Category Archives: Kỹ năng sáng tạo

Bạn có máu phát minh không ?

Chào các bạn,

Ai trong chúng ta có máu mằn mò cũng hy vọng là một lúc nào đó ta sẽ phát minh ra được cái gì đó làm thay đổi thế giới, hay ít ra là thay đổi túi tiền của ta.

Đó là một hy vọng rất chính đáng–vừa tạo ra một sản phẩm tốt cho xã hội, vừa có tiền mời bạn bè đi uống cà phê. Nhưng sự thật là tỉ lệ phát mình thành công thương mãi rất nhỏ. Richard Maulsby, giám đốc Phòng Giao Tế của Phòng Phát Minh và Thương Hiệu (Patent and Trademark Office) của chính phủ Mỹ cho biết là trong 1 triệu rưỡi bằng sáng chế chỉ có khoảng 3000 bằng sáng chế là thành công thương mãi. Tức là chỉ 2 phần ngàn số bằng sáng chế là thành công trong kinh doanh, 99,8% là thất bại.

Continue reading

Phẩm chất cao nhất của công việc – teamwork

Chào các bạn,

Lúc mình mới vào nghề luật có một chị luật sư vào nghề trước mình mấy năm. Chị ấy thỉnh thoảng gõ cửa phòng mình nói chuyện, thường bắt đầu thế này: “Hoanh, can I borrow you several minutes to bounce some ideas around?” (Hoành, tôi mượn anh vài phút để động não được không?) Thế rồi chị ấy nói về một vấn đề luật và hỏi mình nghĩ thế nào về vấn đề đó. Và nó trở thành một cuộc thảo luận sôi nổi, đôi khi kéo dài cả một hai tiếng đồng hồ.

Continue reading

Biên độ cho sáng tạo

 

Ý tưởng không thực tế
Ngày nay tư duy sáng tạo có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của chúng ta. Sáng tạo là “dám nghĩ khác và dám làm khác”. Sáng tạo để cải tiến từ cái cũ thành cái mới(cải tiến) hoặc là tạo ra cái mới hoàn toàn(các phát minh, sáng chế) nhằm đem lại tiện ích và lợi ích cho cuộc sống.

Chúng ta thường nói người Việt nam “cần cù, thông minh, sáng tạo” tuy nhiên văn hóa sáng tạo của nước ta chưa mạnh đặc biệt là văn hóa khuyến khích sự sáng tạo chưa cao vì thế trình độ sáng tạo chưa cao và ít tính độc đáo. Đặc điểm chung của sự sáng tạo là trẻ con thường sáng tạo tốt hơn người lớn, người thuận tay trái sáng tao tốt hơn người thuận tay phải. Người Việt mình thường sáng tạo trong nghệ thuật tốt hơn trong kỹ thuật, người Miền Nam sáng tạo tốt hơn người Miền Bắc.

Continue reading

Điều kiện cần thiết cho sáng tạo

Chào các bạn,

Nếu chúng ta quan sát đời sống con người, ta có thể nhận ra ngay điều kiện cần thiết cho sáng tạo là “đối chọi” hay “đối phó.” Con người ở trong vùng bị lụt hàng năm chẳng hạn, sẽ phát minh ra nhiều cách để đối phó với lũ lụt, từ đê điều, đến hệ thống kinh rạch thoát nước, đến hệ thống thuyền bè di tản. Người ở vùng sa mạc, thì đương nhiên là sẽ biết cách tìm nước từ trong gốc cây kẻ đá, nơi mà không ai khác có thể biết, hoặc là cách nào chỉ uống một ngụm nước nhỏ mà đi cả chục cây số.

Đối phó với thử thách tạo ra phát minh mới, qui luật này ai cũng biết. Vì vậy, trong quản lý người ta tạo ra các tình huống đối chọi để tìm phát minh hàng ngày. Ví dụ, brainstorming, động não, dùng hầu như hàng ngày để tìm sáng kiến, là hình thức một nhóm người thảo luận vô giới hạn về tư tưởng. Hoặc cạnh tranh thi đua giữa các nhóm sẽ thúc đẩy các nhóm phát minh ra phương cách để chiến thắng. Hoặc devil’s advocate (biện hộ cho chúa quỷ) khi các nhóm viên chia thành hai phe tranh luận nhau để tìm ‎ý mới.

Không có đối chọi, đối phó, thì rất khó để ‎ý tưởng sáng tạo ra đời.

Bởi vì vậy, các nền kinh tế chính trị mạnh nhất thế giới ngày nay đều là các quốc gia rất trân trọng tranh luận trên mọi lãnh vực. Và chính nhờ sự trân trọng tranh luận này mà khối Âu Mỹ trở thành nền văn minh mạnh nhất thế giới ngày nay, vượt qua hẳn những nền văn minh lớn thời cổ đại nhưng không mở rộng thảo luận—như Trung quốc, Ấn Độ, Ai Cập.

Đây cũng là vấn đề đã kéo dài cả bao thế kỷ, và ngày nay vẫn còn tiếp diễn với dân Việt. Chúng ta chú trọng đến gọi dạ bảo vâng, cho nên óc sáng tạo của người Việt nói chung thì rất là khiêm tốn. Và các hệ thống quyền lực chính trị của Việt Nam, từ thời quân chủ cho đến ngày nay, cũng là nạn nhân của truyền thống đó—thích quản lý bằng gọi dạ bảo vâng hơn là tạo điều kiện để nhân dân tranh luận.

Và vì không quen tranh luận, nên mỗi khi tranh luận ta có khuynh hướng đánh nhau hơn là tranh luận.

Và “đánh nhau” lại là l‎ý do để các hệ thống quyền lực hạn chế hay cấm tranh luận.

Nói chung là ta nằm trong vòng lẩn quẩn ngàn năm, không bước ra được, chung qui cũng chỉ vì văn hóa chống tranh luận, gọi dạ bảo vâng.

Đây là việc các nước tiền tiến trên thế giới đều đang làm để khuyến khích tranh luận:

1. Thầy cô khuyến khích các em phát biểu ‎ kiến riêng từ hồi mới vào vườn trẻ.

2. Năng lực đóng góp của một em vào thảo luận nhóm luôn luôn là điểm quan tâm số một của các giáo chức, cũng như của cha mẹ. Nếu các em có vấn đề ở trường là bố mẹ được thông báo ngay.

3. Bố mẹ dạy các em nói ra điều mình muốn từ lúc 2, 3 tuổi, chứ không tập các em chỉ vâng dạ điều bố mẹ muốn cho các em (Dĩ nhiên, là bên cạnh đó các em cũng được dạy vâng lời trong một số việc).

4. Trong học đường các em được dạy phân tích và thảo luận mọi vấn đề và tìm kết luận riêng cho mình thay vì chỉ nuốt các phân tích và kết luận có sẵn của thầy cô.

Và hệ thống xã hội thì:

1. Quyền tự do ngôn luận là một trong những quyền hiến định cao cả nhất. Từ đó đưa đến tự do báo chí, tự do hội họp, tự do lập hội, tự do biểu tình (trật tự) để phát biểu ý ‎ kiến với chính phủ…

2. Nhà nước áp dụng luật để bảo đảm sân chơi tự do cho nhân dân được tự do ngôn luận.

3. Nhà nước không rớ vào và xía vào tranh luận của nhân dân. Nhà nước chỉ hành xử luật khi có người phạm luật.

4. Các đại học có quy chế đại học tự trị và tự do nghiên cứu cũng như phát hành ấn phẩm.

Nói chung, toàn hệ thống xã hội, từ gia đình đến trường học đến guồng máy công quyền được tổ chức để khuyến khích và nâng cao khả năng mỗi cá nhân nói lên ý tưởng của mình, và tìm ý tưởng mới qua tranh luận thảo luận tự do.

Xã hội của ta thì ngược lại. Từ gia đình đến học đường đến guồng máy công quyền đặt trọng tâm vào gọi dạ bảo vâng.

Nếu chúng ta không tìm cách thoát ra khỏi vòng kim cô của cách sống thiếu sáng tạo này thì chúng ta sẽ tiếp tục nghèo đói vài ngàn năm nữa. Đây không phải là chuyện nhỏ.

Có ai quan tâm không vậy?

Mà ngay cả khi không quan tâm đến tổ quốc, thì có ai lo cho cái đầu của chính mình và của con cháu trong nhà mình không vậy?

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Văn hóa sáng tạo

Chào các bạn,

Chúng ta thường nói đến sáng tạo như là một kỹ năng: 30 quy luật để sáng tạo, kỹ‎ thuật động não, k‎ỹ thuật đặt câu hỏi, v.v… Dĩ nhiên là sống ở đời chuyện gì cũng có một số kỹ năng và kỹ thuật liên hệ. Nhưng sáng tạo không phải là kỹ năng. Sáng tạo là bản tính của một người, cũng như là lễ độ, chẳng hạn. Lễ độ không phải là các kỹ năng lễ độ, mà là bản tính của một người. Một người lễ độ không phải vì người ấy biết các kỹ năng lễ độ, mà vì người ấy có bản tính lễ độ và sống lễ độ với mọi người.

Sáng tạo cũng vậy. Người sáng tạo là người luôn luôn sáng tạo, đi đâu cũng sáng tạo, làm gì cũng sáng tạo, sáng tạo một ngày 24 tiếng (có thể sáng tạo ngay trong khi ngủ). Sáng tạo là bản tính của anh ta, là máu chảy trong người, lâ từng hơi thở, từng nhịp đập.

Bởi vì vậy, chúng ta không thể nghiên cứu và giải quyết vấn đề thiếu sáng tạo như là một vấn đề kỹ thuật (hay kỹ năng) thuần túy, và ta phải xem đó như là một vấn đề văn hóa của một người—tức là về cách sống, về môi trường sống, về mọi người chung quanh anh ta.

Môi trường sống thường tạo ra con người—môi trường cướp bóc thường tạo ra người cướp bóc, môi trường từ thiện thường tạo ra người từ thiện, môi trường thiếu sáng tạo thường sinh ra người thiếu sáng tạo.

Muốn sáng tạo chúng ta phải thiết lập một môi trường sống sáng tạo.

Có nhiều điều tạo ra môi trường. Nhưng giản dị hóa đến tận cùng thì môi trường sống của chúng ta gồm có chính ta và những người chung quanh ta. Ta và vòng người quanh ta tạo thành môi trường sống của ta.

Hãy tưởng tượng một người đứng giữa vòng muốn làm cái gì đó mới lạ, và đa số hay tất cả những người đứng ở mấy trăm vòng tròn quanh anh ta, biển người quanh anh ta, nói “không”, thì liệu anh ta có sáng tạo được không?

Có thể là một trong triệu người vẫn sáng tạo được, nhưng đại đa số chắc là không.

Nhận xét này đưa đến suy luận sau đây: Nếu chính ta muốn sáng tạo mà mọi người chung quanh ta chống sáng tạo thì rất khó sáng tạo.

Tuy vậy, khi nói đến “khoa học” sáng tạo, chúng ta thường chỉ chú tâm đến người đứng giữa vòng tròn: “Làm thế nào để tôi biết cách suy nghĩ sáng tạo?” Nhưng, nếu tôi biết cách suy nghĩ sáng tạo mà mọi người chung quanh tôi chống sáng tạo, thì có lẽ là tôi cũng bỏ cuộc sớm thôi.

Quảng cáo tuyên truyền của Sở Nước Denver

Vì vậy, chúng ta phải đặt vấn đề ngược lại: Làm thế nào để những người chung quanh tôi khuyến khích và ủng hộ tôi sáng tạo?

Đổi góc nhìn: Tôi đứng ở vòng bên ngoài, nhìn vào người đứng giữa vòng, câu hỏi sẽ là “Làm thế nào để tôi khuyến khích anh ta sáng tạo?”

Đây chính là mấu chốt căn bản nhất của vấn đế: Làm thế nào để chúng ta khuyến khích những người khác trong xã hội của ta sáng tạo?

Tập trung của ta không nên nhắm vào “Làm thế nào để tôi sáng tạo?” Câu này mang xuống ưu tiên hai.

Ưu tiên đầu nên là: Làm thế nào để tôi khuyến khích người khác sáng tạo?

Và khi ta hỏi như thế thì ta sẽ được cả hai, vì nếu cả ngày ta khuyến khích ngưởi khác sáng tạo thì đương nhiên ta sẽ trở thành sáng tạo.

Như thế, muốn tạo một môi trường sáng tạo, cho mình và cho tất cả mọi người, mỗi chúng ta phải tích cực khuyến khích người khác sáng tạo luôn luôn trong cuộc sống.

• Bạn bè khuyến khích nhau.
• Anh chị em khuyến khích nhau.
• Bố mẹ khuyến khích con cái.
• Thầy cô khuyến khích học trò.
• Chỉ huy khuyến khích thuộc hạ.
• Nhà nước khuyến khích nhân dân.

Nhưng, khuyến khích sáng tạo cách nào?

• Luôn luôn kêu gọi mọi người có ‎ ý tưởng mới, phương cách mới, tư duy mới…

Tập tự động khen cái mới về tính mới của nó (Ô, mới lạ nhỉ!) Đúng hay không, để đó tính sau. Đã là mới thì khó biết đúng sai. Nhưng mới thì ít ra cũng hay về “tính sáng tạo” (creativity).

• Tính sáng tạo (creativity) luôn luôn nên là một phần điểm trong tổng số điểm.

• Thấy ‎ý tưởng mới hay phương cách mới chói tai mình, thì cũng đừng chống đối. Vẫn nên khen, “Đây là một ý tưởng mới. Hay đấy. Cho tôi ít thời gian để suy gẫm thêm.”

• Đừng ép người khác, nhất là người thấp hơn mình, đồng ‎ý với mình luôn luôn. Khuyến khích họ có lập trường của họ. Nếu không đồng ý được thì “ta đồng ‎ý là ta bất đồng ý.”

• Khuyến khích người thấp hơn mình khám phá mọi sự, thay vì cứ nhồi họ vào cái khuôn của mình.

Có bố mẹ nào nói với con, “Nhà mình công giáo (hay phật giáo). Nhưng có nhiều đạo khác ngoài kia, con đã lớn rồi, nên nghiên cứu và khám phá. Rồi mai mốt con có thể tự quyết định nên giữ đạo mình hay theo đạo khác”?

• Điều càng mới, nghe càng điên rồ. Cho nên ta cần ủng hộ và khuyến khích người có ‎ ý tưởng “điên rồ”. Thành hay bại là chuyện của họ. Ủng hộ họ là chuyện của mình.

(Sáng tạo để cái mới vào khuôn cái cũ thì cũng như không! “Em sáng tạo cho anh môt cái bánh tráng mới giống y hệt cái bánh tráng truyền thống mình đang ăn”. Em nghiêng người, lấy một cái bánh tráng có sẵn trên bàn: “Đây anh, em đã sáng tạo được cái giống hệt cái bánh truyền thống cho anh đây”).

Nói chung là tâm ta phải yêu sáng tạo, yêu thay đổi, yêu cái mới, đến mức mà đi đâu ta cũng muốn mọi người có cái mới, ý tưởng mới, phương pháp mới thường xuyên.

Dĩ nhiên ta muốn nâng cao giá trị truyền thống, nhưng truyền thống là nền để ta đứng trên đó sáng tạo cái mới. Truyền thống không phải là cái khuôn làm bánh in, 100 năm cũng chỉ ra một kiểu bánh.

Trên ĐCN, chúng ta nói đến những truyền thống rất lâu đời của ta—từ Phật pháp, đến Thánh kinh, đến Lĩnh Nam Chích Quái, ngay cả thơ cổ như Thiền thi và Đường Thi, để làm nền cho chúng ta sáng tạo tư tưởng mới cho đời sống mới, không phải để ta láp nháp toàn những điều xưa cũ như vẹt, mà không suy nghĩ biến hóa gì.

Nếu ta thực tâm yêu sáng tạo mãnh liệt, thì tự nhiên ta biết làm thế nào để khuyến khích tất cả mọi người quanh ta sáng tạo. Cho nên nơi cuối cùng, và cũng là khởi điểm đầu tiên, vẫn là tâm ta. Nếu ta chỉ nghĩ đến sáng tạo như là một kỹ năng công việc, mà chưa yêu nó say mê như yêu phở, yêu bánh cuốn, thì ta có vấn đề rất lớn. Hãy để ý tâm mình, và hãy suy tư về sáng tạo cho đến lúc mình bị tiếng sét ái tình với nó.

Đây là chuyện trăm năm, nghìn năm, của đất nước. Mong các bạn cẩn trọng.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Lý thuyết vui đùa – thefuntheory.com

Chào các bạn,

“Trang web này dành riêng cho ý tưởng rằng điều đơn giản như là vui đùa là cách dễ nhất để thay đổi tác phong để cải thiện. Dù đó là cho chính bạn, hay môi trường, hay bất kỳ việc gì, điều quan trọng là thay đổi để cải thiện” Đó là câu mở đầu của thefuntheory.com

Hiên thời thefuntheory đang có cuộc thi ý tưởng sáng tạo. Thời hạn dự thi sẽ ngưng vào ngày 15 tháng 11. Các bạn có thể gửi video đến đó dự thi.

Sau đây là 3 video về 3 ý tướng sáng tạo đang dự thi:

1. Thùng rác sâu nhất thế giới: Thu dến 72kg một ngày, 41kg hơn thùng rác trung bình.
2. Cầu thang Piano: Tạo tiếng nhạc khi bước lên, làm gia tăng 66% lượng người đi bộ trên cầu thang.
3. Máy chơi điện tử thu chai: Một buổi tối có đên gần 100 người đến bỏ chai, trong khi thùng thu gần đó chỉ có được 2 người.

Chúc các bạn một ngày sáng tạo.

Mời các bạn thưởng thức.

Hoành

.

The world’s deepest bin – Thefuntheory.com – Rolighetsteorin.se (Thùng rác sâu nhất thế giới: Thu 72kg rác/ngày, 41kg hơn một thùng rác bình thường)

.

Piano stairs – TheFunTheory.com – Rolighetsteorin.se (Cầu thang piano: Có thêm 66% người đi, so với các cầu thang bình thường)

.

Bottle Bank Arcade – TheFunTheory.com – Rolighetsteorin.se (Máy chơi điện tử thu chai: Trong một đêm, có đến gần 100 bỏ chai, trong khi một thùng thu thường gần đó chỉ có được 2 người)

Bài giảng cuối cùng: Thực sự đạt được ước mơ của tuổi thơ.

“Giấc mơ tuổi thơ tôi là gì? Bạn có thể không đồng ý với danh sách này, nhưng đây là những gì tôi đã làm. Ở trong tình trạng không trọng lượng, chơi trong đội bóng Quốc gia, tác giả một chuyên mục trong Bách Khoa Toàn Thư Thế Giới, trở thành Thuyền Trưởng Kirk…Tôi muốn là một trong những người giành được những con thú nhồi bông lớn trong công viên và tôi muốn trở thành một kĩ sư thiết kế hoạt hình của Disney.”

randy sach 4_mRandy Pausch, giáo sư đại học Carnegie Mellon (CMU) ngành khoa học máy tính, khi được hỏi “Nếu như bạn có một bài giảng cuối cùng trước khi chết, bài giảng đó sẽ thế nào?” (If you had one last lecture to give before you died, what would it be?), đã bắt đầu câu chuyện của mình như vậy.

The Last Lecture là chương trình do CMU khởi xướng để chia sẻ bài học thành công và kinh nghiệm sống của các giáo sư đại học hàng đầu với các thế hệ sinh viên, truyền cảm hứng và giúp sinh viên có được niềm tin vào việc thực hiện được những mơ ước, hoài bão của họ.

Ngày 18 tháng 9 năm 2007, giáo sư Randy Pausch bước ra trước 400 khán giả tại CMU để trình bày bài giảng cuối cùng của cuộc đời ông có tên là “Really Achieving Your Childhood Dreams”. Tại thời điểm đó, Randy 47 tuổi, bị chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối và chỉ còn sống được vài tháng nữa. Nhưng trên khán đài ngày hôm đó, Randy thật trẻ trung, tràn đầy năng lượng, đẹp trai, và luôn vui vẻ, hài hước. Trông ông thật kiên cường.

Toàn bộ buổi nói chuyện hơn một tiếng đồng hồ Randy hầu như không nhắc tới căn bệnh của mình, về cái chết gần kề, hay là sự khó khăn của việc giành được tấm bằng tiến sĩ và được vào biên chế giáo sư trước một năm tại đại học Virginia cùng rất nhiều thành tích nổi bật khác trong sự nghiệp.

randy 5Câu chuyện về những giấc mơ tuổi thơ đưa mọi người đến những bài học về vượt qua thử thách trong cuộc sống, thực hiện giấc mơ của mình, cùng giúp những người khác thực hiện được ước mơ của họ, và giành lấy từng phút giây của cuộc sống. Bởi vì “thời gian là tất cả những gì bạn có…và bạn có thể có một ngày mà bạn có ít hơn mình nghĩ”.

Khi nói về việc bị Walt Disney từ chối lá đơn xin việc của một tiến sĩ đại học CMU, Randy không coi việc bị từ chối đó là thất bại, đơn giản đó là những bức tường gạch mà chúng ta muốn trèo qua: “Những bức tường ở đằng kia cho chúng ta cơ hội để thấy rõ là chúng ta rất mong muốn một cái gì đó nhiều đến thế nào. Vì những bức tường ở kia để chặn lại những kẻ không mong muốn nó đủ nhiều. Và chúng ở đó để dừng chân những người khác.”

Và điều gì đưa bạn đi hết cuộc đời và sống một cuộc sống có ý nghĩa? Với Randy, cuộc sống đơn giản là một hành trình thực hiện những giấc mơ của tuổi thơ, và trong hành trình đó sẽ luôn đầy ắp những tiếng cười, những chướng ngại, những nỗ lực không ngừng. Tất cả chỉ để khi bạn đứng trước hàng trăm người phát biểu lần cuối trong cuộc đời mình, bạn sẽ mãn nguyện nói rằng “Tôi đã thực hiện được ước mơ của tuổi thơ”.

randy 8Phần lớn tất cả chúng ta có những giấc mơ tuổi thơ; ví dụ, trở thành phi hành gia, hoặc làm ra những bộ phim hoặc chương trình trò chơi để kiếm sống. Đáng buồn thay, phần lớn mọi người không thực hiện giấc mơ của họ, và tôi nghĩ đó là một điều đáng xấu hổ. Tôi có vài giấc mơ tuổi thơ rất cụ thể, và tôi đã thực hiện được hầu hết trong số đó. Quan trọng hơn, tôi đã tìm thấy cách, mà cụ thể ở đây là (cùng với Don Marielli), sáng lập Trung Tâm Công Nghệ Giải Trí của CMU nhằm giúp những người trẻ thực sự đạt được ước mơ tuổi thơ của họ.”- Randy Pausch.

Bài giảng của Randy đã truyền cảm hứng cho hơn hàng chục triệu người trên thế giới. Riêng bản trên Youtube đã có hơn 10 triệu lượt xem, và cuốn sách có tựa đề cùng tên đã được in ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.

Chúc các bạn một ngày nhiều mơ ước,

Hoàng Khánh Hòa

Bảo tồn và phát huy cá tính

Chào các bạn,

Cá tính là tính tình, thái độ và phong cách riêng của mỗi người. Những nền văn hóa bảo thủ và áp bức luôn luôn có hàng ngàn điều luật và phương cách để đàn áp cá tính mọi người, không cho cá tính của ai trỗi dậy mạnh mẽ, để tất cả mọi người đều giống nhau như đúc, để không có ai nỗi bật lên giữa đám đông, để đám đông không có lãnh đạo, để đám đông có thể bị kiểm soát, chỉ dạy và đàn áp dễ dàng.
travelALONE
Cá tính là sáng tạo cá nhân, là trăm hoa đua nở, là tạo sinh lãnh đạo các cấp ở mọi nơi.

Muốn cho mỗi cá nhân được phát triển tối đa tiềm năng của mình, mỗi cá nhân phải phát triển tối đa cá tính của mình. Muốn quốc gia phát triển tối ta tiểm năng của quốc gia, mỗi cá nhân phải phát triển tối đa cá tính của mình.

Nhưng làm thế nào để mỗi người có thể phát triển tối đa cá tính của mình?

1. Mỗi người chúng ta phải tin rằng mọi cá tính trên đời đều tốt nếu ta biết huấn luyện và sử dụng nó. Cá tính mạnh như hùm, hiền như trừu, nhanh như báo, cần cù như rùa… chẳng có cá tính nào hay hơn cá tính nào. Cái nào cũng có cái hay và điểm yếu tự nhiên của nó. Trời sinh ra mình là loại người cực hiền thì không l‎y’ do gì phải cố gắng để trở thành Hitler. Nếu mình có giọng ca nhạc slow nhức nhối thì chẳng l‎y’ do gì phải cố la hét như ca sĩ nhạc “rock kim khí”.

Sống với cá tính của mình và thuần thục nó như sư phụ hàng đại cao thủ. Đến mức đại cao thủ, một lời nói nhẹ như gió thoảng cũng có thể khiến một đoàn quân vĩ đại ào lên như thác lũ.

2. Phát triển cá tính của mình và đừng cố rập khuôn, bằng các câu hỏi làm sáng tỏ trí tuệ. Không hiểu điều gì thì hỏi. Không đồng y’ ‎điều gì thì hỏi. Hỏi cho đến khi nào mình cảm thấy đã đủ, không cần hiểu thêm nữa, và làm quyết định cho riêng mình là điều nào mình chấp nhận, điều nào không. Đừng làm quyết định chỉ vì Khổng tử nói thế, Chúa nói thế, Phật nói thế, thầy giáo nói thế, bố mẹ nói thế, chính phủ nói thế, đảng ta nói thế, linh mục ta nói thế… Chẳng có cái gì trên đời tệ bằng nghe theo một cách mù quáng. Đó là con đường đưa đến dốt nát và trì trệ.

Dĩ nhiên là trong đời đôi khi ta phải làm quyết định ngay lập tức, dù là chưa đủ kiến thức. Trong trường hợp đó, nên lấy kiến thức của những người được xem như là biết vấn đề để làm kiến thức tạm của mình, cho đến khi mình thực sự hiểu. Ví dụ: Ta không chắc hút thuốc có hại không, nhưng hiện thời ta cần có qu‎yết định ngay “hút hay không?” Vậy thì tạm thời cứ nghe theo các quí vị bác sĩ nói là thuốc lá có thể gây ung thư, rồi theo đó mà quyết định, cho đến lúc ta đã nghiên cứu thêm và làm quyết định cuối cùng.

3. Phát triển cá tính của mình có nghĩa là mình cũng khuyến khích người khác phát triển cá tính của họ, và kính trọng cá tính của họ, dù là cá tính đó chỏi với cá tính của mình. Ví dụ: Mình là người nói nhỏ nhẹ, bạn mình là người nói rổn rãng nghe muốn lủng lỗ nhĩ, thì vẫn cứ khuyến khích bạn mình sống với cá tính của bạn.
andean-hikers

Người không khuyến khích người khác phát triển cá tính, đương nhiên là người thích đóng khuôn, như vậy thì chính người đó cũng không thể phát triển được cá tính của mình (ngoại trừ cá tính “đóng khuôn”).

4. Có thể đi một mình. Nếu bạn có một cung cách riêng và cách suy nghĩ riêng, và mọi người chung quanh suy nghĩ một cách khác, họ sẽ muốn lèo lái bạn vào con đường sống của họ, và bạn phải đủ vững tin để cứ sống cách của mình. Đây là chuyện rất thường xảy ra. Đám đông thường có mass mentality (tư duy của đám đông), đôi khi còn trở thành mob mentality (tư duy điên rồ kiểu băng đảng tội phạm) hay herd mentality (tư duy như một đoàn thú).

Người thực sự tĩnh thức không cần phải chạy theo đám đông. Họ ngồi yên suy nghĩ chính chắn, rồi đi theo quyết định riêng của mình–hoặc đồng y’‎ với đám đông hoặc đi đường khác.

Điều này nói thì dễ làm thì khó, vì đại đa số người trên thế giới không có suy nghĩ độc lập mà chỉ chạy theo đám đông. Chính vì vậy mà ta mới có mass mentality. Cho nên bảo vệ cá tính của mình đòi hỏi ta phải tĩnh thức và can đảm đi một mình đôi khi.

5. Phát triển cá tính không có nghĩa là coi thường mọi người khác. Đó chỉ là thiếu hiểu bíết, kiêu căng, và thiếu tự tin. Người có cá tính mạnh thì rất gần gũi và thân thiết với những người chung quanh, vì họ quí‎ trọng và thích thú cá tính của mỗi người chung quanh.

Nguyên ly’ vận hành chỗ này rất dễ hiểu: Người có cá tính mạnh và muốn phát triển cá tính mạnh của mình, đương nhiên là hiểu và muốn những người chung quanh cũng phát triển cá tính của họ, như mình đang làm cho mình.

Ngược lại, người có cá tính yếu, thích đóng khuôn, thường không biết tôn trọng cá tính của người khác, và cũng muốn người khác đóng khuôn như mình.
hikers
Phát triển cá tính là cội nguồn của sáng tạo. Người có cá tính đóng khuôn đương nhiên cũng chí có thể sáng tạo kiểu đóng khuôn, nghĩa là chẳng sáng tạo gì cả. Vì vậy, mỗi người chúng ta hãy tự phát triển cá tính của mình và khuyến khích mọi người chung quanh cùng làm thế.

Và bắt đầu bằng một chữ — HỎI.

Hỏi về bất kỳ điều gì cho đến khi mình thỏa mãn là đã hiểu và đã nắm vững vấn đề đủ để làm quyết định cho riêng mình. Đừng tự động dạ vâng với lời dạy của ai cả. Nhưng cũng đừng coi thường kiến thức của người đi trước, người có kinh nghiệm hơn. Học tạm của người đi trước, và tiếp tục hỏi thêm, cho đến khi mình có kiến thức của riêng mình.

Và cũng đừng suy tư theo kiểu không suy tư, “Ồ, cái này tồi, tôi không thích” và không giải thích được tại sao tồi khi bị người hỏi vặn lại. Đó là nói lảm nhảm, không phải là suy tư.

Mỗi chúng ta nên không bao giờ quên một sự thật rất căn bản: Đất nước ta chỉ có thể thông minh, mạnh mẽ, và sáng tạo nếu mỗi chúng ta thông minh, mạnh mẽ và sáng tạo. Không có cách khác.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright TDH, 2009
www.dotchuoinnon.com
Permission for non-commercial use

Làm thế nào để sáng tạo ?

Chào các bạn,

Dưới đây là danh sách 30 quy luật để giúp chúng ta sáng tạo. Rất thực tế. Các bạn có thể đọc thêm chi tiết ở đây.
one-of-a-kind
1. Phe lờ mọi người: Ý tưởng của bạn càng mới mẻ, càng có ít người có thể cố vấn cho bạn.

2. Ý tưởng không cần phải lớn, chỉ cần có thể thay đổi thế giới: Đây là hai điều khác nhau.

3. Tiêu thời gian: Bất kỳ điều gì đáng giá cũng tốn thời gian vô hạn. 90% cái phân biệt người thành công và người thất bại là thời gian, cố gắng và sức lực.

4. Nếu kế hoạch kinh doanh của bạn lệ thuộc vào việc bạn bỗng nhiên được đại gia nào đó “khám phá” ra , thì có lẽ là kế hoạch của bạn sẽ thất bại: Chẳng có ai bỗng nhiên khám phá ra cái gì hết. Mọi thứ đều được tạo dựng chậm rãi với nhiều nhức mỏi.

5. Bạn phải chịu trách nhiệm về thử nghiệm của mình: Con đường càng nhiều thúc đẩy, bạn càng cô đơn.

6. Mọi người đều sinh ra với óc sáng tạo: Mỗi người được cho một hộp bút chì màu lúc còn trong vườn trẻ.

7. Giữ công việc ban ngày: Bởi vì các thử nghiệm của bạn thường bị hỏng, và bởi vì đói thì không thử nghiệm tiếp được.

8. Các công t‎y đè bẹp sáng tạo không thể cạnh tranh với các công ty vinh danh sáng tạo: Nhưng bạn cũng không thể ép uổng nhân viên biến thành thiên tài.

9. Ai cũng có một Đỉnh Everest riêng mà mình được sinh ra để leo: Bạn có thể không bao giờ đến đỉnh, điều đó có thể tha thứ được. Nhưng nếu bạn không cố gắng nghiêm chỉnh ít ra là một lần để leo cao hơn mép tuyết, thì nhiều năm sau, khi nằm chờ chết trên giường, bạn chỉ có thể cảm thấy trống rỗng.

10. Ngươi càng tài giỏi, càng ít cần được kê cao thêm: Gặp một người viết một tác phẩm siêu phàm phía sau thực đơn của nhà hàng, điều đó không làm tôi ngạc nhiên. Nhưng gặp một người viết một tác phẩm siêu phàm với bút Cartier bằng bạc đặt trên một bàn viết cổ kính trong một căn gác SoHo khoáng đãng trên sân thượng, điều này sẽ làm tôi vô cùng ngạc nhiên.

11. Đừng cố đứng vượt trội hơn đám đông, tránh xa các đám đông luôn: Kế hoạch để trình bày sản phẩm của bạn cho công chúng cũng phải sáng tạo mới mẻ như chính sản phẩm của bạn. Công việc của bạn là kiến tạo một thị trường hoàn toàn mới. Chẳng ly’ do gì mà phải làm điều mà 250 nghìn anh chàng “đang hy vọng” khác cũng đang làm—đợi phép lạ. Tất cả các mô hình kinh doanh đã có đều sai. Bạn phải tìm mô hình mới cho bạn.
aloneonthepath
12. Nếu bạn chấp nhận đau đớn, đau đớn không thể làm bạn đau: Đau đớn vì những hy sinh cần thiết thường đau hơn là bạn tính trước. Phiền thế! Nhưng dù là nói thế, thì làm một điều gì rất sáng tạo là một trong những kinh nghiệm kỳ diệu nhất mà một người có thể có trong đời. Nếu bạn thành công, mọi hy sinh đều đáng. Ngay cả khi bạn thất bại, bạn cũng sẽ học được nhiều điều giá trị lạ lùng. Nếu bạn không làm khi bạn biết rõ là bạn có cơ hội, chính điều này sẽ đau đớn hơn cả thất bại rất nhiều.

13. Đừng bao giờ so sánh nội tâm của bạn với bên ngoài của người khác: Bạn càng theo đuổi việc của bạn, bạn càng ít bị lẫn lộn giữa phần thưởng vật chất và phần thưởng tinh thần. Ngay cả khi con đường bạn đi không bao giờ làm ra tiền hay giúp bạn thăng tiến trong nghề nghiệp, nó vẫn có giá trị hàng tấn.

14. Chết yểu được đánh giá quá cao: Tôi nghe nhiều người trẻ nói “Phải hút sách hay uống rượu để trở thành nghệ sĩ hay.” Đây là lựa chọn không hiệu quả, không mạnh khỏe, không thông minh, không sáng tạo, và không có kết cuộc vui.

15. Điều quan trọng nhất mà một người sáng tạo có thể học chuyên nghiệp là vẽ một lằn mực đỏ giữa cái gì bạn sẵn sàng làm và cái gì bạn sẽ không làm: Nghệ thuật bắt đầu bị thiệt hại khi người ta bắt đầu trả tiền cho nghệ thuật. Bạn càng cần tiền, người ta càng bảo bạn phải làm gì, bạn càng có ít tự chủ và càng phải nuốt chửng những điều không thích, và nghệ thật càng mang lại ít hạnh phúc. Biết điều này để đặt kế họach phù hợp cho bạn.

16. Thế giới đang thay đổi: Có người thì mê thay đổi, có người thì không thích. Nếu bạn muốn đủ tiền trả tiền ăn trong vòng 5 năm tới, thì hãy lắng nghe những người mê thay đổi, và tránh loại người kia.

17. Tài năng có thể mua, nhưng đam mê thì không thể mua: Những người duy nhất có thể đổi thay thế giới là những người muốn đổi thay thế giới. Và không phải là ai cũng muốn làm vậy.

18. Tránh đám bạn tụ tập quanh bình nước uống trong văn phòng: Họ là bạn tốt, nhưng một lúc nào đó họ sẽ cản đường.

19. Hát giọng riêng của mình: Picasso rất tồi về màu sắc. Turner chẳng vẽ được hình người. Saul Steinberg vẽ kỹ thuật rất tồi. TS Eliot có công việc ban ngày (và làm thơ ban đêm). Henry Miller viết rất bất quân bình. Bob Dylan hát cũng dở mà chơi guitar cũng dở.

20. Sự lựa chọn các phương tiện truyền thông không quan trọng: Phương tiện nào cũng có cái hay và cái dở của nó.

21. Bán rẻ mình, khó hơn là bạn nghĩ: Làm loãng sản phẩm của bạn ra để bán rẻ hơn chỉ làm cho người ta ít thích nó hơn.
triumph
22. Không ai quan tâm. Bạn phải tự làm lấy: Mọi người đều bận rộn, chẳng ai quan tâm đến quyển sách bạn đang viết, hay bức tranh, vở kịch, nhất là khi bạn chưa bán được. Và những người không bận rộn thì bạn lại không cần họ.

23. Lo lắng về “Thương mãi hay Nghệ thuật?” là phí thời gian. Người ta lải nhải chuyện này hồi 1950 và sẽ tiếp tục lải nhải năm 2050. Đây là con đường đã rất mòn, bạn sẽ chẳng tìm thêm được ‎ý mới nào gây chấn động trái đất cả.

24. Đừng lo lắng tìm kiếm hứng khởi. Nó sẽ đến: Hứng khởi đi trước thèm muốn sáng tạo, chứ không phải thèm muốn sáng tạo đi trước.

25. Bạn phải tìm ra thị trường riêng cho mình: Ảnh Picasso luôn giống Picasso vẽ. Truyện Hemingway nghe như Hemingway viết. Nhạc giao hưởng Beethoven nghe như của Beethoven. Một phần chính để trở thành sư phụ là làm thế nào để không hát giọng của ai cả, mà chỉ hát giọng của mình.

26. Viết từ quả tim: Chẳng có viên đạn bạc nào hết. Chỉ có tình yêu mà Chúa đã cho bạn.

27. Cách hay nhất để được chấp thuận là không cần chấp thuận: Điều này đúng cả trong nghệ thuật lẫn kinh doanh.

28. Quyền lực không bao giờ được cho, mà chỉ được nắm lấy: Người “sẵn sàng” (chuyển quyền lực) truyền đi một làn sóng khác với người chưa sẵn sàng. Có lẽ đó là l‎y’ do tại sao thú vật có thể đánh mùi sợ hãi.

29. Dù là quyết định cách nào, thì Chúa Quỷ cũng phải có phần: Bán rẻ mình cho Hollywood cũng phải trả giá. Không bán rẻ mình, cũng phải trả giá. Đằng nào thì cũng phải trả giá đầy đủ, vâng, đau ná thở.

30. Phần khó nhất của tính sáng tạo là làm quen với tính sáng tạo: Nếu bạn đang có thèm muốn sáng tạo điều gì đó, cơn thèm này sẽ nằm ì đó, chẳng đi đâu cả. Phải một thời gian bạn mới quen được với tính lì này.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành