Bẫy luận lý học

Chào các bạn,

Chúng ta đã được huấn luyện về luận lý từ hồi còn bé xíu. Đúng là đúng, sai là sai. 2 cộng 2 là 4. Nếu 2 cộng 2 mà là 5 hay 6 thì đương nhiên là sai. Mặt trời mọc ở phương Đông. Nói mặt trời mọc ở phương Tây thì sai, và cái gì đó mọc ở phương Tây nhất định không phải là mặt trời.

Nếu A là đúng, thì –A phải là sai.

Nếu tôi có 5 đồng trong túi, thì tôi không thể có -5 đồng trong túi.

Luận lý ta quen dùng hàng ngày là luận lý toán học, rất rõ ràng, đúng sai rành rẽ. Nhưng chính vì vậy mà cuộc sống của mỗi cá nhân của chúng ta và cuộc sống của cả nhân loại có vô khối vấn đề:

Tôi nói Mỹ Linh hát hay, hắn nói Mỹ Linh hát dở. Tôi đúng, thì nhất định là hắn phải sai.

Chúa đúng, thì chống Chúa phải sai.

Kế hoạch này phải theo các bước A, B, C. Theo A, C, B hay A, E, C là sai.

Con học y khoa mới thành công, học môn khác là sai.

Yêu chị ấy thì không ly dị, anh ly dị chị ấy là anh sai.

Đảng đúng, nói ngược với Đảng là sai.

Dân chủ tư bản đúng, không dân chủ tư bản là sai.

Các bạn, cuộc đời phức tạp hơn các con toán 1 triệu lần. Không thể dùng các quy tắc đúng sai đơn giản của toán học vào cuộc đời. Đại đa số mọi chuyện trên đời là mọi người đều đúng và đều sai cùng lúc. Hai người đang đứng cách nhau 500m nói điện thoại, một người nói “trời mưa” người kia nói “trời nắng”, có thể cả hai cùng đúng—trời mưa nơi này nhưng không mưa nơi kia—và cả hai cùng sai—trời đang mưa và nắng cùng một lúc.

Cô Hoa đẹp hay xấu? Nói đàng nào cũng đúng—đẹp, xấu, xem được, có duyên, hấp dẫn, đáng ghét… Ai trong chúng ta cũng biết câu trả lời rồi: Đẹp xấu tùy người đối diện.

Rất tiếc là chúng ta quá quen dùng lý luận đúng sai của toán cộng toán trừ để dùng vào các liên hệ hàng ngày của chúng ta với mọi người chung quanh, và vì thế mà nẩy sinh ra mọi vấn đề, từ các mâu thuẫn cá nhân của ta đến những vấn đề hệ trọng của đất nước, cũng như những đối nghịch giữa các quốc gia.

Nếu chúng ta hiểu được đặc tính rất tương đối của đúng sai, và bắt đầu nhìn mọi sự và mọi người chung quanh với thái độ “ai cũng đúng một chút và sai một chút, tùy theo mỗi góc nhìn khác nhau”, thì chúng ta sẽ có cơ hội sống chung với nhau và làm việc với nhau hòa bình hơn và hoàn hảo hơn.

Và cuộc đời của ta, cũng như của thế giới chúng ta, sẽ vui hơn.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

15 cảm nghĩ về “Bẫy luận lý học”

  1. Có một kẻ có phản xạ mỗi lần bước ra khỏi nhà là cân nhắc nên đi đường nào? đường nào đến đích ngắn hơn/nhanh hơn…

    Mọi chuyện sẽ chẳng có gì cho đến khi hầu như mỗi khi đi ra khỏi nhà, một kẻ khác sẽ chở kẻ này. Và câu chuyện trở thành những cuộc đối thoại lặp đi lặp lại kiểu: đường kia ngắn hơn .. nguyên tắc tổng 2 cạnh tam giác sẽ dài hơn cạnh còn lại .. (ồ, nhìn lại thì đó ko phải hình tam giác vì chẳng có con đường nào thẳng cả!!!)

    Trước đó nữa, kẻ này đã từng nói “đi đến đâu không quan trọng, vấn đề chỉ là đi với ai”… vậy mà có những ngày “đi đường nào” lại quan trọng hơn là “đi với ai”… Quên! 🙂

    Like

  2. Thật ra luận lý học không sai. Chỉ là người dùng thường sai vì kết luậtn cơ sở thông tin không đầy đủ: thiếu các tham số, thiếu trọng số, … Vấn đề là cuộc sống thực quá đa dạng và nhiều yếu tố tác động để không thể nào viết lên một phương trình hay công thức với đầy đủ các dữ kiện của nó cả.

    Cần một chút khiêm tốn để biết mình … không biết đủ, để biết lắng nghe thêm. Cần một chút yêu thương để cảm thông hay nhận biết được những thông số mà người kia đang sử dụng …

    Like

  3. anh Hoành nói đúng quá, em biết có nhiều người không bao giờ chịu cho cái gì cũng có tính tương đối, theo họ cái gì đúng là đúng mà cái gì sai là sai, không bao giờ có cái gì phân nữa đúng, phân nữa sai anh ạ.

    Like

  4. Chấp nhận những dị biệt cho vấn đề là một đức hạnh và một thái độ cởi mở mới là một thái độ hạnh phúc.
    Và đúng như chia sẻ của QL là “cần khiêm tốn để biết lắng nghe và cần có yêu thương để cảm thông”.

    Like

  5. That ra chau chua co nguoi yeu nhung da biet yeu roi,va yeu bang con tim thi ko ai noi la sai ca,nhung da yeu ma mat di li tri thi co le se ko cam nhan duoc het su dep de ma tinh yeu mang lai,ma noi den li tri thi gia tri dung-sai rat la quan trong,ko the noi la mot chut dung va mot chut sai duoc.Bac Hoanh co dong y ko?

    Like

  6. Hi Minh Trang,

    Đúng hay sai luôn luôn tùy thuộc trái tim mình. Ví dụ: Minh yêu một người và muốn sống với người ấy cả đời. Nhưng bố mẹ mình nhất định không chịu người đó. Mình có 2 đường lựa chọn:

    1. Lập gia đình với người đó ngược ý cha me, VÌ chuyện gia đình là chuyện của đời mình chứ không phải chuyện của bố mẹ.

    hay

    2. Theo ý bố mẹ, nghỉ chơi với người yêu, VÌ con thì phải có hiếu với bố mẹ và vâng lời bố me.

    Đằng nào cũng đúng. Tùy theo con tim mình đứng phía nào mà lựa chọn, phía người yêu hay phía bố mẹ.

    Các lý luận đúng sai (các mệnh đề đứng sau chữ VÌ) chỉ là trang sức cho quyết định của trái tim mình thôi, chẳng nghĩa lý gì cả (vì chữ VÌ nào cũng đúng).

    Điều quan trọng và có nghĩa lý duy nhất ở đây là “theo chàng” hay “theo bố mẹ”, đằng nào cũng là quyết định của trái tim.

    Nếu Minh Trang không hiểu được phân tích này, thì học luận lý học một thời gian vài năm thì sẽ hiểu.

    Like

  7. Chau thay su lua chon thu nhat van tien bo hon va co y nghia hon, vi khi minh chon theo nguoi yeu thi do moi la lua chon thuc tam tu trai tim minh va day la dieu can ban de dan den hanh phuc, khi thay con minh hanh phuc co le bo me nao cung se nghi ve nhung dieu tot dep. Nhung neu lua chon phuong an 2 co le se ko dem den hanh phuc cho bat ky nguoi nao. Dieu nay rat can den ly tri va chau nghi gia tri dung-sai o day van rat la quan trong!

    Like

  8. Nếu Minh Trang muốn nói đó là lý trí của Minh Trang cũng được. Nhưng đừng cho rằng người chọn đường khác mình là không có lý trí, thì chẳng sao cả. Đừng cãi nhau là họ sai.

    Xem như là lý trí của họ khác lý trí của mình. Và tôn trọng lý trí của họ.

    Nếu Minh Trang thich dùng lý trí của mình và cho là mình đúng là người khác sai, thì MT sẽ phải trả giá rất đắt trong đường tình và đường gia thất sau này. Và teamwork ở sở làm cũng sẽ tồi. Rất khó lên chức lãnh đạo. Nối chung là tư duy theo lối đi vào con đường đúng/sai thì nếu mình tin là mình đúng, thì người khác phải sai. Đây là con đường tạo ra cả lô vấn đề cho mình.

    Tôn trọng sự lựa chọn của người khác, dù MT muốn gọi sự lựa chọn đó là lý trí, tình cảm hay là gì đó. Và đùng cãi nhau mình đúng hay người ta đúng. Yếu tố thành công và an lạc trên đời là ở chỗ này.

    Sau này kinh nghiệm hơn và nhạy cảm hơn về cuộc đời MT sẽ hiểu những điều chú nói lúc này.

    Like

  9. That su thi dieu chu noi chau cam nhan duoc rat ro nhung chau chua trai qua nhieu, den bay gio thi chau that su cong nhan rang chi co doi mat voi van de va giai quyet no ra sao moi la quan trong, con dung sai thi that la giao dieu phai ko chu? Chau that su cam on chu rat nhieu vi da giai toa nhung suy nghi gium chau, nam moi chuc chu luon doi dao suc khoe, hanh phuc va thanh cong!

    Like

  10. bài viết hay quá !!!
    Khi đọc bài viết này, tôi nghĩ tới 1 minh họa dễ hiểu là :
    2 người và 1 cái cây. Người A đứng cách cái cây về phía tây 1 m, đi về phía đông 2m là vị trí người B đang đứng.
    – người A nói : cái cây ở phía tây.
    – Người B nói : cái cây ở phía đông.
    có ai nói sai không !?

    Like

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s