Hỏi chuyện Biển Đông ở Thượng Hải

Nguyễn Hùng Nguyễn Hùng | 2010-05-22, 3:29

Prof_Liu_Minh_Hung_580_440.jpg

Viện Nghiên cứu Châu Á Thái Bình Dương ở Thượng Hải là một trong những cơ sở nghiên cứu có uy tín hàng đầu ở Trung Quốc. Trước khi lên đường tới Thượng Hải tôi đã liên hệ với Giáo sư, Tiến sỹ Lưu Minh, Giám đốc Điều hành của viện. Ông cũng là Giám đốc phụ trách việc nghiên cứu quan hệ giữa các siêu cường và nghiên cứu chiến lược.

Viện của Tiến sỹ Lưu Minh nằm trên phố Hoài Hải, một trong các con phố cổ bên khu Phố Tây ở Thượng Hải. Đây là phố mà người Thượng Hải hay tới mua sắm. Phố Tây có rất nhiều nét giống Hà Nội. Tại đây cũng có nơi gọi là khu Pháp Cổ, nơi mà người Pháp từng có mặt trong những năm đầu của Thế kỷ 20 cùng với người Anh, Mỹ, Nga, Nhật… một quá trình chiếm đóng Thượng Hải sau khi nhà Thanh thua Anh Quốc trong Cuộc chiến Á phiện hồi Thế kỷ 19.

Khi tôi tới, Giáo sư Lưu Minh đã chờ sẵn trên tầng thượng, được thiết kế như một khu vườn rộng rãi, có phòng họp, phòng tập thể thao và cả phòng chiếu phim. Ông cũng mời hai đồng nghiệp cùng tham gia trả lời phỏng vấn. Một trong hai nhà nghiên cứu là Giáo sư Thái Bằng Hồng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình Dương, một người hiểu biết nhiều về Việt Nam .

Tôi nói với Tiến sỹ Minh, ông và các đồng nghiệp có thể trả lời bằng tiếng Hoa và người phiên dịch của tôi có thể dịch lại. Tuy nhiên cả ba người đều muốn nói chuyện bằng tiếng Anh.

Tiến sỹ Minh nói Thượng Hải vẫn luôn được coi là thành phố của giai cấp tư sản. Nhiều nơi ăn chơi những năm 1930 của ‘tư sản’ sau đó đều đã được chuyển mục đích sử dụng, chẳng hạn khu đua chó trước đây giờ là Quảng trường Nhân dân. Bản thân trụ sở viện của ông ngày trước cũng là một cơ sở đào tạo của đạo Thiên Chúa Giáo.

Ông Minh nói viện của ông tham gia vào xây dựng dự án chuẩn bị cho EXPO Thượng Hải từ nhiều năm trước. Đây là một phần của quá trình tiếp thu những kinh nghiệm và công nghệ của thế giới để phát triển Trung Quốc. Ông nói Trung Quốc sẽ học được nhiều từ triển lãm này và nó không phải là sự lãng phí.

Theo các số liệu đăng trên một số phương tiện truyền thông, triển lãm quốc tế Thượng Hải tốn tới bốn tỷ đô la Mỹ trong vòng sáu tháng, khoảng hơn 600 triệu đô la cho mỗi tháng. Đó là chưa kể các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng và tân trang thành phố lên tới hàng chục tỷ đô la để Thượng Hải có thể ngẩng cao đầu đón bạn bè thế giới.

Biển Đông

Sau cuộc trò chuyện dài với Tiến sỹ Minh mà tôi sẽ chuyển tới qúy vị qua video trong những ngày tới đây, tôi hỏi chuyện Giáo sư Thái Bằng Hồng về ASEAN, Việt Nam, quan hệ Việt Nam – Trung Quốc và nhất là vấn đề Biển Nam Trung Hoa – hay Biển Đông. Tại Trung Quốc, Biển Đông lại là vùng biển từ Thượng Hải trông ra Điếu Ngư Đài, đảo mà Nhật Bản và Trung Quốc đều nhận chủ quyền, nhưng hiện giờ do Nhật chiếm đóng và gọi là Senkaku.

prof_thai_bang_hong_336_226.jpg

Giáo sư Hồng, với giọng rất điềm đạm, thừa nhận tranh chấp biên giới trên biển là vấn đề tồn đọng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Ông nói quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc xấu đi sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời và các nhà lãnh đạo lên thay có cách nhìn khác về Trung Quốc khi quan hệ thân thiết hơn với Liên Xô.

Trước khi ngồi xuống trả lời phỏng vấn trên sân thượng của Viện Nghiên cứu Châu Á Thái Bình Dương, Giáo sư Hồng chỉ tay tới khách sạn Cẩm Giang ở phía dưới và nói với tôi đó là nơi Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon và Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai đã ra Thông cáo Thượng Hải trong chuyến thăm lịch sử tới Trung Quốc. Tổng Bí thư Lê Duẩn của Việt Nam được trích lời nói với phía Trung Quốc rằng Bắc Việt Nam sẽ chịu nhiều bom Mỹ hơn sau chuyến thăm này.

Nói chuyện với tôi về tranh chấp trên biển, Giáo sư Hồng coi việc Trung Quốc lấy Hoàng Sa từ tay của chính quyền Nam Việt Nam hồi năm 1974 là chuyện “bình thường” và ông nói Bắc Kinh cũng chịu sức ép từ người dân Trung Quốc phải có hành động.

Ông cũng nhắc tới công hàm của Thủ tướng Việt Nam Phạm Văn Đồng hồi tháng Chín năm 1958 mà trong đó Bắc Việt Nam đã “ghi nhận và tán thành” tuyên bố của Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai về hải phận 12 hải lý của Trung Quốc, bao gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Tương lai

Khi nghe tôi nói nhiều người Việt Nam còn giận dữ về hành động của hải quân Trung Quốc tại hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa khiến nhiều binh lính Việt Nam bỏ xác ngoài biển, giáo sư Hồng nói người Trung Quốc cũng giận dữ.

Ông nói thật là thảm kịch khi lính Việt Nam đã chết trong đợt xung đột năm 1988 ở Trường Sa. Nhưng quan điểm của ông là cả hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa đều thuộc về Trung Quốc. Mặc dù vậy, ông nói, Trung Quốc cũng cần kiềm chế và gác lại vấn đề chủ quyền để tìm cách hợp tác và cùng phát triển các vùng biển còn tranh chấp.

Giáo sư Hồng cũng nói các nước ASEAN và Trung Quốc cần có nguyên tắc ứng xử rất cụ thể ở Biển Đông và điều này sẽ tránh được những phức tạp có thể xảy ra. Ông cũng nói Trung Quốc sẽ dựa vào luật quốc tế để giải quyết vấn đề Biển Nam Trung Hoa chứ không tính tới việc có hành động quân sự.

Ông tin là Việt Nam và Trung Quốc có thể tìm được giải pháp, dù không phải là trong tương lai gần.

Điều này cũng giống cách suy nghĩ của một số nhà nghiên cứu Việt Nam, những người cho rằng vấn đề Biển Đông chỉ còn biết trông vào các thế hệ tương lai giải quyết. Nhưng họ cũng không thể biết tương lai đó là bao xa.

Theo những gì mà cả hai bên Trung Quốc và Việt Nam phát biểu chính thức cho tới nay, người ta có thể thấy hai phía đều có một niềm tin mạnh như nhau vào chủ quyền của mình tại Hoàng Sa và Trường Sa. Niềm tin và cách tuyên truyền của hai bên chắc chắn sẽ giữ cho vấn đề này luôn nóng. Nhưng có lẽ cả hai phía hiện đều đủ khôn ngoan để lửa không bùng cháy trên Biển Đông.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s