báo cáo của Chi cục Kiểm dịch động vật cửa khẩu, cách đây vài tuần đã có vài xe nhập lậu lợn sống vào Việt Nam, với số lượng vài trăm con.

Hiện Việt Nam xuất chính ngạch chủ yếu lợn sữa, lợn choai sang Malaysia, chiếm chỉ 3,7%.

Như vậy, Bộ trưởng Cao Đức Phát đánh giá, giá thịt lợn tại Việt Nam cao chót vót mà thịt ngoại không vào nhiều chứng tỏ hàng rào của Việt Nam có hiệu quả cao. Ông cho rằng, trong chăn nuôi lợn, hiện đang rơi vào thời điểm cầu ở đỉnh và cung ở đáy. Cần điều hòa thị trường trong nước, hạ nhiệt những nơi nóng. Bộ trưởng yêu cầu lãnh đạo Cục Thú y, Cục Chăn nuôi ngay trong chiều 12/7, cập nhật giá bán tất cả các tỉnh thành, địa phương xem nơi nào cao nhất, nơi nào thấp nhất để điều hoà cho hợp lý. Đồng thời, tịch cực triển khai các biện pháp nhằm tái đàn để nhanh chóng có sản phẩm.

Về thực phẩm, giá rau đợt này tăng rất cao. Một mớ rau muống ở quê là 2.000 đồng, còn Hà Nội là 6.000-7.000 đồng/mớ. Đây là thời kỳ giáp vụ, năm nào rau cũng lên chứ không riêng năm nay. Tuy nhiên, năm nay lên cao hơn bởi diện tích trồng rau của Hà Nội vẫn giữ nguyên là 13.000 ha. Đợt vừa qua do mưa nhiều quá, ảnh hưởng của cơn bão số 2, toàn bộ rau ăn lá hầu như hỏng. Sản lượng giảm quá nhiều. Sẽ mất nửa tháng để phục hồi lại, tức là khoảng 1 tuần đến 10 ngày nữa, giá rau sẽ ổn định.

Nhóm tăng giá nhiều nhất là nhóm rau cải, cà chua, rau sống. Hiện cà chua chỉ có từ Lâm Đồng ra, từ Trung Quốc về. Mùng tơi, rau đay, mướp, nguồn cung tương đối đây đủ, không tăng nhiều. Hiện nhập khẩu rau, củ, quả từ Trung Quốc về cũng giảm khoảng 10%.

Không phải do Trung Quốc “vét” hàng

Bộ trưởng Cao Đức Phát nhận định, trước tình hình tăng giá đột biến của một số loại thực phẩm trên thị trường, đúng là có lợi cho người nông dân song lại ảnh hưởng đến đời sống của người làm công ăn lương và chỉ số giá cả. Tình trạng này sẽ gây tác động tiêu cực nếu mức giá tăng đột biến, thay vì tăng theo lộ trình.

Do vậy, ông đề nghị tất cả các đơn vị liên quan nắm chắc lại tình hình các địa phương, các vùng miền, bao gồm cả phần sản xuất và tiêu dùng, số lượng, chất lượng và giá cả.

Trong đó, đặc biệt lưu ý hai nhóm sản phẩm nóng bỏng hiện nay là chăn nuôi và rau. Về rau, có thể điều chỉnh nhanh, vấn đề chính là thông tin thị trường cho chuẩn để tự điều chỉnh trong thời gian sớm nhất.

Về thịt thì nghiêm trọng hơn. Trước đây, ông Phát cho hay chúng ta cứ thông tin Trung Quốc mua vét hàng, nhưng rõ ràng là hiện không có nhập khẩu mà ngược lại, chỉ có nhập khẩu một số trâu bò vào. Như vậy, giá tăng đột biến hiện nay chỉ do cung cầu trong nước. Cầu tăng cao nhất, cung giảm thấp nhất. Ông yêu cầu Cục Chăn nuôi nắm, phân tích kỹ, đề phòng những vấn đề có thể xảy ra trung và dài hạn.

“Nếu thông tin nguồn cung đủ, chỉ thiếu cục bộ thì người chăn nuôi không dám nuôi; nếu nói đang thiếu, giá các vùng đang thế này thì người dân sẽ dám đầu tư nuôi. Phải thông tin chuẩn xác cho nhân dân. Tất cả những câu chuyện vừa qua chúng ta căn cứ vào một số phán đoán tình hình với nhau”, ông Phát nói.

Liên quan đến vấn đề thương nhân Trung Quốc ồ ạt gom hàng nông sản Việt Nam, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho rằng, nếu thương nhân Trung Quốc mua và kinh doanh nông sản theo đúng luật pháp thì là bình thường. Song, đối với nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, cần nắm thật kỹ thông tin doanh nhân Trung Quốc vào tranh mua.

Chẳng hạn, vải thiều họ đâu có tranh mua? Vải thiều chủ yếu ăn tươi và sấy khô, sấy khô cũng chỉ là bất đắc dĩ. Thanh long còn không chế biến được. Sắn hiện có một số nhà máy đang làm ethanol. Dừa Bến Tre, sắn và một số loại thủy sản tranh chấp về nguyên liệu, cũng đặt ra vấn đề cho các nhà máy của chúng ta hiện mua với giá thế nào, liên kết với nông dân thế nào.

“Không nên dùng các biện pháp hành chính ép, phải dùng biện pháp kinh tế hài hòa lại lợi ích”, ông Phát lưu ý.

 

 

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Khi thương nhân Việt bị Trung Quốc ‘hớt tay trên’ – Cần nắm kỹ việc Trung Quốc mua nông sản VN”

  1. Em thấy ông Phát nói thế nào ấy chứ. Rõ ràng là thương nhân TQ đang ồ ạt mua nông sản Vn mấy tháng qua mà lại nói cứ như là mọi thứ đang diễn ra bình thường, và đổ tại cho…cung cầu trong nước???

    “ông Phát cho hay chúng ta cứ thông tin Trung Quốc mua vét hàng, nhưng rõ ràng là hiện không có nhập khẩu mà ngược lại, chỉ có nhập khẩu một số trâu bò vào. Như vậy, giá tăng đột biến hiện nay chỉ do cung cầu trong nước. ”

    Ý ông là do nhu cầu trong nước tăng thôi, chứ cầu nước ngoài không tăng vì TQ không nhập khẩu lợn từ Vn?

    “nếu thương nhân Trung Quốc mua và kinh doanh nông sản theo đúng luật pháp thì là bình thường. Song, đối với nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, cần nắm thật kỹ thông tin doanh nhân Trung Quốc vào tranh mua.
    Chẳng hạn, vải thiều họ đâu có tranh mua? Vải thiều chủ yếu ăn tươi và sấy khô, sấy khô cũng chỉ là bất đắc dĩ.”

    Tất nhiên mua theo đúng luật pháp thì có gì mà bất bình thường, nhưng mua với số lượng lớn, cái gì cũng mua, mua cả hàng cấp thấp…thì đâu có bình thường nữa.

    Vải thiều là một trong những mặt hàng mà TQ mua nhiều nhất mà ông lại bảo không tranh mua. Mà cũng không rõ từ “tranh mua” được hiểu như thế nào chứ nếu không có thương lái TQ chắc bà con trồng vải thiều cứ tiếp tục nỗi lo được mùa mất giá, bán như cho thôi.

    Vải hay nông sản mà không nghiên cứu công nghệ chế biến bảo quản thì làm sao mà bán với giá cao, bình ổn cung-cầu được, sao ông Phát lại bảo “sấy khô cũng là bất đắc dĩ”, đây là chuyện cần phải bàn để phát triển ngành trồng vải mới phải chứ??

    Số lượt thích

  2. Vấn đề này nên được theo dõi kỹ càng. Nếu có người giành nhau mua hàng thì đó là cạnh tranh tốt cho nông dân. Trước nay thiều cạnh tranh ở dầu mua cho nên nông dân cũng bị gìm giá mãi.

    Tuy nhiên, nếu đó là một hệ thống có tổ chức nhằm thao túng toàn thị trường để độc quyền, thì lại là một chuyện khác.

    Điều quan trọng là ta chẳng biết “TQ” ở đây là ai cả? Who are they exacty?

    Số lượt thích

  3. Doanh nghiệp VN đá trên sân nhà mà còn để thủng lưới, trách đội bạn được sao?

    Mình thấy cách phân tích và tiếp cận vấn đề của ông Phát là đúng đắn: cần làm rõ việc tăng giá lương thực có do xuất khẩu sang TQ hay không? những sản phẩm mà thương nhân TQ mua nhiều là sản phẩm cuối hay nguyên liệu của ngành chế biến? đối với nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, cần nắm thật kỹ thông tin doanh nhân Trung Quốc vào tranh mua để có biện pháp phù hợp. Nhưng nhìn chung, khi Việt Nam công nhận và muốn mình được công nhận là một nền kinh tế thị trường, thì các doanh nghiệp không thể ỷ vào sự bảo hộ của nhà nước trong việc cạnh tranh được.

    Mình nghĩ nếu TQ, hay 1 nước nào đó bất kỳ, vào tận vườn, ao thu mua với “giá cao hơn giá thị trường” thì đó là cơ hội tốt cho kinh tế Việt Nam:

    1. Tăng tỉ lệ xuất khẩu;

    2. Nông dân bán được hàng, có giá tốt, yên tâm phát triển sản xuất;

    3. Doanh nghiệp sản xuất có động lực sống còn để xem lại năng lực cạnh tranh và phát triển mối liên kết với nông dân của mình.

    @ anh Hoành: em hiểu TQ hay thương nhân TQ là những thương nhân TQ mua hàng từ VN xuất sang TQ?

    Số lượt thích

  4. Hi QL,

    Công ty TQ không thể mua hàng ở Vn được trừ khi họ đã qua thủ tục lập công ty tại VN. Hoặc họ phải nhờ một công ty VN mua và xuát cảng qua TQ cho họ.

    Nhưng nếu trước nay ta không nghe chuyện TQ vét hàng, mà nay nghe cùng một lúc tại nhiều nơi, thì hiện tượng bất ngờ như vậy phải do 1 công ty, hay 2, 3 công ty làm việc trong một group đồng điệu. (Vì người TQ không thể ngay một lúc qua VN mở cả 20, 30 cong ty khắp nơi như thế). Nếu vậy thì đó là 1 yếu tố quan trọng của khả năng lũng đoạn kinh tế. (Càng ít công ty làm việc càng dễ lũng đoạn).

    “Vét hàng” có nghĩa là mua hết hàng. Điều này thì thực ra là tốt cho nông dân. Nhưng xưa nay ta nghe nói VN nhập nông phẩm của TQ, ít khi nghe nói TQ nhập nông phẩm của VN.

    Mua nông phẩm tại VN để chế biến tại VN cho thị trường VN thì có lý hơn. Tức là hệ thống vét hàng đó, có thể là vét hàng để cho các công ty tại VN chế biến. Trong trường hợp này, việc vét hàng có thể là để độc quyền thị trường hàng chế biến (đò hộp, đồ khô). Tuy nhiên khả năng thực sự đề có thể độc quyền còn tùy thuộc nhiều yếu tố, đặc biệt là sức mạnh của tập đoàn muốn độc quyền và sức mạnh của các đối thù khác. Nếu khả năng độc quyền không có thì cạnh trạnh chỉ có lợi cho nông dân.

    Cho nên các việc này không thể nói chung chung được. Phải có điều tra viên về kinh tế theo dõi các đường dây, để biết câu chuyện thế nào.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s