Thế giới: Syria đứng trước ‘nổi dậy vũ trang’ – Pháp và Ý gửi cố vấn quân sự tới Libya – Bất ổn lan khắp Yemen


Syria đứng trước ‘nổi dậy vũ trang’

Biểu tình ở Homs
Các cuộc biểu tình đang đặt ra nhiều thách thức cho chính phủ Syria

Chính phủ Syria nói tình trạng bạo động tại đô thị lớn thứ ba ở nước này là Homs và thành phố Baniyas ở phía bắc đã lên đến mức nổi dậy có vũ trang.

Cảnh báo được đưa ra sau khi hàng nghìn người biểu tình chiếm giữ trung tâm Homs hôm thứ Hai, cam kết sẽ ở lại cho tới khi Tổng thống phải ra đi.

Các nhân chứng nói các lực lượng an ninh đã bắn súng vào người biểu tình ở Homs và tin cho hay quảng trường này đã được dọn sạch.

Các nhà hoạt động nhân quyền nói khoảng 200 người Syria đã bị giết trong những tuần có bạo động.

Tổng thống Bashar al-Assad tuyên bố hôm thứ Bảy là sẽ chấm dứt đạo luật cai trị khẩn cấp có gần một nửa thế kỷ nay, trong khi giới chức đã trả tự do cho các tù nhân chính trị, là những yêu cầu chính của người biểu tình.

Tuy nhiên, làn sóng bạo động chưa từng có tại Syria chưa cho thấy có dấu hiệu giảm bớt, như nhận định của phóng viên BBC Kim Ghattas tại Beirut ở nước láng giềng Lebanon.

Trong một tuyên bố vào chiều thứ Hai, bộ Nội vụ Syria nói: “Những sự kiện khi trước… cho thấy đây là một cuộc nổi dậy có vũ trang của các nhóm vũ trang thuộc tổ chức Salafist, đặc biệt tại Homs và Baniyas”.

Bộ Nội vụ cũng cảnh báo “sẽ không tha thứ cho các hoạt động khủng bố”.

Salafism là một dòng Hồi giáo Sunni nghiêm ngặt mà nhiều nước Arab coi ngang với các nhóm dân quân như al-Qaeda.

Biểu tình ở Homs
Những người biểu tình muốn Tổng thống Assad từ chức

Phóng viên BBC cho biết điều này có nghĩa là giới chức sẽ đàn áp những cuộc biểu tình dưới danh nghĩa chống khủng bố.

Ít nhất 5000 người biểu tình chiếm đóng quảng trường Đồng hồ tại Homs hôm thứ Hai sau khi có lễ tang tập thể cho 12 người biểu tình bị các lực lượng an ninh giết chết hôm cuối tuần.

‘Tahrir của Syria’

Các điểm kiểm tra được dựng lên quanh quảng trường để đảm bảo những người đi vào là thường dân không vũ trang, trong lúc người biểu tình chuẩn bị thực phẩm và nước uống.

Một người biểu tình nói quảng trường này giờ được gọi là quảng trường Tahrir, là tên của nơi tập trung chính ở thủ đô Cairo trong cuộc nổi dậy ở Ai Cập khiến Tổng thống Hosni Mubarak phải ra đi.

Các nhân chứng cho biết các lực lượng an ninh dùng loa nói với họ là họ phải rời đi, trước khi bắn hơi cay và đạn thật.

Một người biểu tình được hãng AP trích lời nói: “Họ bắn vào mọi thứ, chỗ nào cũng thấy khói. Tôi thấy có người ngã trên mặt đất, người thì bị bắn vào chân, người thì bị bắn vào bụng”.

Thành phố Baniyas ở phía bắc hôm Chủ Nhật cũng chứng kiến các cuộc biểu tình chống chính phủ.

Các cuộc biểu tình phản đối sự cầm quyền độc tài của đảng Baath của Tổng thống Assad lần đầu xảy ra tại thành phố Deraa ở phía nam, trước khi lan ra các nơi khác.

Các cuộc bạo động đang là thách thức nghiêm trọng nhất đối với sự cầm quyền của ông Assad kể từ khi ông lên nối nghiệp cha, là Hafez al-Assad, cách đây 11 năm.

Pháp và Ý nói sẽ gửi các nhóm nhỏ sĩ quan vào giúp cho phiến quân Libya trong cuộc chiến nhằm lật đổ Đại tá Muammar Gaddafi.

Phiến quân chống lại Đại tá Gaddafi hiện làm chủ Benghazi, nơi họ lập ra hội đồng quốc gia của mình

Quan chức Pháp nói nhóm cố vấn quân sự chưa tới 10 người sẽ được gửi vào Libya còn Bộ Quốc phòng Ý thì nói họ sẽ gửi 10 sĩ quan.

Hôm thứ Ba tuần này, Anh Quốc đã tuyên bố sẽ gửi một nhóm tương tự đến Benghazi.

Cùng thời gian, Liên Hiệp Quốc nói nếu các tin chưa kiểm chứng kỹ rằng “quân của Gaddafi dùng bom chùm” mà có thật thì đó có thể sẽ bị coi là “tội hình sự quốc tế”.

Tuy nhiên, phía Libya đã cảnh báo chuyện một số nước đi đầu trong liên quân của Nato muốn gửi cố vấn quân sự vào nước họ.

Bên cạnh đó, chính quyền Gaddafi cũng nêu ra một kế hoạch mà nếu các bên cùng thực hiện thì “sẽ dẫn tới ngừng bắn”.

Phe phiến quân hiện đóng chủ yếu ở thành phố Benghazi ở miền Đông Libya không tiến chiếm thêm được các vị trí như đã dự tính vì thiếu trang bị và chiến thuật.

Dù vùng cấm bay được áp dụng và đợt oanh kích các mục tiêu của quân đội Gaddafi đã kéo dài nhiều tuần, chiến sự vẫn ở thế giằng co.

‘Cản trở hòa bình’

Sau khi có tin Anh quốc định gửi cố vấn quân sự đến giúp cho phiến quân, chính quyền ở Tripoli nói điều này “có thể sẽ cản trở hòa bình”.

Bất cứ sự hiện diện quân sự nào cũng là bước thụt lùi
Abdul Ati al-Obeidi, Ngoại trưởng Libya

Ngoại trưởng Libya, ông Abdul Ati al-Obeidi nói với đài BBC rằng hiện diện quân sự của Anh tại thành phố Benghazi do quân nổi dậy chiếm giữ có thế làm chiến sự “kéo dài”.

Còn Ngoại trưởng Anh, ông William Hague nói quyết định của Anh hoàn toàn đúng theo nghị quyết của LHQ về việc bảo vệ thường dân tại Libya, vốn cũng cấm quân nước ngoài chiếm đóng.

Nhóm cố vấn quân sự của Anh chừng 10 người chỉ có nhiệm vụ huấn luyện hậu cần và tình báo tại Benghazi.

Sau các sự kiện ở Tunisia và Ai Cập khiến những vị tổng thống độc tài phải ra đi, quân nổi dậy ở Libya đã giao tranh với quân đội chính phủ để chiếm quyền kiểm soát đất nước.


Quân nổi dậy Libya hiện đang vất vả chống đỡ

Một căn cứ khác của phiến quân là Misrata ở miền tây đã bị oanh tạc trong nhiều tuần nay.

Hiện các cơ quan cứu trợ nhân đạo đang tìm cách sơ tán người dân Misrata khỏi đây vì tình hình khố khó.

Ngoại trưởng Libya, ông Obeidi đề xuất ngừng bắn, tiếp theo là một thời kỳ khoảng sáu tháng để chuẩn bị cho kỳ bầu cử mà LHQ sẽ điều phối theo lộ trình của Liên đoàn châu Phi.

Ông nói: “Chúng tôi cho rằng bất cứ sự hiện diện quân sự nào cũng là bước thụt lùi và chúng tôi tin rằng nếu tình trạng giao tranh ngừng hẳn, thì chúng tôi sẽ có thể đối thoại với người Libya về những gì họ mong muốn – dân chủ, cải cách chính trị, hiến pháp, bầu cử…

“Những điều này khó có thể thực hiện với những gì xảy ra hiện nay”.

Ông ta cũng nói các nước mà ông thăm viếng đều tỏ ra ủng hộ đề xuất ngừng bắn và hỗ trợ nhân đạo, ngoại trừ Anh, Pháp và Ý.

Theo Nghị quyết số 1973 của Hội đồng Bảo an LHQ, thông qua hồi tháng Ba, các nước khác được dùng “tất cả các biện pháp”, ngoại trừ chiếm đóng, để bảo vệ thường dân.

Hiện Nato đang chịu trách nhiệm về vùng cấm bay và đưa phi cơ vào bắn phá các mục tiêu của quân đội Libya từ trên không.

Bất ổn lan khắp Yemen

Tình trạng căng thẳng đang tiếp tục lan khắp các thành phố của Yemen, khi số người chết và bị thương trong các cuộc biểu tình ngày một nhiều hơn.
> Hàng chục người biểu tình Yemen bị hạ sát

Ít nhất 5 người biểu tình thiệt mạng khi cảnh sát nổ súng để giải tán đám đông tại thành phố Sanaa hôm qua, AFP đưa tin. Một bác sĩ tại một bệnh viện ở Sanaa cho hay khoảng 60 người khác bị thương vì đạn bắn và dùi cui, trong đó có 23 người ở tình trạng nguy kịch.

Các nhân chứng cho biết rất nhiều cảnh sát chống bạo động được cử tới để đàn áp đoàn người đang diễu hành tại đại lộ Sittin, phía tây thủ đô Sanaa. Nhưng đám đông cuối cùng vẫn vượt qua được hàng rào cảnh sát và thiết lập được một căn cứ chống chính phủ trong trường Đại học Sanaa.

Những người biểu tình
Những người biểu tình đưa một người bị thương vào bệnh viện sau cuộc đụng độ với cảnh sát tại Sanaa. Ảnh: AFP

Tại thành phố Taez, một người thiệt mạng khi cảnh sát nổ súng vào đám đông người biểu tình đòi lật đổ Tổng thống Ali Abdullah Saleh. Trong khi đó, tại thành phố cảng Aden, một cảnh sát bị bắn chết và 6 người khác bị thương trong cuộc đụng độ giữa lực lượng an ninh và phe biểu tình.

Thành phố Hudayah ở phía tây của Yemen cũng không nằm ngoài vòng xoáy bất ổn. Rạng sáng nay theo giờ địa phương, một tay súng đi trên xe máy đã bắn vào những người biểu tình chống chính phủ khiến một người thiệt mạng, 8 người khác bị thương. Nhân chứng cho biết tay súng này tấn công trại của người biểu tình tại quảng trường al-Nasr, khi hầu hết mọi người vẫn còn đang trong giấc ngủ.

Bất ổn bùng phát tại Yemen từ đầu năm nay, khi những người biểu tình kêu gọi Tổng thống Saleh từ bỏ quyền lực mà ông nắm giữ từ năm 1978. Ít nhất 125 người đã chết trong các cuộc đụng độ giữa cảnh sát và những người chống chính phủ.

Phan Lê

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s