‘Địa đạo’ thiếc lậu trong rừng thông Đà Lạt – Cựu ‘thiếc tặc’ kể chuyện làm ăn trong địa đạo

‘Địa đạo’ thiếc lậu trong rừng thông Đà Lạt

Những người đãi thiếc lậu đào xới những hang sâu hun hút, khả năng sập và sạt lở rất cao, dưới những cánh rừng thông ven thành phố Đà Lạt.
>Rực rỡ mai anh đào xứ Đà Lạt mộng mơ

Trong một chuyến đi công tác vào các rừng thông ven thành phố Đà Lạt, tôi có dịp khám phá vẻ đẹp hoang lạnh trong các rừng thông. Bên cạnh đó, tôi còn có cơ hội tìm hiểu nơi tìm kế sinh nhai của những người đi đãi thiếc lậu trong các rừng sâu thường bị gọi là thiếc tặc.

Theo hướng con đường mới đi từ Đà Lạt ra Nha Trang, cách thành phố Đà Lạt khoảng 30km, ta sẽ gặp một thị trấn nhỏ huyện Lạc Dương mà dân cư chủ yếu là người dân tộc thiểu số và rất ít người Kinh.

Tại con dốc Tình, đường dẫn vào hai ngọn núi: núi Khôn và núi Cao. Nơi đây, chúng ta sẽ được nhìn thấy các hang, các giếng hay một hệ thống địa đạo mà các thiếc tặc đào xới theo các mạch thiếc.

Bên trong hang nhìn ra ngoài (hang rộng 80 cm, cao 1 m)
Bên ngoài nhìn vào hang sâu hun hút, hang ẩm thấp thì ẩm thấp. Các hang này đào thẳng vào núi theo các luồng thiếc
Bên ngoài nhìn vào hang sâu hun hút, hang thì ẩm thấp. Các hang này đào thẳng vào núi theo các luồng thiếc (khi đi vào phải la lớn, cầm theo dao, cây đề phòng rắn, thú chui bên trong)
Các giếng hào sâu 6-30m. (Giếng đang khai thác và giếng củ). Bên dưới các giếng sẽ có các đường hầm đi vào trong núi. Đôi khi có một hệ thống giếng nằm san sát nhau và đôi khi được liên thông với nhau. Các hầm thì khả năng sập và sạt lở rất cao, không có cây chồng chắn.
Các giếng hào sâu 6-30 m (giếng đang khai thác và giếng cũ). Bên dưới các giếng sẽ có các đường hầm đi vào trong núi. Đôi khi có một hệ thống giếng nằm san sát nhau và đôi khi được liên thông với nhau. Khả năng sập và sạt lở rất cao, không có cây chống chắn.
Giếng được che mưa, đào mương xung quanh tránh nước xuống và có “hệ thống” kéo đất lên
Giếng được che mưa, đào mương xung quanh tránh nước xuống và có “hệ thống” kéo đất lên.

Dưới hầm đáy giếng những thiếc tặc đang đào hầm, đầu đội nón bảo hiểm chỉ tránh đất rơi, rọi đèn pin, hầm tối thui, hầm chỉ vừa một người ngồi đào. (Hầm dưới giếng sâu 8m, từ thánh đáy giếng vào sâu 10 m, hầm tối tuyệt đối, chỉ dung đèn pin, rất ngạt khí).
Dưới hầm đáy giếng, những thiếc tặc đang đào hầm, đầu đội nón bảo hiểm chỉ tránh đất rơi, rọi đèn pin, hầm tối thui, hầm chỉ vừa một người ngồi đào. (Hầm dưới giếng sâu 8m, từ thánh đáy giếng vào sâu 10 m, hầm tối tuyệt đối, chỉ dùng đèn pin và rất ngạt khí).

Hai người thay phiên nhau đào và vận chuyển đất từ hầm ra đáy giếng rồi được kéo lên trên, mỗi giếng hầm có chừng 3- 4 người)

Hai người thay phiên nhau đào và vận chuyển đất từ hầm ra đáy giếng rồi được kéo lên trên, mỗi giếng hầm có chừng 3- 4 người)

Xẻ núi đất đá, và bơm nước lên để đãi thiếc + canh tác các vườn cà phê nhỏ trong rừng

Xẻ núi đất đá, bơm nước lên để đãi thiếc và canh tác các vườn cà phê nhỏ trong rừng

Các giếng được đào rất công phu nhưng khi bị ngập nước sẽ bị bỏ đi
Các giếng được đào rất công phu nhưng khi bị ngập nước sẽ bị bỏ đi
Một đại gia đình bắt đầu mở hầm vào núi và chị em, các bà mẹ sẽ đãi thiếc suối cạnh bên
Một đại gia đình bắt đầu mở hầm vào núi và chị em, các bà mẹ sẽ đãi thiếc suối cạnh bên
Các em lớn nhỏ đều không đi học mà vào rừng cùng đãi thiếc với anh chị ba mẹ
Các em lớn nhỏ đều không đi học mà vào rừng cùng đãi thiếc với anh chị ba mẹ
Thiếc sa khoáng đãi được
Thiếc sa khoáng đãi được

Nguyễn Văn Tình

Cựu ‘thiếc tặc’ kể chuyện làm ăn trong địa đạo

Nay đã có nhà, công việc ổn định, không tơ tưởng gì đến nghề đào thiếc lậu, nhưng anh Đóa ở phường 7 (Đà Lạt, Lâm Đồng) vẫn khó quên những tháng ngày khai thác quặng cách đây 5 năm.
> ‘Thiếc tặc’ xây địa đạo ở thung lũng Tình yêu/ Cuộc sống về đêm bên dưới địa đạo thiếc/ Sẽ nổ mìn phá hủy địa đạo thiếc

Anh Đóa cho biết, sướng nhất là vào các ngày lễ Tết, lúc cán bộ tuần tra nghỉ ở nhà với gia đình hay về quê. Dân đào thiếc tranh thủ cơ hội này để “đánh mạnh”, mua cả gà vịt vào bãi làm thịt nhậu giữa rừng. Thậm chí nếu có nhu cầu em út thì các “đào” cũng có mặt, chi phí chỉ là mấy kg thiếc.

Bãi thiếc Đóa từng làm ở gần thung lũng Tình yêu, nhưng sau đó bị san lấp bằng rất nhiều bùn đất trong đợt nạo vét hồ Đa Thiện. Hiện đồ nghề nằm dưới khu vực này rất nhiều do dân đào thiếc lậu không kịp lấy trước khi bị san lấp.

Một hầm địa đạo của thiếc
Một hầm địa đạo ngổn ngang đồ đạc của “thiếc tặc” ở thung lũng Tình yêu, Đà Lạt. Ảnh: Quốc Dũng.

Cựu “thiếc tặc” kể, dân khai thác khoáng chủ yếu làm ban đêm. Ban ngày tại bãi thiếc không một bóng người. Một số ít làm lán ở cách bãi thiếc vài ngọn đồi, số khác thuê chòi vườn của dân làng Đất Mới. Nhiều người về nhà ở ngoại thành Đà Lạt để nghỉ, tối lại vào rừng.

“Cũng nhờ đào thiếc mà tôi tích cóp được tiền sửa chữa nhà cửa, bây giờ thì không ham nữa vì thêm tuổi người đã xuống sức. Làm thiếc rất hao sức và nguy hiểm”, Đóa nói.

Một cựu “thiếc tặc” cho biết, ngày nay chỉ có những đầu nậu bỏ tiền ra làm địa đạo và sẵn sàng chung chi. Họ làm lán ở gần địa đạo để khi cần chạy về là xong. Đội quân đào địa đạo khá hùng hậu, các ngả đường gần khu vực luôn có người cảnh giới, khi có động chỉ việc gọi điện thoại báo cho những người đang đào thiếc tránh nên cơ quan chức năng không mấy khi bắt được quả tang.

Tâm, một người khai thác kể, đã đi đào hầm thiếc là chấp nhận hoặc chết hoặc sẽ giàu. Bên trong đường hầm rất thiếu oxy nên phải chạy máy thông gió để lấy khí. Tuy vậy những ngày thời tiết biến động hay lúc chuyển mùa thì dù có chạy máy thông gió, người vào trong đường hầm vẫn ngạt thở, không thể làm việc được.

“Trong đường hầm bật lửa không thể sử dụng vì thiếu khí. Những lúc cần lửa mồi thuốc, mọi người thấm một ít nước ở đầu điếu thuốc sau đó dùng hai nguồn điện chập lại với nhau để gây chập điện xẹt lửa. Có khi điện giật đến tê mồm”, cựu “thiếc tặc” tên Tâm kể.

Quốc Dũng

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s