Người trồng sắn và việc sản xuất nhiên liệu “tương lai”

Cả chục triệu tấn sắn được người nông dân sản xuất mỗi năm. Một phần lớn được xuất sang Trung Quốc, Hàn Quốc… với giá rất rẻ. Chủ trương đã có, tiềm năng lớn nhưng việc sản xuất và kinh doanh xăng sinh học dường như chưa được phát triển đúng mức. Hiện tượng nói chưa đi đôi với làm đang kéo chậm sự phát triển của một nền kinh tế đang lên như Việt Nam.

Tiềm năng lớn

Theo “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025” của Chính phủ, Việt Nam sẽ phát triển nhiên liệu sinh học thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch truyền thống nhằm góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Đến năm 2010, xây dựng và phát triển được các mô hình sản xuất thử nghiệm và sử dụng nhiên liệu sinh học quy mô 100 nghìn tấn E5 và 50 nghìn tấn B5/năm, bảo đảm đáp ứng 0,4% nhu cầu xăng dầu của cả nước (chỉ tiêu này là 1% đến năm 2015). Đến năm 2025, sản lượng ethanol và dầu sinh học phấn đấu đạt 1,8 triệu tấn, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu xăng dầu của cả nước.
Còn theo dự báo về nhu cầu nhiên liệu sinh học đến năm 2025 (dựa trên giả định tăng trưởng tiêu thụ xăng, dầu là 8,5%/năm với tỷ lệ pha ethanol bắt buộc là 5% trong giai đoạn 2012-2014 và 10% cho giai đoạn 2015-2025), năm 2012 nhu cầu ethanol là 300 triệu lít, đến năm 2015 là 457 triệu lít, và năm 2025 là 1 tỷ lít.

Đây là một đề án được cho là rất khả thi, bởi theo ông Nguyễn Xuân Sơn, Tổng Giám đốc Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL), với hơn 70% dân số sống tại nông thôn và hơn 40% GDP là từ nông nghiệp, Việt Nam có thừa đủ tiềm năng để phát triển nhiên liệu sinh học.

Năm 2009, sản lượng sắn cả nước đạt gần 10 triệu tấn, mỗi năm Việt Nam xuất khẩu hàng triệu tấn sắn khô sang các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, các nước này nhập khẩu sắn chủ yếu là để sản xuất ethanol.

Theo ông Sơn, từ 2012- 2014, các nhà máy ethanol trong nước sẽ tiêu thụ hết khoảng 16% sản lượng sắn cả nước. Ðến năm 2025, cũng chỉ tiêu thụ dưới 50% sản lượng sắn.

Với một nguồn nguyên liệu dồi dào như vậy, và đã được người nông dân sản xuất thành truyền thống thì, việc sản xuất xăng sinh học đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước đã có một điểm dựa cơ bản rất vững chắc.

[Hình 4292: Việt Nam có những lợi thế tự nhiên về nông nghiệp, cho phép sản xuất ethanol quy mô lớn với giá cạnh tranh – Thạc sĩ Lê Minh Đức, Viện nghiên cứu chiến lược và chính sách công nghiệp]

Không những thế, với hướng đi đã có, một số doanh nghiệp đã nhìn thấy tiềm năng từ thị trường này ngay từ mấy năm trước đã đầu tư vốn và bắt tay vào phát triển loại năng lượng có vai trò đặc biệt quan trọng trong tương lai này.

Doanh nghiệp đã vào cuộc

Việt Nam chọn sắn làm cây nguyên liệu chính để sản xuất ethanol vì:

– Việt Nam có sản lượng sắn lớn trong khu vực

– Sản xuất ethanol từ sắn rẻ hơn 2,5 lần so với mía

– Ngô được xem là lương thực chính

– Cao lương ngọt chỉ mới trồng ở khu vực miền núi nên chưa được chú trọng phát triển

– Công nghệ sản xuất ethanol từ xenllulo chưa hoàn thiện ở quy mô công nghiệp, chi phí cao

– Chưa thể phân loại rác hữu cơ để đưa vào sản xuất ethanol

Để thực hiện dự án sản xuất xăng sinh học E5 theo “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025” của Chính phủ, hiện tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đã đầu tư 240 triệu USD xây dựng 3 nhà máy sản xuất ethanol ở Bù Đăng (Bình Phước), Tâm Nông (Phú Thọ) và Dung Quất (Quảng Ngãi), mỗi nhà máy có công suất 100 triệu lít/năm, sử dụng 720 ngàn tấn sắn lát khô và sẽ đi vào sản xuất trong năm 2011. Đến năm 2012, các nhà máy này sẽ cung cấp 240 triệu lít ethanol mỗi năm, phục vụ cho nhu cầu sản xuất xăng sinh học E5 cho thị trường cả nước.

Chỉ riêng nhà máy nhiên liệu sinh học ở Bình Phước, với lượng sắn thu mua 240 ngàn tấn/năm, nhà máy đã bảo đảm nguồn thu nhập ổn định cho hơn 15 ngàn hộ dân nghèo trồng sắn của Bình Phước, Ðắc Nông và một số tỉnh lân cận.

Ngoài 3 nhà máy sản xuất ethanol do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên, đối tác đầu tư dự kiến đi vào hoạt động từ cuối năm 2011 thì 2 nhà máy ethanol khác (Công ty cổ phần Đồng  Xanh và Công ty TNHH Tùng Lâm) cũng đang hoạt động với tổng công suất là 200 triệu lít ethanol, tiêu thụ một lượng gần 500 ngàn tấn sắn mỗi năm.

Không chỉ đầu tư vào sản xuất ethanol, nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cũng đã vào cuộc hỗ trợ cho việc phân phối sản phẩm này.

Sau Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL) – đơn vị tiên phong đưa sản phẩm xăng sinh học E5 ra thị trường thì gần đây, Công ty TNHH một thành viên Dầu khí TP.HCM (Saigon Petro) cũng đã bắt đầu tham gia vào thị trường xăng sinh học tiềm năng này bằng vài điểm bán ở khu vực Tp.HCM. Như vậy, người tiêu dùng đã có thể tiếp cận dễ dàng hơn với sản phẩm xăng sinh học.

Riêng PV OIL, sau 20 điểm bán ban đầu, đến nay, đơn vị cũng đã liên tục mở rộng mạng lưới phân phối sau khi đón nhận những tín hiệu tích cực từ người tiêu dùng với việc mở thêm cửa hàng, trong đó có 3 cửa hàng tại Huế, 3 cửa hàng tại Đà Nẵng và 3 cửa hàng ở Bà Rịa – Vũng Tàu, đưa tổng số điểm bán E5 của PV Oil lên con số 29.

Cộng với 8 điểm phân phối của Công ty thương mại kỹ thuật và đầu tư (PETEC) thì cả nước hiện có khoảng 40 điểm bán xăng sinh học.

Mặc dù hiện tại, theo PV OIL, hiện lượng xăng E5 từ các điểm pha chế không đủ đáp ứng nhu cầu bán ra hàng ngày (khoảng 25.000 lít/ngày so với 8.000-9.000 lít/ngày thời gian đầu), nhưng đơn vị này vẫn đang kiểm soát sản lượng xăng E5 tung ra thị trường, sản xuất quy mô nhỏ vì vẫn phải tiếp tục theo dõi phản ứng của người tiêu dùng cũng như chờ các động thái của các cơ quan quản lý trong các cơ chế, chính sách hỗ trợ đối với mặt hàng mới này.

Tuy nhiên, trước mắt PV OIL cũng đang xem xét việc tăng số lượng cơ sở, trạm pha chế, nâng gấp đôi công suất pha chế, nhất là ở các khu vực có sức tiêu thụ cao như TP. HCM, Hà Nội, Vũng Tàu… Mục tiêu của PV OIL là sẽ thay thế dần và tiến tới toàn bộ xăng thông thường thành xăng E5 bán trên toàn hệ thống cây xăng, cửa hàng toàn quốc. PV OIL hiện chiếm khoảng 20% thị phần trong thị trường xăng dầu. Dự kiến, đến cuối năm nay, PVOil sẽ mở từ 29 điểm lên thành 40 điểm bán và con số này vào cuối năm 2012 là 4.000 điểm bán.

PGS.TS Lê Anh Tuấn, Viện Cơ khí động lực: “Sử dụng và phát triển sản xuất xăng E5 là phù hợp trong giai đoạn hiện nay

Người nông dân nhiều nơi vẫn chưa được hưởng lợi

Việc sản xuất xăng sinh học đang góp phần giúp nhiều hộ nông dân nghèo ở các vùng xa xôi hẻo lánh có thu nhập, thoát nghèo nhưng hiện tại mới chỉ triển khai được ở một số địa phương tại Bình Phước, Phú Thọ, Quãng Ngãi với quy mô nhỏ lẻ và thiếu tính chuyên nghiệp hóa.
Hiện tại, một lượng lớn sắn lát khô sản xuất tại Việt Nam được xuất khẩu sang các nước Trung Quốc, Hàn Quốc và bán cho các nhà máy sản xuất bột ngọt trong nước. Việc xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào đối tác nước ngoài. Còn bán cho các nhà máy bột ngọt thì phụ thuộc vào các đầu mối thu mua do vậy giá cả không được đảm bảo, thậm chí nhiều khi còn không thể tiêu thụ được nông sản.

Với những cam kết mà Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (đưa ra như hỗ trợ vốn, giống, kỹ thuật canh tác và thu mua ổn định thì những khó khăn nhất đối với người nông dân trồng cây sắn đã được giải quyết.

Hiện tượng năng suất giảm do đất bạc màu nhanh khi trồng sắn cũng được PVN cam kết hỗ trợ để đảm nguồn nguyên liệu sắn lát đầu vào sản xuất ethanol. Theo đó, PVN sẽ áp dụng quy trình kỹ thuật trồng sắn đảm bảo đạt năng suất cao và bền vững từ khâu chuẩn bị đất, giống, thời vụ, cách trồng, chăm bón, trồng xen và luân canh đến thu hoạch và bảo quản. Việc áp dụng quy trình kỹ thuật này sẽ giúp đất phục hồi dinh dưỡng sau mỗi vụ thu hoạch và đảm bảo sản lượng cho mùa tiếp theo.

Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia đang lo ngại, việc sản xuất xăng sinh học vẫn đang ở giai đoạn bắt đầu, nhiều khâu còn mang tính thủ công, chưa có quy trình, quy định cụ thể. Việc sản xuất và phân phối xăng ethanol cũng chưa có quy định rõ ràng vì thực tế, đặc tính xăng ethanol khác với xăng truyền thống. Trong trường hợp tăng tỷ lệ ethanol trong xăng để tăng giá trị bảo vệ môi trường thì nhất thiết phải có có tiêu chuẩn riêng dành cho hệ thống pha chế, tồn trữ, vận chuyển, phân phối và sử dụng.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s