Lựa chọn nghề nghiệp

Chào các bạn,

Khi tốt nghiệp đại học ra trường, bạn có biết ngay là mình sẽ làm nghề gì, và theo đuổi một con đường sự nghiệp như thế nào không?

Ngày còn học ở Đại học Ngoại thương Hà Nội hầu như sinh viên nào ở trường mình cũng vẫn nghĩ về điều này. Trường mình thì nổi tiếng trong khối kinh tế thật đấy, nhưng có “tương truyền”: “Ngoại thương cái gì cũng giỏi nhưng lại không biết giỏi cái gì” :D. Có nghĩa là cái gì cũng biết, cái gì học cũng được, nhưng bảo ra trường làm gì, thì câu trả lời thật khó khăn. Sinh viên trường mình được đào tạo đúng ngành thì làm xuất nhập khẩu, nhưng đa phần thì lại làm ngành ngân hàng, tài chính, chứng khoán, làm kinh doanh, marketing…nói chung là không thiếu lĩnh vực nào, thậm chí trong giai đoạn sốt việc thì làm kế toán cũng được.

Đôi khi mình ao ước giá như mình học hẳn một nghề nào đó như kế toán, hay kĩ thuật thì có lẽ đỡ phải suy nghĩ nhiều về lựa chọn công việc. Đem tâm tư này chia sẻ với các bạn cùng lứa thì hóa ra họ cũng có những suy nghĩ tương tự như mình.

Vấn đề chung của mình và các bạn là không biết mình thích gì, muốn làm gì. Hoặc có thể biết mình thích và đam mê một điều gì đó nhưng lại không dám bứt ra khỏi những thói quen thông thường: có một công việc gọi là “tốt” và ngày đi làm 8 tiếng giống như tất cả mọi người.

Mình có nhớ một bài báo phỏng vấn một nhà tâm lý học ở Việt Nam, và chị nói rằng “thông thường thì mất khoảng 2-3 năm để các bạn sinh viên mới ra trường xác định được mục tiêu nghề nghiệp”. So với các bạn sinh viên nước ngoài thì có vẻ là hơi lâu, vì đa phần sau 4 năm đại học các bạn có thể nói vanh vách mình muốn làm gì trong 10, 20 năm thậm chí đến hết cuộc đời. Còn đối với các bạn sinh viên Việt Nam lại có thể vẫn là ngắn. Mình biết có nhiều anh chị đi làm hơn 10 năm vẫn loay hoay đi tìm một nghề nghiệp mà họ thực sự yêu thích.

Vậy làm thế nào để xác định được lựa chọn nghề nghiệp?

Đam mê nghề nghiệp có thể xuất phát từ những trang sách. Ví như khi bạn thực sự yêu thích sinh học từ bé, bạn sẽ thích làm nhà sinh học hoặc giải phẫu.

Nhưng nếu bạn không tìm thấy chúng qua sách vở thì sao? Theo mình thì một trong những cách tốt nhất để xác định được lựa chọn nghề nghiệp của mình đó là tham gia các công tác xã hội và đi làm thêm để có kinh nghiệm thực tiễn.

Khi tham gia các hoạt động ngoại khóa như tình nguyện Mùa Hè Xanh, tham gia câu lạc bộ, quản lý diễn đàn, đi làm thêm…tưởng như chẳng có gì nhưng đó lại là nơi đem lại cho bạn cơ hội gặp gỡ nhiều người từ các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau với nhiều góc nhìn về cuộc sống. Qua đó bạn sẽ biết cách rèn luyện kĩ năng giao tiếp và kiểm chứng lại những nhận định của mình, hiểu rõ hơn mình thích và không thích điều gì.

Quá trình này sẽ liên tục liên tục và đến một lúc nào đó, mục tiêu nghề nghiệp của bạn sẽ ngày càng cụ thể hóa. Bạn có thể nhận ra nó trong một hoàn cảnh rất bất ngờ, ví dụ như một bạn muốn trở thành bác sĩ vì khi có dịp đi tình nguyện phát quà cho bệnh nhân trong bệnh viện, bạn đó có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với môi trường bệnh viện, cảm nhận được nỗi khổ của những người đang ốm đau cần cứu chữa, và từ đó nảy sinh ước muốn trở thành bác sĩ để cứu giúp mọi người.

Nếu bạn vẫn chưa rõ rằng mục tiêu của mình, ví dụ liệu có nên đi du học hay không, thì làm thế nào?

Mình cũng đã từng hỏi câu hỏi này, và cách của mình là list ra những cái được và không được của việc đi du học so với việc ở lại Việt Nam làm việc, cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn. Sẽ có những cái mất đi trong ngắn hạn như gián đoạn công việc, không có thu nhập, hoặc cũng có thể có rủi ro học không tốt bị trường đuổi về nước :D, nhưng về dài hạn mình thấy du học là rất tốt cho tương lai của mình.

Mục đích của du học không chỉ là một mảnh bằng, mà đó là cơ hội để mình mở mang hiểu biết về thế giới xung quanh. Và khi quay về Việt Nam mình sẽ có nhiều lựa chọn công việc hơn, và về lâu về dài thì khi Việt Nam hội nhập, chúng ta sẽ phải giao thương, quan hệ với tất cả các quốc gia trên thế giới. Vậy thì trong dài hạn chúng ta rất cần có kinh nghiệm quốc tế, cần sự hiểu biết về thế giới xung quanh. Cho đến hiện tại thì mình thấy đó là một quyết định đúng.

Có một điều mình nhận thấy là các bạn sinh viên mới ra trường thường hay lo lắng nhiều hơn về những cái mất đi trong ngắn hạn, trong khi lại không nhìn ra cái được trong dài hạn. Nếu bạn suy nghĩ rộng và xa hơn một chút, mình tin là bạn sẽ nhìn thấy con đường ở phía trước, dù đích vẫn còn ở đâu đó tít chân trời.

Chúc bạn sẽ sớm tìm thấy lựa chọn nghề nghiệp của mình.

Hoàng Khánh Hòa

Một suy nghĩ 16 thoughts on “Lựa chọn nghề nghiệp”

  1. Hi Khách ẩn danh từ Tp HCM, bạn có cái nickname ngộ quá 🙂

    Mình nghĩ là dân Ngoại thương ngành nào cũng có mặt , nếu làm chứng khoán thì có khi cũng take care cả mảng kĩ thuật …mua bán online chẳng hạn :D.

    Còn làm ở các cty kĩ thuật thì nhiều lắm, nhưng chắc làm kĩ sư điện tử thì không ^^.

    Khánh Hòa

    Thích

  2. Cảm ơn bài viết của chị Hòa 😀 .
    Việc chọn ngành nghề đối với sinh viên VN quả thật không dễ dàng. Em ko biết các sinh viên ở các thành phố lớn (HN,SG) thì như thế nào, còn đa số các sinh viên ở các vùng quê khác thì khi học hết phổ thông chỉ mong thi đậu được vào đại học (đại học nào cũng được) và sau đó là có công ăn việc làm tốt tốt.
    Việc chọn trường thi vào của các bạn (từ kinh nghiệm của em và bạn bè em) chủ yếu là dựa vào sự gợi ý của bố mẹ hoặc thầy cô. Kiểu trường nào hot chút là thi vào. Chứ không căn cứ, hay tìm hiểu sợ thích của con em.
    Lấy ví dụ ở làng em có gia đình A cạnh gia đình X. Gia đình A có đứa con tên B học trường đại học C ở HN. Gia đình X có con tên là Y năm nay lớp 12, chuẩn bị thi đại học.
    Tết đến, ông bố gia đình X sang gia đình A chúc tết, thấy tấm lịch treo tường do B đưa từ HN về có ảnh trường C, nhìn rất hoành tráng (vì ở quê toàn nhà tranh, ngói 1 tấng, mà nhà này tới 5,6 tầng lận).
    Thế là lúc về nhà ông bố nhà X ‘hướng’ cho con thi vào trường C, và thì đúng vào khoa anh B học. (Đây là chuyện có thật ở làng em ^^).

    Còn ở các nước phát triển thì sao, như Mỹ, Canada. Trẻ em của họ ngay từ ban đầu đã được hưởng 1 nền giáo dục cổ vũ sự ‘khác biệt’, chú trọng để phát triển thế mạnh của từng cá nhân.
    Vậy, kết quả sau 2 năm sv VN ra trường tìm được lĩnh vực họ yêu thích đã là đáng khâm phục. 😀

    Trên đây chị cũng có nói về việc lợi hại của du học trong ngắn hạn và dài hạn. Cái này em nghĩ cũng khó xét chung chung, vấn đề là mình theo đuổi/đam mê lĩnh vực gì, và đi du học thì học cái gì?

    Hi, em vừa ra trường cũng đang lăn tăn về vấn về nghề nghiệp này, em cũng đồng ý với chị chắc phải trải nghiệm thực tế vài ba năm mới phát hiện ra điểm mạnh và sở thích nghề nghiệp của mình.
    Cảm ơn sự chia sẽ kinh nghiệm của chị 😀

    PS : kỹ thuật ko phải là 1 ngành đâu chị ạ, ngay cả Bách Khoa HN là trường kỹ thuật cũng có khoảng mấy chục khoa (ngành nghề) rồi.

    Thích

  3. Hi Danh,

    Hôm rồi chị chợt nghĩ, có cảm giác như là nhiều bạn trẻ VN cảm thấy bế tắc vì họ không có nhiều lựa chọn. Ví dụ ra trường thì phải cố xin cho được việc, làm được rồi thì muốn có sự ổn định, thêm một vài năm nữa là cũng không muốn thay đổi công việc khác dù không mấy thích đi chăng nữa.

    Và ở VN khổ một cái là có rất nhiều áp lực: gia đình thì muốn được hãnh diện vì con cái, mình thì nhìn vào bạn bè cũng không muốn thua chúng nó (mà thực ra chị nghĩ quan niệm so sánh với bạn bè cùng trang lứa là không nên, vì mỗi người có một hoàn cảnh và cách đi riêng), rồi rủi ro khi thay đổi công việc (lương thấp mà nhu cầu thì ngày càng cao :D)

    Từng ấy thứ là đủ khiến người ta có thể dễ dàng chấp nhận chôn vùi một niềm đam mê nào đó đang ấp ủ từ rất lâu.

    Cách tốt nhất theo chị nghĩ là cần có sự hiểu biết về chính thế giới mà mình sống. Ví dụ là khi em rời khỏi làng đi học, em mới hiểu hơn về chính cái làng của mình, hiểu được con người ở đó nghĩ như thế nào, sống như thế nào, hác với thế giới xung quanh như thế nào.

    Tương tự như thế thì chị nghĩ để hiểu được Việt Nam và giúp giải quyết những vấn đề của đất nước thì mình cần ra khỏi VN, bước ra thế giới thì mới hiểu được chính mình, có cơ hội để so sánh và nhìn lại mình.

    Đi du học theo chị là để mở rộng hiểu biết chứ không chỉ vì cái bằng. Vì kiến thức học nhiều nhưng trong thực tế không áp dụng được bao nhiêu đâu. Nhưng ở nước ngoài 2 năm vừa học vừa có cơ hội tìm hiểu văn hóa, cách nghĩ mình sẽ thay đổi nhiều lắm.

    Tất nhiên nói vậy không có nghĩa là ai đi du học cũng tích cực đâu. Cũng giống như làm gì phải có động cơ cho đúng, nếu du học mà chỉ chăm chăm tối ngày ngồi thu lu trong thư viện chẳng chịu giao lưu với người bản xứ, tìm hiểu ngóc ngách đời sống nước sở tại thì có khi về VN còn u ơ hơn nhiều người ở trong nước :).

    E khỏe nhé.

    C Hòa

    Đã thích bởi 1 người

  4. Chọn nghề là một câu chuyện khó khăn, có lẽ với rất nhiều người, mình cũng đã vật vã với nó nhiều năm –

    Theo kinh nghiệm của mình (tức là trường hợp của mình và những trường hợp mình biết), thì không phải ai cũng tìm được nghề theo hướng “công việc mình tâm huyết.” Nếu bạn cứ lắng nghe và tìm hoài thì bạn sẽ không đủ tập trung để yêu việc mình đang làm và có thể là sẽ không yêu được cái gì cả vì luôn tìm kiếm cái “lý tưởng của mình”. Thế nên lắng nghe chính mình để biết mình, dũng cảm thay đổi khi nghe được “tiếng nói con tim mình”, nhưng cũng đừng hoang mang nếu … không nghe thấy gì cả, tức không thấy thích gì đặc biệt hay thấy thích rất nhiều thứ. Khi đó hãy đặt tâm huyết vào việc bạn đang làm và bạn sẽ tìm được chính mình trong đó – hoặc là bạn sẽ sớm thấy lý do tại sao bạn phải thay đổi.

    Đã thích bởi 1 người

  5. Cảm ơn chị Quỳnh Linh.
    Rất đồng ý với chị về việc “Chưa tìm thấy sở thích thì hay làm tốt những gì mình làm đã”.
    Em cũng quan niệm dù bơi ở hồ, ở sông hay ở biển thì cũng phải bơi cho tốt :D.
    @Chị Hòa : Câu “Tương tự như thế thì chị nghĩ để hiểu được Việt Nam và giúp giải quyết những vấn đề của đất nước thì mình cần ra khỏi VN, bước ra thế giới thì mới hiểu được chính mình, có cơ hội để so sánh và nhìn lại mình” của chị làm em giật mình 😀
    Đúng là em mới chỉ nhìn được lợi ích của việc ‘ra khỏi làng’ mà chưa nhìn rộng vấn đề này ra.
    Cảm ơn chị nhiều 😀

    Thích

  6. Chào các anh chị. Em là Đặng Hà, cộng tác viên của báo Sinh viên Việt Nam.
    Hiện em đang triển khai đề tài chọn lầm nghề của sinh viên –>ảnh hưởng như thế nào tới cuộc đời của bạn?
    Em rất mong muốn được liên hệ với bạn Hoàng Khánh Hoà và Datpt để có thêm tư liệu cho bài viết. Nick của em là ray12289, đt 0167 4521 668.
    Anh chị vui lòng liên hệ với em theo địa chỉ trên nhé,
    Em cảm ơn rất nhiều ạ.

    Thích

  7. Ha ha, hôm nay em mới đọc bài này của chị Hoà, em cũng là FTUer 🙂 em đã mất 1 năm sau khi ra trường để biết mình thích làm gì và 2 năm để bắt đầu đi sâu cái mình thích 🙂 có rất nhiều bạn như chị nói ko dám thay đổi để là chính mình và đi theo đam mê của mình, điều này rất phổ biến. Cho đến giờ thì em thấy ko hối tiếc điều mình đã chọn, mỗi tội hơi bị ….mất thời gian 😀

    Thích

  8. Dear chị Lan, cũng không hẳn là em làm được điều mình thích đâu chị ạ. Điều em thích là 1 chuyên viên lập trình giỏi thì em đã từ bỏ khi bước chân vào đại học rồi. Sau đó thì em nghĩ là em chọn được công việc hợp nhất với mình trong những cái còn lại. Vậy em có thích công việc hiện giờ không? Kể ra thì cũng thích, vì tính em … đơn giản lắm, em đã bỏ công đến mức nào đó là em thích thôi à, miễn là đừng xung đột với một số nguyên tắc của con người em là được. 🙂

    Thích

  9. Cảm ơn QL, nghe Linh ”chia buồn” chị cũng thấy đỡ phần nào,hihi.Chị vẫn nuôi hi vọng nếu còn sống và đủ điều kiện,chị sẽ dành hết thời gian cho việc chị thích

    Thích

  10. Chị Phong Lan ơi, không lẽ em lại nói là em làm mấy việc khác rất dở, và em chỉ làm được có đúng một việc tạm được? Và cũng may mà việc đó em yêu thích?
    Chị Lan đừng buồn nhé! Chị Lan chẳng qua chưa nhìn thấy hết điểm mạnh của mình thôi mà 🙂

    Thích

  11. Cảm ơn Thuận, mỗi khi nghe Thuận kể về ”cào cào châu chấu” chị nghe mãi không chán ,hi. Chị tin là em sẽ làm rất tốt việc của mình,mà hình như giọng nói truyền cảm đáng yêu mà Thuận có,hoặc lí do khiến Thuận cần tu tập ”nội công thâm hậu” cũng là để hòa nhập với ”cào cào châu chấu ”cũng nên em nhỉ ..như thế là phải cảm ơn mấy châu chấu đấy ,hihi..
    Mà hình như vừa dứt lời với Thuận và Linh,chị bỗng nhận ra một điều là mục đích chính của chị không phải là làm được cái gì,mà là tâm có an hay không,khi tâm an rồi,làm gì cũng tốt, lại phải cảm ơn hai em nữa rồi.

    Thích

  12. Hi ca nha,

    Em thay giong nhu chi Phong Lan noi y. Quan trong la Tam tinh lang va minh tim thay nhung niem vui nho nho trong cong viec cua minh la vui roi. Nghe nao cung co stress ca, co khi dung o ngoai nhin vao thi thich chu lam mot thoi gian lai chan’ thoi :).

    Cong viec cung co the thay doi, co the tot hon hoac khong tot bang hien tai. Nhung em nghi minh khong chap vao viec minh lam cai gi, ma la minh nhu the trong trong cong viec do. Vi du nhu minh co helpful voi dong nghiep khong, minh co khiem ton khong, co chu dong hoi han de hieu hon ve moi nguoi hay khong…roi ngoai ra cac hoat dong xa hoi ngoai cong viec cung giup cho cuoc song cua minh can bang va phong phu hon. Doi khi chung ta cung can get out of the comfort zone cua minh de renew cuoc song.

    Em thuc su cam thay nhu the khong biet moi nguoi thi sao?

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s